Baldan şirin Səməni horrası

Səməni horrası Naxçıvanda Novruz bayramı ərəfəsində bişirilən şirniyyatlardan biridir. Tarixi çox qədimlərə dayanan Səməni horrası həm də sağlamlıq cəhətdən faydalarıdır. Böyük ensiklopediyaçı alim Əl-Biruni öz əsərində Səməni horrasının tarixinin qədimliyi məsələsinə toxunub. Əl-Biruni yazır ki, ulu əcdadlarımız Məhəmməd (ə) peyğəmbərə Səməni horrası aparırlar. Bu zaman peyğəmbər soruşur ki, gətirdiyiniz nədir. Cavab verirlər ki, “Novruz halvasıdır”. Təkcə bu fakt Səməni horrası və halvasının, eləcə də Novruz bayramının tarixinin çox qədimlərə dayandığını sübut edir. 
Naxçıvanımızın bəzi kəndlərində qışın sonu olan Boz ay başlayanda bütün ailələr günaşırı bir yerə yığışar, böyüklü-kiçikli simsar qohumlar arasında deyişmələr keçirər, nəğmələr oxuyarlar. İlk çərşənbədə pul qoyub buğda alarlar. Yaşca böyük olan ailələrdən birinin başçısı önə çıxıb həmin buğdanı eyni miqdarda ailələrin sayı qədər hissələrə bölər. Qadınlar evdən gətirdikləri boşqablarda səməni qoyar və bu bayatını oxuyarlar:
Səməni, ay səməni,
Gəl tez bəzə çəməni.
Ruzi-bərəkətinlə
Sən də sevindir məni.
Boşqablarda əkilən səməni evlərin pəncərəsinə qoyular. Kənd ağbirçəkləri bunu belə izah edirlər: Novruz başlayandan tədricən gecələr qısalmağa doğru gedir. Öncə günəş səhərlər səməni ilə üzləşir və yerə onun yaşıllığı naminə daha isti havasını göndərir. Digər tərəfdən, bərəkət rəmzi olan yaşıl ləçəklər evdə, obada, vətən torpağının hər tərəfində dolaşan pis ruhları qovur. Yeni günlərə rəvac verən Novruzun yollarını təmizləyir. 
Adətlərimizdən biri də budur ki, Səməni horrası bişirilən evdə siyahı tutulur. Siyahıda birinci evində xəstəsi olan insanlar, daha sonra isə təzə uşağı olan ailələr qeyd edilir. Daha sonrakı yerlərdə yoldaşı səfərdə olan, övladları ali təhsil alanlar və yeni ailə quranlar yer alır. Səməni horrası bişirildikdən sonra siyahı üzrə paylanılır. 
Səməni horrasını bişirmək üçün səhər xanımlar bir yerə yığışır. Qərara gəlirlər ki, builki səməni horrasını filankəs bişirəcək. Bayram axşamı kənd camaatı evlərindəki səməniləri gətirirlər həmin şəxsin həyətinə. Səliqə ilə onları düzürlər masanın üstünə. Daha sonra səmənilərin döyülməsi başlanır. Xüsusi qaydada hazırlanmış toxmacla onu qabların içində əzirlər. Daha sonra ocaq qalanır. İri qazanlarda qadınlar səməni horrasını bişirməyə başlayırlar. Döyülüb əzilmiş səməninin suyunu süzüb boşaldırlar həmin qazanlara. Səməni horrasının