Baldan şirin Səməni horrası

Səməni horrası Naxçıvanda Novruz bayramı ərəfəsində bişirilən şirniyyatlardan biridir. Tarixi çox qədimlərə dayanan Səməni horrası həm də sağlamlıq cəhətdən faydalarıdır. Böyük ensiklopediyaçı alim Əl-Biruni öz əsərində Səməni horrasının tarixinin qədimliyi məsələsinə toxunub. Əl-Biruni yazır ki, ulu əcdadlarımız Məhəmməd (ə) peyğəmbərə Səməni horrası aparırlar. Bu zaman peyğəmbər soruşur ki, gətirdiyiniz nədir. Cavab verirlər ki, “Novruz halvasıdır”. Təkcə bu fakt Səməni horrası və halvasının, eləcə də Novruz bayramının tarixinin çox qədimlərə dayandığını sübut edir. 
Naxçıvanımızın bəzi kəndlərində qışın sonu olan Boz ay başlayanda bütün ailələr günaşırı bir yerə yığışar, böyüklü-kiçikli simsar qohumlar arasında deyişmələr keçirər, nəğmələr oxuyarlar. İlk çərşənbədə pul qoyub buğda alarlar. Yaşca böyük olan ailələrdən birinin başçısı önə çıxıb həmin buğdanı eyni miqdarda ailələrin sayı qədər hissələrə bölər. Qadınlar evdən gətirdikləri boşqablarda səməni qoyar və bu bayatını oxuyarlar:
Səməni, ay səməni,
Gəl tez bəzə çəməni.
Ruzi-bərəkətinlə
Sən də sevindir məni.
Boşqablarda əkilən səməni evlərin pəncərəsinə qoyular. Kənd ağbirçəkləri bunu belə izah edirlər: Novruz başlayandan tədricən gecələr qısalmağa doğru gedir. Öncə günəş səhərlər səməni ilə üzləşir və yerə onun yaşıllığı naminə daha isti havasını göndərir. Digər tərəfdən, bərəkət rəmzi olan yaşıl ləçəklər evdə, obada, vətən torpağının hər tərəfində dolaşan pis ruhları qovur. Yeni günlərə rəvac verən Novruzun yollarını təmizləyir. 
Adətlərimizdən biri də budur ki, Səməni horrası bişirilən evdə siyahı tutulur. Siyahıda birinci evində xəstəsi olan insanlar, daha sonra isə təzə uşağı olan ailələr qeyd edilir. Daha sonrakı yerlərdə yoldaşı səfərdə olan, övladları ali təhsil alanlar və yeni ailə quranlar yer alır. Səməni horrası bişirildikdən sonra siyahı üzrə paylanılır. 
Səməni horrasını bişirmək üçün səhər xanımlar bir yerə yığışır. Qərara gəlirlər ki, builki səməni horrasını filankəs bişirəcək. Bayram axşamı kənd camaatı evlərindəki səməniləri gətirirlər həmin şəxsin həyətinə. Səliqə ilə onları düzürlər masanın üstünə. Daha sonra səmənilərin döyülməsi başlanır. Xüsusi qaydada hazırlanmış toxmacla onu qabların içində əzirlər. Daha sonra ocaq qalanır. İri qazanlarda qadınlar səməni horrasını bişirməyə başlayırlar. Döyülüb əzilmiş səməninin suyunu süzüb boşaldırlar həmin qazanlara. Səməni horrasının bişirilməsi çox zəhmət tələb edir. Məsələn, 8 saat ərzində ocaq üzərində olan səməni horrası dayanmadan qarışdırılmalıdır. Buna görə də səməni horrası bişirilərkən 5-6 nəfərin köməyinə ehtiyac duyulur. Qohum-qonşulardan qız-gəlinlər də evə dəvət edilir, onlar növbə ilə səməni horrasını qarışdırırlar. Bəzən bu işi könüllü görmək istəyənlər də olur. Çünki buna həm də savab iş kimi baxılır.
Səməni halvası bişirilərkən bir nəfər əlində taxtadan hazırlanmış oxlovla onu qarışdırır. Dayanmadan bulanan səməninin suyuna yalnız un əlavə olunur. Sonda həmin qarışıq halva halına gətirilir. Adətən 19 mart gecəsi bişməyə başlayan səməni horrası 20-si tezdən hazır olur. 
Onu da qeyd edək ki, səməni horrası bişirilən ev təmiz olmalıdır. Əgər bu şirniyyat hazırlanarkən pak olmayan bədniyyətli bir insan üstünə gələrsə, səməni daşır. Yəni səməninin düşər-düşməzi var. Çox vaxt da bu şirniyyatı hazırlayarkən evə qohum-qonşu dəvət olunur, ev sahibi samovar salır, şirniyyatlar və ləziz yeməklər bişirir. Gələn qonaqlar özləri ilə bəzəkli şirniyyatlar gətirir, qazan üstünə qoyurlar. Yəni səməni horrasının bişirilməsi insanlar tərəfindən böyük sevinclə qeyd edilir. 
Bu şirniyyat yeyilməmişdən əvvəl çox maraqlı bir prosesdən keçir. Səməni horrası hazır olduqdan sonra qazanın qapağı örtülür. Və ocaq ətrafı da təmizlənir. Sonra qazanın qapağının üstünə güzgü, daraq və qənd qoyulur, 1-2 saat insanlar onun ətrafından uzaqlaşır. Belə bir inanc var ki, bu zaman səməni horrasına şirinlik qatılır. Çox maraqlıdır ki, səməni horrasının içərisinə heç bir şirin qatılmasa da, onun dadı çox şirin olur. 
Səməni hörrəsini həm də nəzir edib bişirirlər, bişəndən sonra qazanın qapağını örtür, üzərinə yenə də güzgü, daraq və s. bəzək əşyaları qoyurlar. İnanclara görə, Həzrəti Fatimeyi-Zəhra gəlib saçını darayacaq, özünə bəzək verəcək, nəzir edənə xeyir-dua verəcək ki, bu qazan bərəkətli olsun. Deyirlər, bu qazan Fatimeyi-Zəhra xanımdan qalıb. Mərasimə qohum-əqrabalar, qonşular, tanışlar dəvət olunurlar. Qapağını açanda salavat deyir və horranı kasalarda paylayırlar. Kənddə xəstə varsa, ilk növbədə onun payını qoyurlar. Gələn qonaqlar xələt verdikdən sonra horradan yeyirlər. 
Qeyd edək ki, səməni horrasının müalicəvi əhəmiyyəti də olduqca böyükdür. Həkimlərin dediyinə görə, onun müalicəvi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, insanın fiziki gücünü artırır. Həmçinin bir sıra mədə-bağırsaq xəstəliklərinə qarşı faydalıdır.



