Naxçıvanın müqəddəs ocaqları: İmamzadələr

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 yanvar 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə bu il ölkəmizdə “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilib.

Sərəncamda deyilir: “Azərbaycan uzun əsrlərdən bəri İslam sivilizasiyasının əsas mərkəzlərindən biri olmuşdur. O, İslam dininin yayılmasında və eyni zamanda Müsəlman İntibahının bərqərar olmasında mühüm rol oynamışdır. Bütün bunlar Azərbaycan ərazisində ilk vaxtlardan İslam dininin maddi və qeyri-maddi irsinin formalaşmasına zəmin yaratmışdır”.

Respublikamızın İslam aləmində qazandığı nüfuz 2009-cu ildə Bakı və 2018-ci ildə Naxçıvan şəhərlərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunmasında öz ifadəsini tapıb. IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının 2017-ci ildə Bakı şəhərində keçirilməsi ilə bağlı qərar isə ölkəmizin İslam həmrəylinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi əsaslı töhfələrdən biridir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında da dini dəyərlərimizin qorunub yaşadılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Tarixi abidələr, dini ziyarətgahlar bərpa olunur, məscidlər tikilir. Hazırda muxtar respublikada 209 məscid fəaliyyət göstərir. Bu məscidlərdən 72-si yeni tikilib, 95 məscid və 23 pir isə yenidən qurulub və ya bərpa olunub. Keçirilən dini ayinlər, dini bayramlar milli və mənəvi dəyərlərimizə, İslam ənənələrinə uyğun olaraq təşkil olunur. Müqəddəs “Qurani-Kərim”də adıçəkilən Əshabi-Kəhf mağarasının burada olması, həmçinin imamzadələr, pirlər  ta keçmiş zamanlardan Naxçıvanda islami dəyərlərin mövcudluğunu sübut edir.  Bundan başqa bir sıra tarixi abidələrimizin üzərində Qurandan ayələrin yazılması bu qədim diyarın İslam aləmindəki mövqeyinin göstəricisidir. Məsələn, XII əsrin yadigarı olan Mömünə Xatun türbəsindəki medalyonlarda dini xarakterli kəlamlar əks olunub.

Muxtar respublika ərazisində İslam mədəniyyətinin qiymətli abidələri sırasına İmamzadələr də daxildir. Müxtəlif bölgələrdə yerləşən hər 3 İmamzadə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində Məhəmməd Peyğəmbərin nəslindən olan insanların məzarları var. Bu insanlar imamların övladları olduğu üçün həmin yerlər “İmamzadə” adlandırılıb. Onu da deyək ki, hazırda Azərbaycan ərazisində Naxçıvanla yanaşı, Şamaxıda, Bərdədə, Gəncədə və Masallıda da İmamzadələr var. Bu sahədə araşdırma aparmış tədqiqatçılara görə Səudiyyə Ərəbistanı və İraqdan sonra Peyğəmbər nəslinin nümayəndələri ən çox Azərbaycandadır. İmamzadələr  bütün müsəlman aləminin qiymətli, dəyərli abidələridir.

Həmin İmamzadələrdən üçü Naxçıvan şəhərində və muxtar respublikamızın fərqli bölgələrində yerləşir. Şərur rayonunun Xanlıqlar kəndində yerləşən və Parçı İmamzadəsi deyilən abidə XVI əsrdə İmam ailələrinə aid qəbirlər üzərində tikilmiş türbələrdən biridir. İmamzadə 7-ci İmam Musa Kazımın oğlu şahzadə İbrahimin məzarı üstündə tikilib, uzun illər ziyarətgah və inanc yeri olub.

İmamzadə giriş, salon və otaqlardan ibarətdir. Aşağı hissəsi kvadrat şəklində inşa edilən binanın tavanı tağvari günbəzlə örtülüb. İmamzadə 2015-ci il fevralın 15-də bərpa edilərək əhalinin istifadəsinə verilib. Bərpa işləri zamanı İmamzadənin tarixi görkəmi və qədim memarlıq elementləri qorunub saxlanıb. Parçı İmamzadəsi bu gün də insanların diqqətini çəkir, ziyarətçilər dini inanc yeri kimi bu müqəddəs ocağa üz tuturlar.

