Naxçıvanın müqəddəs ocaqları: İmamzadələr

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 yanvar 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə bu il ölkəmizdə “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilib.

Sərəncamda deyilir: “Azərbaycan uzun əsrlərdən bəri İslam sivilizasiyasının əsas mərkəzlərindən biri olmuşdur. O, İslam dininin yayılmasında və eyni zamanda Müsəlman İntibahının bərqərar olmasında mühüm rol oynamışdır. Bütün bunlar Azərbaycan ərazisində ilk vaxtlardan İslam dininin maddi və qeyri-maddi irsinin formalaşmasına zəmin yaratmışdır”.

Respublikamızın İslam aləmində qazandığı nüfuz 2009-cu ildə Bakı və 2018-ci ildə Naxçıvan şəhərlərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunmasında öz ifadəsini tapıb. IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının 2017-ci ildə Bakı şəhərində keçirilməsi ilə bağlı qərar isə ölkəmizin İslam həmrəylinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi əsaslı töhfələrdən biridir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında da dini dəyərlərimizin qorunub yaşadılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Tarixi abidələr, dini ziyarətgahlar bərpa olunur, məscidlər tikilir. Hazırda muxtar respublikada 209 məscid fəaliyyət göstərir. Bu məscidlərdən 72-si yeni tikilib, 95 məscid və 23 pir isə yenidən qurulub və ya bərpa olunub. Keçirilən dini ayinlər, dini bayramlar milli və mənəvi dəyərlərimizə, İslam ənənələrinə uyğun olaraq təşkil olunur. Müqəddəs “Qurani-Kərim”də adıçəkilən Əshabi-Kəhf mağarasının burada olması, həmçinin imamzadələr, pirlər  ta keçmiş zamanlardan Naxçıvanda islami dəyərlərin mövcudluğunu sübut edir.  Bundan başqa bir sıra tarixi abidələrimizin üzərində Qurandan ayələrin yazılması bu qədim diyarın İslam aləmindəki mövqeyinin göstəricisidir. Məsələn, XII əsrin yadigarı olan Mömünə Xatun türbəsindəki medalyonlarda dini xarakterli kəlamlar əks olunub.

Muxtar respublika ərazisində İslam mədəniyyətinin qiymətli abidələri sırasına İmamzadələr də daxildir. Müxtəlif bölgələrdə yerləşən hər 3 İmamzadə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində Məhəmməd Peyğəmbərin nəslindən olan insanların məzarları var. Bu insanlar imamların övladları olduğu üçün həmin yerlər “İmamzadə” adlandırılıb. Onu da deyək ki, hazırda Azərbaycan ərazisində Naxçıvanla yanaşı, Şamaxıda, Bərdədə, Gəncədə və Masallıda da İmamzadələr var. Bu sahədə araşdırma aparmış tədqiqatçılara görə Səudiyyə Ərəbistanı və İraqdan sonra Peyğəmbər nəslinin nümayəndələri ən çox Azərbaycandadır. İmamzadələr  bütün müsəlman aləminin qiymətli, dəyərli abidələridir.

Həmin İmamzadələrdən üçü Naxçıvan şəhərində və muxtar respublikamızın fərqli bölgələrində yerləşir. Şərur rayonunun Xanlıqlar kəndində yerləşən və Parçı İmamzadəsi deyilən abidə XVI əsrdə İmam ailələrinə aid qəbirlər üzərində tikilmiş türbələrdən biridir. İmamzadə 7-ci İmam Musa Kazımın oğlu şahzadə İbrahimin məzarı üstündə tikilib, uzun illər ziyarətgah və inanc yeri olub.

İmamzadə giriş, salon və otaqlardan ibarətdir. Aşağı hissəsi kvadrat şəklində inşa edilən binanın tavanı tağvari günbəzlə örtülüb. İmamzadə 2015-ci il fevralın 15-də bərpa edilərək əhalinin istifadəsinə verilib. Bərpa işləri zamanı İmamzadənin tarixi görkəmi və qədim memarlıq elementləri qorunub saxlanıb. Parçı İmamzadəsi bu gün də insanların diqqətini çəkir, ziyarətçilər dini inanc yeri kimi bu müqəddəs ocağa üz tuturlar.