Səadət Talıbova

"Palitra" qəzeti

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

“Fərdi aqrar təsərrüfatların iqlim dəyişikliyinə adaptasiyası” mövzusunda təlim keçirilib

19-06-2019-21-44 Xəbərlər

“Fərdi aqrar təsərrüfatların iqlim dəyişikliyinə adaptasiyası” mövzusunda təlim keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Biznes Mərkəzində “AzerGold” Qapalı Səhimdar C...

Ailə təsərrüfatlarının inkişafında bələdiyyələrin rolu artır

19-06-2019-20-31 Xəbərlər

Ailə təsərrüfatlarının inkişafında bələdiyyələrin rolu artır

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Araz çayının su və energetika ehtiyatlarından istifadə üzrə 48-ci protokol imzalanıb

19-06-2019-19-29 Xəbərlər

Araz çayının su və energetika ehtiyatlarından istifadə üzrə 48-ci protokol imzalanıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvanda  Araz çayının su və energetika ehtiyatlarınd...

Gənclər Məmməd Arazın ev muzeyini ziyarət ediblər

19-06-2019-18-21 Xəbərlər

Gənclər Məmməd Arazın ev muzeyini ziyarət ediblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi...

Yeni mobil tətbiqin təqdimatı olub

19-06-2019-17-59 Xəbərlər

Yeni mobil tətbiqin təqdimatı olub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələl...

Darıdağ Arsenli Su Müalicə və İstirahət Kompleksi inşa olunur - VİDEO

19-06-2019-17-41 Xəbərlər

Darıdağ Arsenli Su Müalicə və İstirahət Kompleksi inşa olunur - VİDEO

Naxçıvanda müalicə turizminin inkişafına geniş diqqət yetirilir.

8 istehsal sahəsinin yaradılması başa çatdırılıb

19-06-2019-17-20 Xəbərlər

8 istehsal sahəsinin yaradılması başa çatdırılıb

Muxtar respublika iqtisadiyyatının davamlı inkişafının təmin edilməsi, yerli res...

Operativ vergi nəzarəti tədbirləri görülür

19-06-2019-16-57 Xəbərlər

Operativ vergi nəzarəti tədbirləri görülür

Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, may ayında Na...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

19-06-2019-12-00 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 20-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

“Sabahın müəllimi” layihəsinin icrasına başlanıldı: sonuncu kurs tələbələrinə vakansiyalar təqdim olundu

19-06-2019-11-41 Xəbərlər

“Sabahın müəllimi” layihəsinin icrasına başlanıldı: sonuncu kurs tələbələrinə vakansiyalar təqdim olundu

Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a ...

Ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə nəzarət diqqətdə saxlanılır

19-06-2019-11-23 Xəbərlər

Ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə nəzarət diqqətdə saxlanılır

Yay fəslinin isti günlərində insanlar Günəşin yandırıcı şüaları ilə yanaşı, həm ...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

19-06-2019-09-34 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Bu dövlət qurumlarında aylıq vəzifə maaşları artırıldı-YENİLƏNİB - SƏRƏNCAM

18-06-2019-20-55 Rəsmi

Bu dövlət qurumlarında aylıq vəzifə maaşları artırıldı-YENİLƏNİB - SƏRƏNCAM

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası Dövlət T...

Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılmasının 95 illiyi Türkiyənin Ərzurum şəhərində qeyd edilib - VİDEO

18-06-2019-20-36 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılmasının 95 illiyi Türkiyənin Ərzurum şəhərində qeyd edilib - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılmasının 95 illiyi, Milli Qurtuluş Günü, R...

Şahbuz Rayon Xalq Teatrı ordubadlıların qonağı olub

18-06-2019-20-11 Xəbərlər

Şahbuz Rayon Xalq Teatrı ordubadlıların qonağı olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  Şahbuz Rayon Xalq Teatrı Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin ...

Anbarlara taxıl qəbulu başlayıb

18-06-2019-19-02 Xəbərlər

Anbarlara taxıl qəbulu başlayıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası “Bərəkət Buğda Məhsulları”...

Ali Məclisin Sədri Dövlət Xidmətinə yeni rəis təyin etdi - FƏRMAN

18-06-2019-18-23 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Dövlət Xidmətinə yeni rəis təyin etdi - FƏRMAN

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iyunun 18-də Daş...

Peyntbol üzrə muxtar respublika birinciliyi keçirilib

18-06-2019-18-06 Xəbərlər

Peyntbol üzrə muxtar respublika birinciliyi keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Mərkəzində peyntb...

Sahibkarlara fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması ilə bağlı məlumat verilib

18-06-2019-15-34 Xəbərlər

Sahibkarlara  fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması ilə  bağlı məlumat verilib

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən xəbərə görə...

Muxtar respublikada insan hüquqlarının etibarlı müdafiəsi daim diqqət mərkəzindədir

18-06-2019-12-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada insan hüquqlarının etibarlı müdafiəsi daim diqqət mərkəzindədir

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2007-ci il 18 iyun ta...

Nakhchivan news - VİDEO

18-06-2019-11-29 Xəbərlər

Nakhchivan news - VİDEO

Nakhchivan State Television presented weekly news program in English, highlighti...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

18-06-2019-11-08 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 19-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

18-06-2019-09-39 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda çimərlik mövsümünə start verilib - VİDEO

17-06-2019-18-56 Xəbərlər

Naxçıvanda çimərlik mövsümünə start verilib - VİDEO

Naxçıvanda çimərlik mövsümünün başlaması münasibətilə Uzunoba çimərliyində tədbi...

“Sabahın sorağında” romanında Azərbaycan müəlliminin obrazı

17-06-2019-18-27 Xəbərlər

“Sabahın sorağında” romanında Azərbaycan müəlliminin obrazı

Xalq şairi Hüseyn İbrahimov yarım əsrdən artıq davam edən zəngin yaradıcılığı il...

Heydər Əliyev adına Hərbi Lisey kursantlarının buraxılış mərasimi keçirilib - FOTOLAR

17-06-2019-17-56 Rəsmi

Heydər Əliyev adına Hərbi Lisey kursantlarının buraxılış mərasimi keçirilib - FOTOLAR

İyunun 17-də Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyin 2019-cu il buraxılışı münasibəti ...

Duzdağ oteldə ikinci dəfə rəng festivalı keçirilib - VİDEO

17-06-2019-16-50 Xəbərlər

Duzdağ oteldə ikinci dəfə rəng festivalı keçirilib - VİDEO

Duzdağ oteldə keçirilən  yüzlərlə iştirakçının qatıldığı ikinci rəng festivalı r...

İnsan Hüquqları Günü münasibətilə ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələri arasında bilik yarışı olub

17-06-2019-14-50 Xəbərlər

İnsan Hüquqları Günü münasibətilə ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələri arasında bilik yarışı olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 18 iyun-Azərbaycan Respublikasında İnsan Hüquqları Günü...

Ordubad rayonunda humanitar tibbi aksiya

17-06-2019-14-23 Xəbərlər

Ordubad rayonunda humanitar tibbi aksiya

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublika Xəstəxanasının həkimləri Ord...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

16-06-2019-16-05 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....