Baldan şirin Səməni horrası

Səməni horrası Naxçıvanda Novruz bayramı ərəfəsində bişirilən şirniyyatlardan biridir. Tarixi çox qədimlərə dayanan Səməni horrası həm də sağlamlıq cəhətdən faydalarıdır. Böyük ensiklopediyaçı alim Əl-Biruni öz əsərində Səməni horrasının tarixinin qədimliyi məsələsinə toxunub. Əl-Biruni yazır ki, ulu əcdadlarımız Məhəmməd (ə) peyğəmbərə Səməni horrası aparırlar. Bu zaman peyğəmbər soruşur ki, gətirdiyiniz nədir. Cavab verirlər ki, “Novruz halvasıdır”. Təkcə bu fakt Səməni horrası və halvasının, eləcə də Novruz bayramının tarixinin çox qədimlərə dayandığını sübut edir. 
Naxçıvanımızın bəzi kəndlərində qışın sonu olan Boz ay başlayanda bütün ailələr günaşırı bir yerə yığışar, böyüklü-kiçikli simsar qohumlar arasında deyişmələr keçirər, nəğmələr oxuyarlar. İlk çərşənbədə pul qoyub buğda alarlar. Yaşca böyük olan ailələrdən birinin başçısı önə çıxıb həmin buğdanı eyni miqdarda ailələrin sayı qədər hissələrə bölər. Qadınlar evdən gətirdikləri boşqablarda səməni qoyar və bu bayatını oxuyarlar:
Səməni, ay səməni,
Gəl tez bəzə çəməni.
Ruzi-bərəkətinlə
Sən də sevindir məni.
Boşqablarda əkilən səməni evlərin pəncərəsinə qoyular. Kənd ağbirçəkləri bunu belə izah edirlər: Novruz başlayandan tədricən gecələr qısalmağa doğru gedir. Öncə günəş səhərlər səməni ilə üzləşir və yerə onun yaşıllığı naminə daha isti havasını göndərir. Digər tərəfdən, bərəkət rəmzi olan yaşıl ləçəklər evdə, obada, vətən torpağının hər tərəfində dolaşan pis ruhları qovur. Yeni günlərə rəvac verən Novruzun yollarını təmizləyir. 
Adətlərimizdən biri də budur ki, Səməni horrası bişirilən evdə siyahı tutulur. Siyahıda birinci evində xəstəsi olan insanlar, daha sonra isə təzə uşağı olan ailələr qeyd edilir. Daha sonrakı yerlərdə yoldaşı səfərdə olan, övladları ali təhsil alanlar və yeni ailə quranlar yer alır. Səməni horrası bişirildikdən sonra siyahı üzrə paylanılır. 
Səməni horrasını bişirmək üçün səhər xanımlar bir yerə yığışır. Qərara gəlirlər ki, builki səməni horrasını filankəs bişirəcək. Bayram axşamı kənd camaatı evlərindəki səməniləri gətirirlər həmin şəxsin həyətinə. Səliqə ilə onları düzürlər masanın üstünə. Daha sonra səmənilərin döyülməsi başlanır. Xüsusi qaydada hazırlanmış toxmacla onu qabların içində əzirlər. Daha sonra ocaq qalanır. İri qazanlarda qadınlar səməni horrasını bişirməyə başlayırlar. Döyülüb əzilmiş səməninin suyunu süzüb boşaldırlar həmin qazanlara. Səməni horrasının bişirilməsi çox zəhmət tələb edir. Məsələn, 8 saat ərzində ocaq üzərində olan səməni horrası dayanmadan qarışdırılmalıdır. Buna görə də səməni horrası bişirilərkən 5-6 nəfərin köməyinə ehtiyac duyulur. Qohum-qonşulardan qız-gəlinlər də evə dəvət edilir, onlar növbə ilə səməni horrasını qarışdırırlar. Bəzən bu işi könüllü görmək istəyənlər də olur. Çünki buna həm də savab iş kimi baxılır.
Səməni halvası bişirilərkən bir nəfər əlində taxtadan hazırlanmış oxlovla onu qarışdırır. Dayanmadan bulanan səməninin suyuna yalnız un əlavə olunur. Sonda həmin qarışıq halva halına gətirilir. Adətən 19 mart gecəsi bişməyə başlayan səməni horrası 20-si tezdən hazır olur. 
Onu da qeyd edək ki, səməni horrası bişirilən ev təmiz olmalıdır. Əgər bu şirniyyat hazırlanarkən pak olmayan bədniyyətli bir insan üstünə gələrsə, səməni daşır. Yəni səməninin düşər-düşməzi var. Çox vaxt da bu şirniyyatı hazırlayarkən evə qohum-qonşu dəvət olunur, ev sahibi samovar salır, şirniyyatlar və ləziz yeməklər bişirir. Gələn qonaqlar özləri ilə bəzəkli şirniyyatlar gətirir, qazan üstünə qoyurlar. Yəni səməni horrasının bişirilməsi insanlar tərəfindən böyük sevinclə qeyd edilir. 
Bu şirniyyat yeyilməmişdən əvvəl çox maraqlı bir prosesdən keçir. Səməni horrası hazır olduqdan sonra qazanın qapağı örtülür. Və ocaq ətrafı da təmizlənir. Sonra qazanın qapağının üstünə güzgü, daraq və qənd qoyulur, 1-2 saat insanlar onun ətrafından uzaqlaşır. Belə bir inanc var ki, bu zaman səməni horrasına şirinlik qatılır. Çox maraqlıdır ki, səməni horrasının içərisinə heç bir şirin qatılmasa da, onun dadı çox şirin olur. 
Səməni hörrəsini həm də nəzir edib bişirirlər, bişəndən sonra qazanın qapağını örtür, üzərinə yenə də güzgü, daraq və s. bəzək əşyaları qoyurlar. İnanclara görə, Həzrəti Fatimeyi-Zəhra gəlib saçını darayacaq, özünə bəzək verəcək, nəzir edənə xeyir-dua verəcək ki, bu qazan bərəkətli olsun. Deyirlər, bu qazan Fatimeyi-Zəhra xanımdan qalıb. Mərasimə qohum-əqrabalar, qonşular, tanışlar dəvət olunurlar. Qapağını açanda salavat deyir və horranı kasalarda paylayırlar. Kənddə xəstə varsa, ilk növbədə onun payını qoyurlar. Gələn qonaqlar xələt verdikdən sonra horradan yeyirlər. 
Qeyd edək ki, səməni horrasının müalicəvi əhəmiyyəti də olduqca böyükdür. Həkimlərin dediyinə görə, onun müalicəvi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, insanın fiziki gücünü artırır. Həmçinin bir sıra mədə-bağırsaq xəstəliklərinə qarşı faydalıdır.