Muxtar respublikamızda mövcud olan 3 İmamzadədən biri də Naxçıvan şəhərində yerləşən İmamzadədir. XVI-XVIII əsrlərə aid edilən İmamzadə kompleksi 3 binadan ibarətdir. Kompleksdən azca aralı başqa bir türbə də vardır. Bişmiş kərpicdən inşa edilən bu türbə kvadratşəkilli götürülərək yuxarıda çoxbucaqlı şəkildə inşa olunub, üstü günbəzlə örtülüb. Ancaq onun içərisində heç bir qəbir və xatirə kitabəsi qalmadığından təyinatı aydınlaşdırılmayıb. İmamzadə kompleksinə daxil olan binalar isə bir-biri ilə uyarlıqda olub, bitkin memarlıq ansamblı yaradıb. Kompleksin ətrafında orta əsrlərə aid qəbiristanlıq olub. Zaman keçdikcə buradakı qəbirlərin bir hissəsi dağılmış, bir hissəsi isə indiyədək qalmaqdadır. Kompleksə daxil olan  imamzadə türbəsinin içərisində əhali tərəfindən ziyarət edilən bir qəbir vardır. Qəbrin üstü sənduqə formasında düzəldilib. Qəbrin üzərində epitafiya-məzar kitabəsi olmadığı üçün onun mənsubiyyəti, kimə aid olması haqqında dəqiq fikir söyləmək mümkün deyil. Ancaq şəhərin yaşlı əhalisinin söylədiyinə görə bu qəbirdə şiələrin 8-ci imamı Rzanın oğlu dəfn edilib. Epiqrafçı alim İ.Əzimbəyovun keçən yüzilliyin 20-ci illərində yazdığına görə türbənin şimal-qərb tərəfində nəsx xətti ilə ərəb dilində yazılmış kitabə olub. Kitabənin mətnindən məlum olur ki, “bu imarətin bina edilməsini böyük sultan, xaqan, hörmətli əmir, ərəb və əcəmlərin hakimi, sultan Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xanın hakimiyyəti zamanında mərhum, günahları bağışlanmış Hacı Fulad bəyin oğlu, zəmanənin xeyirxahı Həzrət Rufai bəy əmr etmişdir”.        Memarlıq kompleksi 2004-cü ildə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

“Naxçıvan Abidələri Ensiklopediyası”nda qeyd olunur ki, orta əsrlərdə ərazidə fəaliyyət göstərən bəzi sufi təriqətlərinin üzvləri kompleksdən bir müddət özlərinin yaşayış, ibadət və zikr yeri -xanəgah kimi istifadə ediblər. Ümumiyyətlə, bu cür komplekslərin səciyyəvi xüsusiyyəti əvvəllər mövcud olmuş dəfn tikililərinin təmir, bərpa və yenidənqurma yolu ilə abadlaşdırılmasından sonra və bərpa olunmuş məqbərəyə bitişik məscid təkyə və digər xidmət otaqları tikilməsi yolu ilə dini kompleksin yaranmasından ibarətdir. Ərazimizdə XVII-XVIII əsrlərdə fəaliyyət göstərən sufi təriqətləri mənsubları mövcud imamzadələrdən yaşayış, ibadət və zikr yeri kimi istifadə etdiklərindən həmin dövrlərdə bölgədə xanəgahlar inşa edilməyib.

Digər bir İmamzadə isə Babək rayonunun Nehrəm kəndində yerləşir. 18-ci əsr memarlıq abidəsi olan abidə bir çox dəyişikliklərdən, təmir və bərpadan sonra günümüzə qədər gəlib çatıb. Planda kvadrat formasında olması, divarlarlndakı oyuqlar və mərkəzi otağın günbəzlə örtülməsi tikilinin ilk məscid tiplərinə aidliyini göstərir.

İmamzadə məscid, türbə, təkyə və  yardımçı bir neçə binadan ibarət böyük kompleksdir. Bunlarla bərabər türbənin içərisində bir qəbir də var. Qəbrin üstü sənduqə formasındadır. Kitabə olmadığından onun kimə aidliyi dəqiq deyil. Camaat arasında yayılan rəvayətə görə qəbirdə şiələrin yeddinci imamı Museyi-Kazımın oğlu Seyid Əqil dəfn olunub. Türbə daxilində, divarlarda, günbəzvari çərçivələrdə dini xarakterli kəlamlar yazılıb.

İmamzadə bu gün sadəcə olaraq kənd sakinlərinin deyil, həm də müxtəlif bölgələrdən gələn qonaqların diqqət mərkəzindədir. Zəvvarlar İmamzadəni ziyarət edir, nəzirlər verir, dualar edirlər.