Muxtar respublikamızda mövcud olan 3 İmamzadədən biri də Naxçıvan şəhərində yerləşən İmamzadədir. XVI-XVIII əsrlərə aid edilən İmamzadə kompleksi 3 binadan ibarətdir. Kompleksdən azca aralı başqa bir türbə də vardır. Bişmiş kərpicdən inşa edilən bu türbə kvadratşəkilli götürülərək yuxarıda çoxbucaqlı şəkildə inşa olunub, üstü günbəzlə örtülüb. Ancaq onun içərisində heç bir qəbir və xatirə kitabəsi qalmadığından təyinatı aydınlaşdırılmayıb. İmamzadə kompleksinə daxil olan binalar isə bir-biri ilə uyarlıqda olub, bitkin memarlıq ansamblı yaradıb. Kompleksin ətrafında orta əsrlərə aid qəbiristanlıq olub. Zaman keçdikcə buradakı qəbirlərin bir hissəsi dağılmış, bir hissəsi isə indiyədək qalmaqdadır. Kompleksə daxil olan  imamzadə türbəsinin içərisində əhali tərəfindən ziyarət edilən bir qəbir vardır. Qəbrin üstü sənduqə formasında düzəldilib. Qəbrin üzərində epitafiya-məzar kitabəsi olmadığı üçün onun mənsubiyyəti, kimə aid olması haqqında dəqiq fikir söyləmək mümkün deyil. Ancaq şəhərin yaşlı əhalisinin söylədiyinə görə bu qəbirdə şiələrin 8-ci imamı Rzanın oğlu dəfn edilib. Epiqrafçı alim İ.Əzimbəyovun keçən yüzilliyin 20-ci illərində yazdığına görə türbənin şimal-qərb tərəfində nəsx xətti ilə ərəb dilində yazılmış kitabə olub. Kitabənin mətnindən məlum olur ki, “bu imarətin bina edilməsini böyük sultan, xaqan, hörmətli əmir, ərəb və əcəmlərin hakimi, sultan Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xanın hakimiyyəti zamanında mərhum, günahları bağışlanmış Hacı Fulad bəyin oğlu, zəmanənin xeyirxahı Həzrət Rufai bəy əmr etmişdir”.        Memarlıq kompleksi 2004-cü ildə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

“Naxçıvan Abidələri Ensiklopediyası”nda qeyd olunur ki, orta əsrlərdə ərazidə fəaliyyət göstərən bəzi sufi təriqətlərinin üzvləri kompleksdən bir müddət özlərinin yaşayış, ibadət və zikr yeri -xanəgah kimi istifadə ediblər. Ümumiyyətlə, bu cür komplekslərin səciyyəvi xüsusiyyəti əvvəllər mövcud olmuş dəfn tikililərinin təmir, bərpa və yenidənqurma yolu ilə abadlaşdırılmasından sonra və bərpa olunmuş məqbərəyə bitişik məscid təkyə və digər xidmət otaqları tikilməsi yolu ilə dini kompleksin yaranmasından ibarətdir. Ərazimizdə XVII-XVIII əsrlərdə fəaliyyət göstərən sufi təriqətləri mənsubları mövcud imamzadələrdən yaşayış, ibadət və zikr yeri kimi istifadə etdiklərindən həmin dövrlərdə bölgədə xanəgahlar inşa edilməyib.

Digər bir İmamzadə isə Babək rayonunun Nehrəm kəndində yerləşir. 18-ci əsr memarlıq abidəsi olan abidə bir çox dəyişikliklərdən, təmir və bərpadan sonra günümüzə qədər gəlib çatıb. Planda kvadrat formasında olması, divarlarlndakı oyuqlar və mərkəzi otağın günbəzlə örtülməsi tikilinin ilk məscid tiplərinə aidliyini göstərir.

İmamzadə məscid, türbə, təkyə və  yardımçı bir neçə binadan ibarət böyük kompleksdir. Bunlarla bərabər türbənin içərisində bir qəbir də var. Qəbrin üstü sənduqə formasındadır. Kitabə olmadığından onun kimə aidliyi dəqiq deyil. Camaat arasında yayılan rəvayətə görə qəbirdə şiələrin yeddinci imamı Museyi-Kazımın oğlu Seyid Əqil dəfn olunub. Türbə daxilində, divarlarda, günbəzvari çərçivələrdə dini xarakterli kəlamlar yazılıb.

İmamzadə bu gün sadəcə olaraq kənd sakinlərinin deyil, həm də müxtəlif bölgələrdən gələn qonaqların diqqət mərkəzindədir. Zəvvarlar İmamzadəni ziyarət edir, nəzirlər verir, dualar edirlər.