bişirilməsi çox zəhmət tələb edir. Məsələn, 8 saat ərzində ocaq üzərində olan səməni horrası dayanmadan qarışdırılmalıdır. Buna görə də səməni horrası bişirilərkən 5-6 nəfərin köməyinə ehtiyac duyulur. Qohum-qonşulardan qız-gəlinlər də evə dəvət edilir, onlar növbə ilə səməni horrasını qarışdırırlar. Bəzən bu işi könüllü görmək istəyənlər də olur. Çünki buna həm də savab iş kimi baxılır.
Səməni halvası bişirilərkən bir nəfər əlində taxtadan hazırlanmış oxlovla onu qarışdırır. Dayanmadan bulanan səməninin suyuna yalnız un əlavə olunur. Sonda həmin qarışıq halva halına gətirilir. Adətən 19 mart gecəsi bişməyə başlayan səməni horrası 20-si tezdən hazır olur. 
Onu da qeyd edək ki, səməni horrası bişirilən ev təmiz olmalıdır. Əgər bu şirniyyat hazırlanarkən pak olmayan bədniyyətli bir insan üstünə gələrsə, səməni daşır. Yəni səməninin düşər-düşməzi var. Çox vaxt da bu şirniyyatı hazırlayarkən evə qohum-qonşu dəvət olunur, ev sahibi samovar salır, şirniyyatlar və ləziz yeməklər bişirir. Gələn qonaqlar özləri ilə bəzəkli şirniyyatlar gətirir, qazan üstünə qoyurlar. Yəni səməni horrasının bişirilməsi insanlar tərəfindən böyük sevinclə qeyd edilir. 
Bu şirniyyat yeyilməmişdən əvvəl çox maraqlı bir prosesdən keçir. Səməni horrası hazır olduqdan sonra qazanın qapağı örtülür. Və ocaq ətrafı da təmizlənir. Sonra qazanın qapağının üstünə güzgü, daraq və qənd qoyulur, 1-2 saat insanlar onun ətrafından uzaqlaşır. Belə bir inanc var ki, bu zaman səməni horrasına şirinlik qatılır. Çox maraqlıdır ki, səməni horrasının içərisinə heç bir şirin qatılmasa da, onun dadı çox şirin olur. 
Səməni hörrəsini həm də nəzir edib bişirirlər, bişəndən sonra qazanın qapağını örtür, üzərinə yenə də güzgü, daraq və s. bəzək əşyaları qoyurlar. İnanclara görə, Həzrəti Fatimeyi-Zəhra gəlib saçını darayacaq, özünə bəzək verəcək, nəzir edənə xeyir-dua verəcək ki, bu qazan bərəkətli olsun. Deyirlər, bu qazan Fatimeyi-Zəhra xanımdan qalıb. Mərasimə qohum-əqrabalar, qonşular, tanışlar dəvət olunurlar. Qapağını açanda salavat deyir və horranı kasalarda paylayırlar. Kənddə xəstə varsa, ilk növbədə onun payını qoyurlar. Gələn qonaqlar xələt verdikdən sonra horradan yeyirlər. 
Qeyd edək ki, səməni horrasının müalicəvi əhəmiyyəti də olduqca böyükdür. Həkimlərin dediyinə görə, onun müalicəvi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, insanın fiziki gücünü artırır. Həmçinin bir sıra mədə-bağırsaq xəstəliklərinə qarşı faydalıdır.