Səadət Talıbova

"Palitra" qəzeti

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Rezidenturaya qəbul imtahanlarında iştirak etmək istəyən namizədlərin nəzərinə

10-07-2020-14-00 Xəbərlər

Rezidenturaya qəbul imtahanlarında iştirak etmək istəyən namizədlərin nəzərinə

Rezidenturaya qəbul imtahanlarında iştirak etmək istəyən, lakin vaxtında qeydiyy...

Magistraturaya qəbul olunan bakalavrların qeydiyyatı davam edir

10-07-2020-12-38 Xəbərlər

Magistraturaya qəbul olunan bakalavrların qeydiyyatı davam edir

Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinin və Azərbaycan Milli Elmlər...

Badamlı qəsəbəsində yeni ailə təsərrüfatı məhsullarının istehsalına başlanıldı - VİDEO

10-07-2020-12-15 Xəbərlər

Badamlı qəsəbəsində yeni ailə təsərrüfatı məhsullarının istehsalına başlanıldı - VİDEO

Şahbuz rayonunun Badamlı qəsəbəsində yeni ailə təsərrüfatı məhsullarının istehsa...

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda keçirilən tabor, divizion döyüş atışlı və atışsız taktiki təlimləri davam edir - VİDEO

10-07-2020-11-56 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda keçirilən tabor, divizion döyüş atışlı və atışsız taktiki təlimləri davam edir - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Əlahiddə Ümumqoşun Orduda keçiril...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

10-07-2020-11-16 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

“İki sahil” - reallıqları ictimaiyyətə çatdıran qəzet

10-07-2020-10-37 Xəbərlər

“İki sahil” - reallıqları ictimaiyyətə çatdıran qəzet

Bu gün ölkənin ən tirajlı gündəlik qəzetlərindən biri olan "İki sahil”in ilk nöm...

Bu gün 8370 nəfər abituriyent qəbul imtahanı verəcək

10-07-2020-09-19 Xəbərlər

Bu gün 8370 nəfər abituriyent qəbul imtahanı verəcək

Bu gün Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən əvvəlki illərin məzunları üçün sə...

Nərgiz İsmayılovanın yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb

09-07-2020-17-54 Xəbərlər

Nərgiz İsmayılovanın yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb

Türkiyə Cümhuriyyəti Mədəniyyət Nazirliyinin xüsusi bandrolu ilə “Akademisyen Ki...

İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutu hesabat verdi

09-07-2020-17-12 Xəbərlər

İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutu  hesabat verdi

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda keçirilən ...