İmamzadələr Naxçıvanın qədimliyini sübut etməklə yanaşı, həm də şəhərin İslam aləmindəki yerini və nüfuzunu göstərir. İmamzadə kompleksi kimi binalar Azərbaycan milli memarlığının və incəsənətinin parlaq nümunələridir. Bu cür ziyarətgahlar insanların ibadət və dua etmələrinə imkan yaradır. Belə müqəddəs ocaqlar həm də insanlar arasında həmrəylik, birlik yaradır, onlara pak duyğular aşılayır.

İnsanlar sidq ürəklə bu ziyarətgahlara üz tutur, öz arzu və niyyətlərini söyləyirlər. İmamzadə ziyarətgahları zaman-zaman insanlarda mənəvi kamilliyin formalaşmasında bir məbədgah rolunu oynayıb. Məbədgahların qorunması milli-mənəvi dəyərlərimizə göstərilən diqqət və ehtiramın ifadəsidir. Biz bu cür abidələrimizi təbliğ etməklə, tanıtmaqla muxtar respublikamızda dini turizmin inkişafına nail ola bilərik. Əshabi-Kəhf ziyarətgahı dini-mədəni kompleksi il ərzində dünyanın dörd bir yanından gələn minlərlə turisti qəbul edir. İmam övladlarının dəfn edildiyi İmamzadə kimi müqəddəs ocaqların tanıdılması İslam ölkələrindən bura daha çox zəvvarın gəlməsini təmin edə bilər.

Ruhiyyə Rəsulova

"İki sahil"  qəzeti 25.01.2017

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Hüquq mühafizə orqanları arasında yarış olub

25-04-2019-23-24 Xəbərlər

Hüquq mühafizə orqanları arasında yarış olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, hüquq mühafizə orqanları arasında atıcılığın stend növü...

Muxtar respublikada əməyin mühafizəsinə dair ilk elektron jurnal

25-04-2019-22-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada əməyin mühafizəsinə dair ilk elektron jurnal

Nazirlikdən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Biznes Mərkəzində “Əməyin...

Naxçıvanın flora və faunasına həsr edilən iki kitabın təqdimatı olub

25-04-2019-22-30 Xəbərlər

Naxçıvanın flora və faunasına həsr edilən iki kitabın təqdimatı olub

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İnformasiya şöbəsindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə...

İnnovasiyalar və onların idarə edilməsi mövzusunda təlim

25-04-2019-21-29 Xəbərlər

İnnovasiyalar və onların idarə edilməsi mövzusunda təlim

Komitədən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Dövlət Universitetində Naxç...

Kəngərli rayonunda tarla seminar müşavirəsi

25-04-2019-20-58 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda tarla seminar müşavirəsi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, ailə təsərrüfatlarında əkin atlaslarına uyğun olaraq ək...

Anadilli şeirimizin ustadı Nəsimi-650

25-04-2019-20-33 Xəbərlər

Anadilli şeirimizin ustadı Nəsimi-650

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublika Ədəbiyyat Muzeyində böyük Az...

Akademik Zərifə Əliyevanın 96 illiyi qeyd edilib

25-04-2019-20-08 Xəbərlər

Akademik Zərifə Əliyevanın 96 illiyi qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda görkəmli oftalmoloq-al...

Badamlı qəsəbəsində yeni “Badamlı” Mineral Sular Zavodu tikilir

25-04-2019-19-44 Xəbərlər

Badamlı qəsəbəsində yeni “Badamlı” Mineral Sular Zavodu tikilir

Şahbuz rayonunun Badamlı qəsəbəsində yeni tikilən zavod hazırki müəssisədən daha...

“Buta” muğam ansamblı Kəngərli rayonunda konsert verib

25-04-2019-19-20 Xəbərlər

“Buta” muğam ansamblı Kəngərli rayonunda konsert verib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Kəngərli Rayon Mədəniyyət Sarayında Naxçıvan Musiqi Kol...

Yusif Seyidovun 90 illiyi ilə bağlı elmi konfrans olub

25-04-2019-17-40 Xəbərlər

Yusif Seyidovun 90 illiyi ilə bağlı elmi konfrans olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, AMEA Naxçıvan Bölməsində  görkəmli dilçi alim, Əməkdar ...