İmamzadələr Naxçıvanın qədimliyini sübut etməklə yanaşı, həm də şəhərin İslam aləmindəki yerini və nüfuzunu göstərir. İmamzadə kompleksi kimi binalar Azərbaycan milli memarlığının və incəsənətinin parlaq nümunələridir. Bu cür ziyarətgahlar insanların ibadət və dua etmələrinə imkan yaradır. Belə müqəddəs ocaqlar həm də insanlar arasında həmrəylik, birlik yaradır, onlara pak duyğular aşılayır.

İnsanlar sidq ürəklə bu ziyarətgahlara üz tutur, öz arzu və niyyətlərini söyləyirlər. İmamzadə ziyarətgahları zaman-zaman insanlarda mənəvi kamilliyin formalaşmasında bir məbədgah rolunu oynayıb. Məbədgahların qorunması milli-mənəvi dəyərlərimizə göstərilən diqqət və ehtiramın ifadəsidir. Biz bu cür abidələrimizi təbliğ etməklə, tanıtmaqla muxtar respublikamızda dini turizmin inkişafına nail ola bilərik. Əshabi-Kəhf ziyarətgahı dini-mədəni kompleksi il ərzində dünyanın dörd bir yanından gələn minlərlə turisti qəbul edir. İmam övladlarının dəfn edildiyi İmamzadə kimi müqəddəs ocaqların tanıdılması İslam ölkələrindən bura daha çox zəvvarın gəlməsini təmin edə bilər.

Ruhiyyə Rəsulova

"İki sahil"  qəzeti 25.01.2017

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Nakhchivan news - VİDEO

19-02-2019-12-15 Xəbərlər

Nakhchivan news - VİDEO

Nakhchivan State Television presented weekly news program in English, highlighti...

Pedaqoji təcrübənin başlanğıc konfransı keçirilib

19-02-2019-11-00 Xəbərlər

Pedaqoji təcrübənin başlanğıc konfransı keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda IV kurs İbtidai sinif ...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

19-02-2019-10-42 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Əsgərlər arasında “Vətəni tanı” intellektual oyunu keçirilib - FOTOLAR

18-02-2019-21-30 Xəbərlər

Əsgərlər arasında “Vətəni tanı” intellektual oyunu keçirilib - FOTOLAR

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Şərur rayonunda kartof əkininə başlanılıb

18-02-2019-20-40 Xəbərlər

Şərur rayonunda kartof əkininə başlanılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur rayonu muxtar respublikamızın kənd təsərrüfatı il...

Naxçıvan Dövlət Uşaq Filarmoniyası Qıvraqda konsert verib

18-02-2019-20-19 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Uşaq Filarmoniyası Qıvraqda konsert verib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Uşaq Filarmoniyasının Xalq Çalğı Alətlə...

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında komanda-qərargah təlimi başlayıb

18-02-2019-20-00 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında komanda-qərargah təlimi başlayıb

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Heydər Əliyev Muzeyi-20

18-02-2019-19-41 Xəbərlər

Heydər Əliyev Muzeyi-20

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan şəhərindəki Heydər Əliyev Muzeyinin yaradılmas...

Muxtar respublikanın yerli brendi - VİDEO

18-02-2019-19-20 Xəbərlər

Muxtar respublikanın yerli brendi - VİDEO

Bu gün muxtar respublikanın yerli brendi olan “Miraj Gold”da ənənəvi və müasir ü...

Dövlət qulluqçuları Ağbulaq İstirahət Mərkəzində olublar - VİDEO

18-02-2019-18-59 Xəbərlər

Dövlət qulluqçuları Ağbulaq İstirahət Mərkəzində olublar - VİDEO

Dövlət qulluqçularının Ağbulaq İstirahət Mərkəzində istirahəti təşkil olunub.

Hərbi qulluqçularımız Türkiyə Respublikasında "Qış təlimi 2019"-da iştirak edirlər - VİDEO

18-02-2019-18-41 Xəbərlər

Hərbi qulluqçularımız Türkiyə Respublikasında "Qış təlimi 2019"-da iştirak edirlər - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

İşləyən torpaq mülkiyyətçiləri məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödənişlərindən azaddırlar

18-02-2019-18-22 Xəbərlər

İşləyən torpaq mülkiyyətçiləri məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödənişlərindən azaddırlar

Azərbaycan Respublikasında yeni sığorta pensiya sisteminin qurulması məcburi döv...