Milli Mətbuatımızın dünəni mediamızın bu günü və gələcəyi üçün örnəkdir

09-07-2020-16-50 Xəbərlər

Milli Mətbuatımızın dünəni mediamızın bu günü və gələcəyi üçün örnəkdir

Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü, «İki sahil» qəzetinin baş redak...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

09-07-2020-16-28 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 10-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

09-07-2020-14-53 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iyulun 9-da Gənc...

Şahbuz yaylaqlarında epizootik vəziyyət yoxlanılıb - VİDEO

09-07-2020-14-00 Xəbərlər

Şahbuz yaylaqlarında epizootik vəziyyət yoxlanılıb - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Baytarlıq Xidməti və Şərur Rayon Baytarlıq İ...

Naxçıvanda əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi başa çatıb

09-07-2020-12-48 Xəbərlər

Naxçıvanda əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi başa çatıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən iyul ayında ...

Sabah 8370 nəfər abituriyent qəbul imtahanı verəcək

09-07-2020-12-04 Xəbərlər

Sabah 8370 nəfər abituriyent qəbul imtahanı verəcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən iyulun 10-da əvvəlki illərin məzunları ü...

Naxçıvanda mətbuat: ənənədən müasirliyə uğurlu inkişaf yolu

09-07-2020-10-02 Xəbərlər

Naxçıvanda mətbuat: ənənədən müasirliyə uğurlu inkişaf yolu

Mətbuat hər bir xalqın mədəni intibahında, milli təfəkkür tərzinin və siyasi şüu...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

09-07-2020-09-19 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

9 iyul Azərbaycan diplomatlarının peşə bayramıdır

09-07-2020-00-00 Xəbərlər

9 iyul Azərbaycan diplomatlarının peşə bayramıdır

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 avqust 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə...

Şərur sakinləri tikilən sosial obyektlərə görə minnətdarlıq edir - VİDEO

08-07-2020-18-16 Xəbərlər

Şərur sakinləri tikilən sosial obyektlərə görə minnətdarlıq edir - VİDEO

Muxtar respublikamızda əhalinin fəaliyyəti və rahatlığı üçün hər cür şərait yara...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

08-07-2020-17-22 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 9-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Naxçıvanda yeni Günəş Elektrik Stansiyası istifadəyə verilib

08-07-2020-17-02 Rəsmi

Naxçıvanda yeni Günəş Elektrik Stansiyası istifadəyə verilib

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev deyib: “Alternativ və b...

Onlayn ekskursiyanın bu dəfə ünvanı Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyi olub

08-07-2020-16-37 Xəbərlər

Onlayn ekskursiyanın bu dəfə ünvanı Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyi olub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Cəlil Məmmədquluzadənin Naxçıvan ...

Elmi konfrans:Akademik Həbibulla Şahtaxtinski-120

08-07-2020-14-00 Xəbərlər

Elmi konfrans:Akademik Həbibulla Şahtaxtinski-120

AMEA Naxçıvan Bölməsinin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsindən NUHÇIXAN ...

Qida zəhərlənmələrindən qorunmaq üçün zəruri tövsiyələr

08-07-2020-12-39 Xəbərlər

Qida zəhərlənmələrindən qorunmaq üçün zəruri tövsiyələr

Qida zəhərlənmələrinə daha çox yay aylarında təsadüf edilir.

DİM: iyulun 10-da 41 şəhər və rayonda imtahanlar keçiriləcək

08-07-2020-11-57 Xəbərlər

DİM: iyulun 10-da 41 şəhər və rayonda imtahanlar keçiriləcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən iyulun 10-da əvvəlki illərin məzunları ü...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

08-07-2020-10-14 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Muxtar respublikada məhsulların keyfiyyət göstəriciləri tələblərə uyğundur - VİDEO

07-07-2020-19-14 Xəbərlər

Muxtar respublikada məhsulların keyfiyyət göstəriciləri tələblərə uyğundur - VİDEO

Muxtar respublikada yerli istehsal və xaricdən idxal olunan ərzaq məhsullarının ...

Əvəzsiz müəllimimə son sualım - Gülay Tahirlidən yeni esse

07-07-2020-18-16 Xəbərlər

Əvəzsiz müəllimimə son sualım - Gülay Tahirlidən yeni esse

VƏ YA USTAD HÜSEYN HƏŞİMLİYƏ ONUN OLMADIĞI DÜNYADAN MƏKTUB. Salam, Müəllim. M...

Məzun rəssamların sərgisi təşkil edildi

07-07-2020-15-36 Xəbərlər

Məzun rəssamların sərgisi təşkil edildi

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universiteti İncə...

Keçirilən test imtahanlarında şəffaflıq və obyektivlik diqqət mərkəzində saxlanılır

07-07-2020-15-15 Xəbərlər

Keçirilən test imtahanlarında şəffaflıq və obyektivlik diqqət mərkəzində saxlanılır

Naxçıvan Muxtar Respublikası  Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələ...