Baldan şirin Səməni horrası

Səməni horrası Naxçıvanda Novruz bayramı ərəfəsində bişirilən şirniyyatlardan biridir. Tarixi çox qədimlərə dayanan Səməni horrası həm də sağlamlıq cəhətdən faydalarıdır. Böyük ensiklopediyaçı alim Əl-Biruni öz əsərində Səməni horrasının tarixinin qədimliyi məsələsinə toxunub. Əl-Biruni yazır ki, ulu əcdadlarımız Məhəmməd (ə) peyğəmbərə Səməni horrası aparırlar. Bu zaman peyğəmbər soruşur ki, gətirdiyiniz nədir. Cavab verirlər ki, “Novruz halvasıdır”. Təkcə bu fakt Səməni horrası və halvasının, eləcə də Novruz bayramının tarixinin çox qədimlərə dayandığını sübut edir. 
Naxçıvanımızın bəzi kəndlərində qışın sonu olan Boz ay başlayanda bütün ailələr günaşırı bir yerə yığışar, böyüklü-kiçikli simsar qohumlar arasında deyişmələr keçirər, nəğmələr oxuyarlar. İlk çərşənbədə pul qoyub buğda alarlar. Yaşca böyük olan ailələrdən birinin başçısı önə çıxıb həmin buğdanı eyni miqdarda ailələrin sayı qədər hissələrə bölər. Qadınlar evdən gətirdikləri boşqablarda səməni qoyar və bu bayatını oxuyarlar:
Səməni, ay səməni,
Gəl tez bəzə çəməni.
Ruzi-bərəkətinlə
Sən də sevindir məni.
Boşqablarda əkilən səməni evlərin pəncərəsinə qoyular. Kənd ağbirçəkləri bunu belə izah edirlər: Novruz başlayandan tədricən gecələr qısalmağa doğru gedir. Öncə günəş səhərlər səməni ilə üzləşir və yerə onun yaşıllığı naminə daha isti havasını göndərir. Digər tərəfdən, bərəkət rəmzi olan yaşıl ləçəklər evdə, obada, vətən torpağının hər tərəfində dolaşan pis ruhları qovur. Yeni günlərə rəvac verən Novruzun yollarını təmizləyir. 
Adətlərimizdən biri də budur ki, Səməni horrası bişirilən evdə siyahı tutulur. Siyahıda birinci evində xəstəsi olan insanlar, daha sonra isə təzə uşağı olan ailələr qeyd edilir. Daha sonrakı yerlərdə yoldaşı səfərdə olan, övladları ali təhsil alanlar və yeni ailə quranlar yer alır. Səməni horrası bişirildikdən sonra siyahı üzrə paylanılır. 
Səməni horrasını bişirmək üçün səhər xanımlar bir yerə yığışır. Qərara gəlirlər ki, builki səməni horrasını filankəs bişirəcək. Bayram axşamı kənd camaatı evlərindəki səməniləri gətirirlər həmin şəxsin həyətinə. Səliqə ilə onları düzürlər masanın üstünə. Daha sonra səmənilərin döyülməsi başlanır. Xüsusi qaydada hazırlanmış toxmacla onu qabların içində əzirlər. Daha sonra ocaq qalanır. İri qazanlarda qadınlar səməni horrasını bişirməyə başlayırlar. Döyülüb əzilmiş səməninin suyunu süzüb boşaldırlar həmin qazanlara. Səməni horrasının bişirilməsi çox zəhmət tələb edir. Məsələn, 8 saat ərzində ocaq üzərində olan səməni horrası dayanmadan qarışdırılmalıdır. Buna görə də səməni horrası bişirilərkən 5-6 nəfərin köməyinə ehtiyac duyulur. Qohum-qonşulardan qız-gəlinlər də evə dəvət edilir, onlar növbə ilə səməni horrasını qarışdırırlar. Bəzən bu işi könüllü görmək istəyənlər də olur. Çünki buna həm də savab iş kimi baxılır.
Səməni halvası bişirilərkən bir nəfər əlində taxtadan hazırlanmış oxlovla onu qarışdırır. Dayanmadan bulanan səməninin suyuna yalnız un əlavə olunur. Sonda həmin qarışıq halva halına gətirilir. Adətən 19 mart gecəsi bişməyə başlayan səməni horrası 20-si tezdən hazır olur. 
Onu da qeyd edək ki, səməni horrası bişirilən ev təmiz olmalıdır. Əgər bu şirniyyat hazırlanarkən pak olmayan bədniyyətli bir insan üstünə gələrsə, səməni daşır. Yəni səməninin düşər-düşməzi var. Çox vaxt da bu şirniyyatı hazırlayarkən evə qohum-qonşu dəvət olunur, ev sahibi samovar salır, şirniyyatlar və ləziz yeməklər bişirir. Gələn qonaqlar özləri ilə bəzəkli şirniyyatlar gətirir, qazan üstünə qoyurlar. Yəni səməni horrasının bişirilməsi insanlar tərəfindən böyük sevinclə qeyd edilir. 
Bu şirniyyat yeyilməmişdən əvvəl çox maraqlı bir prosesdən keçir. Səməni horrası hazır olduqdan sonra qazanın qapağı örtülür. Və ocaq ətrafı da təmizlənir. Sonra qazanın qapağının üstünə güzgü, daraq və qənd qoyulur, 1-2 saat insanlar onun ətrafından uzaqlaşır. Belə bir inanc var ki, bu zaman səməni horrasına şirinlik qatılır. Çox maraqlıdır ki, səməni horrasının içərisinə heç bir şirin qatılmasa da, onun dadı çox şirin olur. 
Səməni hörrəsini həm də nəzir edib bişirirlər, bişəndən sonra qazanın qapağını örtür, üzərinə yenə də güzgü, daraq və s. bəzək əşyaları qoyurlar. İnanclara görə, Həzrəti Fatimeyi-Zəhra gəlib saçını darayacaq, özünə bəzək verəcək, nəzir edənə xeyir-dua verəcək ki, bu qazan bərəkətli olsun. Deyirlər, bu qazan Fatimeyi-Zəhra xanımdan qalıb. Mərasimə qohum-əqrabalar, qonşular, tanışlar dəvət olunurlar. Qapağını açanda salavat deyir və horranı kasalarda paylayırlar. Kənddə xəstə varsa, ilk növbədə onun payını qoyurlar. Gələn qonaqlar xələt verdikdən sonra horradan yeyirlər. 
Qeyd edək ki, səməni horrasının müalicəvi əhəmiyyəti də olduqca böyükdür. Həkimlərin dediyinə görə, onun müalicəvi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, insanın fiziki gücünü artırır. Həmçinin bir sıra mədə-bağırsaq xəstəliklərinə qarşı faydalıdır.



Səadət Talıbova

"Palitra" qəzeti

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Ermənistan müxalifətinin lideri həbs olunub

26-09-2020-10-51 Xəbərlər

Ermənistan müxalifətinin lideri həbs olunub

Yerevan Ümumi Hüquq Məhkəməsi müxalif “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının lider...

Naxçıvan Qarnizonu Mərkəzi Hospitalı üçün yeni kompleks inşa olunur

25-09-2020-18-06 Rəsmi

Naxçıvan Qarnizonu Mərkəzi Hospitalı üçün yeni kompleks inşa olunur

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin ordu quruculuğu sahəsində müəyyənləşdirdiyi ...

Dövlət vergi orqanlarına keçirilən imtahanlarda 22 nəfər müvafiq keçid balını toplayıb

25-09-2020-17-41 Xəbərlər

Dövlət vergi orqanlarına keçirilən imtahanlarda 22 nəfər müvafiq keçid balını toplayıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələl...

Naxçıvan Bölməsinin Əlyazmalar Fonduna bu il 60 qədim əlyazma və çap kitabı daxil olub

25-09-2020-16-00 Xəbərlər

Naxçıvan Bölməsinin Əlyazmalar Fonduna bu il 60 qədim əlyazma və çap kitabı daxil olub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bunu Bölmənin Əlyazmalar Fondunda...

Naxçıvanın beşqat dünya mükafatçısı

25-09-2020-13-17 Xəbərlər

Naxçıvanın beşqat dünya mükafatçısı

Bu gün Azərbaycan dünyada idman ölkəsi kimi tanınır və bu ta­nınmada güləşçiləri...

Naxçıvanın bugünkü inkişafı müstəqil dövlət quruculuğuna böyük töhfədir

25-09-2020-12-56 Xəbərlər

Naxçıvanın bugünkü inkişafı müstəqil dövlət quruculuğuna böyük töhfədir

Gözlərimiz qarşısında gündən-günə cavanlaşan, müasirləşən, şəhərsalma mədəniyyət...

Bu gündən ali məktəbə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyatına başlanılır

25-09-2020-11-59 Xəbərlər

Bu gündən ali məktəbə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyatına başlanılır

Tələbə adı qazanmış şəxslərbu gündən oktyabrın 7-dək sənədlərini daxil olduqları...

Tank bölmələri artilleriya ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə təlim-döyüş tapşırıqlarını icra edirlər - VİDEO

25-09-2020-11-39 Xəbərlər

Tank bölmələri artilleriya ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə təlim-döyüş tapşırıqlarını icra edirlər - VİDEO

Müdafiə nazirinin təsdiq etdiyi 2020-ci ilin döyüş hazırlığı planına uyğun olara...

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yaxşı ştatdankənar kimya manqası” adı uğrunda yarış keçirilib - VİDEO

25-09-2020-10-43 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yaxşı ştatdankənar kimya manqası” adı uğrunda yarış keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yax...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

24-09-2020-18-41 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 25-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Payız-qış mövsümündə kəsintisiz rabitə və internet xidmətlərinin göstərilməsi üçün hazırlıqlara başlanıldı

24-09-2020-17-34 Xəbərlər

Payız-qış  mövsümündə kəsintisiz rabitə və internet xidmətlərinin göstərilməsi üçün hazırlıqlara başlanıldı

Muxtar respublikada payız-qış mövsümündə rabitə və internet xidmətlərinin keyfiy...

Naxçıvanda valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların yaşadığı evlərdə keçirilən monitorinqlər davam etdirilir

24-09-2020-16-25 Xəbərlər

Naxçıvanda valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların yaşadığı evlərdə keçirilən monitorinqlər davam etdirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komi...

100 yaşlı Hüseyn Hümbətovla görüş olub

24-09-2020-15-45 Xəbərlər

100 yaşlı Hüseyn Hümbətovla görüş olub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Beynəlxalq Ahıllar Günü ərəfəsind...

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri İran səfiri ilə görüşüb

24-09-2020-14-44 Xəbərlər

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri İran səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Re...

Məktəbəhazırlıq qruplarına qeydiyyat yekunlaşır

24-09-2020-12-56 Xəbərlər

Məktəbəhazırlıq qruplarına qeydiyyat yekunlaşır

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin məktəbəhazırlıq qruplarına elektron qeydiyya...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

24-09-2020-10-40 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Naxçıvanda mühəndis ixtisaslı manqa komandirləri ilə təlim-metodiki toplantı keçirilib - VİDEO

24-09-2020-09-54 Xəbərlər

Naxçıvanda mühəndis ixtisaslı manqa komandirləri ilə təlim-metodiki toplantı keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının ...

Gələcək polislərin and içmə mərasimi keçirilib

24-09-2020-09-35 Xəbərlər

Gələcək polislərin and içmə mərasimi keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Orta İxtisas Polis Məktəb...

Al şəfəqli məmləkətim - Naxçıvan

23-09-2020-17-27 Xəbərlər

Al şəfəqli məmləkətim - Naxçıvan

Deyirlər hər kəsin Vətən adlı  bir dünyası var. 

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında təşkil edilən kurslar başa çatıb - VİDEO

23-09-2020-17-08 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında təşkil edilən kurslar başa çatıb - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında t...

Cəhri qəsəbəsindəki tarixi “Heydərxanlı” məscidinə ikinci həyat verilir - VİDEO

23-09-2020-16-10 Xəbərlər

Cəhri qəsəbəsindəki tarixi “Heydərxanlı” məscidinə ikinci həyat verilir - VİDEO

Tarixi və mənəvi dəyərlərə sahib çıxmaq, onu qorumaq bu gün hər kəsin vətəndaşlı...

Naxçıvanda rentgen-flüoroqrafik müayinələri aparılıb

23-09-2020-15-10 Xəbərlər

Naxçıvanda rentgen-flüoroqrafik müayinələri aparılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ağciyər Xəstəlikləri Dispanseri tərəfindən əhali ar...

Naxçıvanda hər bir nəfərə düşən ümumi daxili məhsulun həcmi 4000 manat olub

23-09-2020-13-38 Xəbərlər

Naxçıvanda hər bir nəfərə düşən ümumi daxili məhsulun həcmi 4000 manat olub

Muxtar respublikada 2020-ci ilin yanvar-avqust aylarında 1 milyard 840 milyon 97...

Naxtel muxtar respublikanın ucqar kəndlərində baza stansiyalar qurur - VİDEO

23-09-2020-12-29 Xəbərlər

Naxtel muxtar respublikanın ucqar kəndlərində baza stansiyalar qurur - VİDEO

Muxtar respublika əhalisinin, xüsusilə də gənclərin böyük əksəriyyəti Naxtel 4G ...

Muxtar respublika əhalisinin sayı artıb

23-09-2020-11-32 Xəbərlər

Muxtar respublika əhalisinin sayı artıb

Bu barədə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin mətbuat xid...

Naxçıvanda ənənəvi “Arıçılıq məhsulları-bal festivalı” keçiriləcək - VİDEO

23-09-2020-11-07 Xəbərlər

Naxçıvanda ənənəvi “Arıçılıq məhsulları-bal festivalı” keçiriləcək - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, festival sentyabrın 26-ı və 27-i ...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

23-09-2020-10-54 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

“Təhsil müəssisələrinin akkreditasiyası Qaydaları”nda dəyişiklik edilib

23-09-2020-09-00 Xəbərlər

“Təhsil müəssisələrinin akkreditasiyası Qaydaları”nda dəyişiklik edilib

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Əlavə təhsilin məzmunu, təşkili və...

Azərbaycana payız gəldi...

22-09-2020-17-30 Xəbərlər

Azərbaycana payız gəldi...

Azərbaycana payız fəsli daxil olub.

Naxçıvan: Azərbaycanın arxeoloji təməl daşı

22-09-2020-16-40 Xəbərlər

Naxçıvan: Azərbaycanın arxeoloji təməl daşı

Bu günə qədər ABŞ-ın “Eurasia Review” qəzetində Naxçıvan Muxtar Respublikası bar...