Naxçıvan məhsulları beynəlxalq sərgidə qızıl medal qazanıb

18-02-2019-18-01 Xəbərlər

Naxçıvan məhsulları beynəlxalq  sərgidə qızıl medal qazanıb

Rusiyanın Ticarət-Sənaye Palatasının himayəsi və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin d...

Daşınmaz əmlak obyektlərinin inventarlaşdırılması mövzusunda təlim keçirilib

18-02-2019-13-29 Xəbərlər

Daşınmaz əmlak obyektlərinin inventarlaşdırılması mövzusunda təlim keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daşınmaz Əmlak və Torpaq Məsələləri üzrə Dövlət ...

Nehrəmdə Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illiyi qeyd edilib

18-02-2019-12-24 Xəbərlər

Nehrəmdə Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illiyi qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Cəlil Məmmədquluzadənin Nehrəm kəndindəki Xatirə Muzeyi...

Nəsimiyə həsr edilən bədii qiraət müsabiqəsi keçirilib

18-02-2019-11-44 Xəbərlər

Nəsimiyə həsr edilən bədii qiraət müsabiqəsi keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatç...

Pensiyalar artımla ödənilib

18-02-2019-10-36 Xəbərlər

Pensiyalar artımla ödənilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun mətbuat xidmətindən ...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

17-02-2019-15-17 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında fevralın 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Naxçıvanda sahibkarlarla görüş olub - FOTOLAR

16-02-2019-17-40 Rəsmi

Naxçıvanda sahibkarlarla görüş olub - FOTOLAR

Fevralın 16-da Naxçıvan Biznes Mərkəzində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məcli...

Taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrin verilməsinə başlanıldı - VİDEO

16-02-2019-17-13 Xəbərlər

Taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrin verilməsinə başlanıldı - VİDEO

Muxtar respublikada taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrinin verilməsinə başlanılıb...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

16-02-2019-15-44 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

16-02-2019-14-00 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında fevralın 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Muxtar respublikada keyfiyyətə nəzarət olunur

16-02-2019-11-38 Xəbərlər

Muxtar respublikada keyfiyyətə nəzarət olunur

Naxçıvan Muxtar Respublikası Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Age...

“Berlin Travel” Naxçıvan məhsulları haqqında video paylaşıb - VİDEO

16-02-2019-09-49 Xəbərlər

“Berlin Travel” Naxçıvan məhsulları haqqında video paylaşıb - VİDEO

Hər il ənənəvi olaraq Almaniyanın Berlin şəhərində keçirilən “Beynəlxalq yaşıl h...

“A.S. Qriboyedov: şair-diplomat” əsərinin müzakirəsi olub

15-02-2019-21-37 Xəbərlər

“A.S. Qriboyedov: şair-diplomat” əsərinin müzakirəsi olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində Reyhan Mirzəzadənin“ A....

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Heydər Əliyev muzeyini ziyarət edib

15-02-2019-20-39 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Heydər Əliyev muzeyini ziyarət edib

NUHÇIXAN-nın verdiyi məlumata görə muzeyin direktoru Ramin Orucəliyev bildirib k...

Vahid büdcə təsnifatının tətbiqi ilə bağlı təlimlərə başlanılıb

15-02-2019-19-07 Xəbərlər

Vahid büdcə təsnifatının tətbiqi ilə bağlı təlimlərə başlanılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Tədris Mərkəzin...

Şərur rayonunda dezinfeksiya tədbirləri aparılır

15-02-2019-17-40 Xəbərlər

Şərur rayonunda dezinfeksiya tədbirləri aparılır

Son vaxtlar Şərur rayon əhalisi arasında yuxarı tənəffüs yollarının katarı və mü...

Könül işığı” jurnalının xüsusi buraxılışı işıq üzü görüb

15-02-2019-17-00 Xəbərlər

Könül işığı” jurnalının xüsusi buraxılışı işıq üzü görüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, brayl əlifbası ilə ayda bir dəfə nəşr edilən  “Könül ...

Babək tərxunu - VİDEO

15-02-2019-14-58 Xəbərlər

Babək tərxunu - VİDEO

Babək qəsəbəsində yaşayan Mehdi Hacıyevə məxsus ailə təsərrüfatında tərxun bitki...