AMEA Naxçıvan Bölməsi tələbələri əməkdaşlığa dəvət edib

25-04-2019-17-03 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsi tələbələri əməkdaşlığa dəvət edib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin müvafiq Sərəncamına uyğun olar...

Dövlət Gömrük Komitəsində tələbələrlə praktiki seminar keçirilib

25-04-2019-16-45 Xəbərlər

Dövlət Gömrük Komitəsində tələbələrlə praktiki seminar keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsin...

Ustad dərsləri keçirilib

25-04-2019-15-17 Xəbərlər

Ustad dərsləri keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tə...

“Startap Naxçıvan” mövzusunda tələbələrlə görüş olub

25-04-2019-14-00 Xəbərlər

“Startap Naxçıvan” mövzusunda tələbələrlə görüş olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyinin əməkda...

Gələcəyin hüquqşünasları ilə startapların yaradılması müzakirə edilib

25-04-2019-12-56 Xəbərlər

Gələcəyin hüquqşünasları ilə startapların yaradılması müzakirə edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Prokurorluğunda Naxçıvan D...

Maarifçilik hərəkatının işığında

25-04-2019-12-44 Xəbərlər

Maarifçilik hərəkatının işığında

Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda milli elmi-pedaqoji fikir çoxəsrlik inkişaf yolu...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

25-04-2019-12-29 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Şahbuz rayonunda yeni meyvə və üzüm bağı salınıb

25-04-2019-11-16 Xəbərlər

Şahbuz rayonunda yeni meyvə və üzüm bağı salınıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz rayonun Daylaqlı kəndində yeni meyvə bağı salını...

Ağbulaqda yaşıllıq sahələri salınır

25-04-2019-09-31 Xəbərlər

Ağbulaqda yaşıllıq sahələri salınır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətl...

Şərurda atıcılıq idmanı üzrə yarış olub

25-04-2019-09-00 Xəbərlər

Şərurda atıcılıq idmanı üzrə yarış olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur Atıcılıq Klubunda Yeniyetmələrin XII Respublika O...

Mini-futbol birinciliyinə start verilib

24-04-2019-21-43 Xəbərlər

Mini-futbol birinciliyinə start verilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər  və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən ...

Pedaqoji təcrübəyə yekun vurulub

24-04-2019-21-30 Xəbərlər

Pedaqoji təcrübəyə yekun vurulub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetində Pedaqoji və Xarici dillər fa...

Dövlət qulluqçuları arasında “Xəmsə” Milli İntellektual Oyunu davam edir

24-04-2019-21-14 Xəbərlər

Dövlət qulluqçuları arasında “Xəmsə” Milli İntellektual Oyunu davam edir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Kəngərlidə yeni sığorta olunanlara sosial sığorta şəhadətnaməsi verilib

24-04-2019-20-59 Xəbərlər

Kəngərlidə yeni sığorta olunanlara sosial sığorta şəhadətnaməsi verilib

Fonddan NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət So...

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərə səyyari protez-ortopedik xidmətləri göstərilib

24-04-2019-20-46 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərə səyyari protez-ortopedik xidmətləri göstərilib

Muxtar respublikada sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərə tibbi-sosial reabilitasi...

Uşaqlar arasında mütaliə yarışı

24-04-2019-20-31 Xəbərlər

Uşaqlar arasında mütaliə yarışı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətb...

Orta tibb işçilərinin sertifikasiya imtahanı keçirilib

24-04-2019-20-15 Xəbərlər

Orta tibb işçilərinin sertifikasiya imtahanı keçirilib

Muxtar respublikamızda praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan s...

Pedaqogika tarixinə müasir yanaşma

24-04-2019-20-00 Xəbərlər

Pedaqogika tarixinə müasir yanaşma

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbovun “Oxunmas...

Şahmat Mərkəzində interaktiv məşğələ

24-04-2019-19-39 Xəbərlər

Şahmat Mərkəzində interaktiv məşğələ

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şahmat Mərkəzində “Debütlərin izahlı təhlili” ...

Muxtar respublika üzrə 760 nəfərə birdəfəlik maddi yardım ödəniləcək

24-04-2019-19-20 Xəbərlər

Muxtar respublika üzrə 760 nəfərə birdəfəlik maddi yardım ödəniləcək

Ölkə başçısı 2019-cu il aprelin 23-də "1941-1945-ci illər İkinci Dünya müharibəs...