Səadət Talıbova

"Palitra" qəzeti

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

07-04-2020-17-38 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

Şəhriban Sarıhan: Dörd mövsümün incisi, təmiz diyar Naxçıvanda görülən qabaqlayıcı tədbirlər nümunədir

07-04-2020-15-34 Xəbərlər

Şəhriban Sarıhan: Dörd mövsümün incisi, təmiz diyar Naxçıvanda görülən qabaqlayıcı tədbirlər nümunədir

Müşahidələrimə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yolu...

Naxçıvanda əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

07-04-2020-13-28 Xəbərlər

Naxçıvanda əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyata keçirilən sosial–iqtisadi islahatlar nəti...

Naxçıvanda məhsul nümunələrinin 443 halda keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri yoxlanılıb

07-04-2020-12-25 Xəbərlər

Naxçıvanda məhsul nümunələrinin 443 halda keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri yoxlanılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xid...

Polkovnik: “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında keçirilən gecə təlimləri ordu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır”

07-04-2020-11-43 Xəbərlər

Polkovnik: “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında keçirilən gecə təlimləri ordu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır”

“Artilleriya bölmələri ilə gecə vaxtı döyüş atışlı taktiki təlimlərinin keçirilm...

Azərbaycanda əfv Sərəncamının icrasına başlanılıb

07-04-2020-11-23 Xəbərlər

Azərbaycanda əfv Sərəncamının icrasına başlanılıb

Aprelin 7-də Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidməti Azərbaycan Prezidenti İlha...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

07-04-2020-10-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

Nuhçıxan İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Birdəfəlik ödəmələr kimlərə ayrılacaq?

07-04-2020-09-41 Xəbərlər

Birdəfəlik ödəmələr kimlərə ayrılacaq?

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və kommuni...

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

06-04-2020-18-29 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında komandir hazırlığı sistemində məşğələlər keçirilib - VİDEO

06-04-2020-17-35 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında komandir hazırlığı sistemində məşğələlər keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının ...

Biz birlikdə güclüyük, evdə qalaq…

06-04-2020-17-12 Xəbərlər

Biz birlikdə güclüyük, evdə qalaq…

Dünyada pandemiya elan olunan bir virusla üz-üzəyik.

Naxçıvanda elektron monitorlardan vizual çağırış: “Biz birlikdə güclüyük!”, “Evdə qal!”

06-04-2020-16-40 Xəbərlər

Naxçıvanda elektron monitorlardan vizual çağırış: “Biz birlikdə güclüyük!”, “Evdə qal!”

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan şəhərindəki elektron mon...

Səhiyyə mədəniyyəti

06-04-2020-15-44 Xəbərlər

Səhiyyə mədəniyyəti

Tanınmış rus həkimi Semaşko deyirdi ki, sanitariya mədəniyyəti olmadan heç bir m...

NDU-da keçirilən tədbir Türkiyə mətbuatında geniş işıqlandırılıb

06-04-2020-12-49 Xəbərlər

NDU-da keçirilən tədbir Türkiyə mətbuatında geniş işıqlandırılıb

Naxçıvanda təhsil alan əcnəbi tələbələrə ərzaq payının verilməsi Türkiyə mətbuat...

Erkən yaz: xalq təqviminin dəyişkən dövrü

06-04-2020-11-52 Xəbərlər

Erkən yaz: xalq təqviminin dəyişkən dövrü

Ata-babalarımız həyati əhəmiyyət kəsb edən təbiət hadisələrini müşahidə edərək x...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyi məlumat yaydı

06-04-2020-11-04 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyi məlumat yaydı

“Nuhçıxan” İnformasiya Agentliyi  həmin məlumatı təqdim edir:

Dağlarımızın əvəzsiz şəfa mənbəyi – kəklikotu

05-04-2020-19-22 Xəbərlər

Dağlarımızın əvəzsiz şəfa mənbəyi – kəklikotu

Yaz ayları  Sədərək dağlarını bir rəssam kimi özünəməxsus rəng çalarları ilə boy...

Sədərəkin üzüm bağlarında becərmə işlərinə başlanılıb

05-04-2020-17-21 Xəbərlər

Sədərəkin üzüm bağlarında becərmə işlərinə başlanılıb

Son dövrlər Sədərək  rayonunda üzümçülük ənənələrini bərpa etmək məqsədilə uğurl...

SİRAB – hər damlasında həyat var.. və ya istehsalın 70 illik tarixinə nəzər

05-04-2020-16-31 Xəbərlər

SİRAB – hər damlasında həyat var.. və ya istehsalın 70 illik tarixinə nəzər

Doğma diyarımızda bol olan təbii sərvətlər, əlverişli coğrafi mühit hələ Neolit ...

Yabanı tərəvəz bitkiləri və onların əhəmiyyəti

05-04-2020-15-42 Xəbərlər

Yabanı tərəvəz bitkiləri və onların əhəmiyyəti

Dünyada geniş yayılan yoluxucu xəstəliklərə qarşı spesifik müalicə, onu yox edən...

Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisində yabanı ağaclara calaq vurulur

05-04-2020-11-22 Xəbərlər

Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisində yabanı ağaclara calaq vurulur

Muxtar respublika ərazisində yaz calağının aparılması davam etdirilir.

Naxçıvanda təhsil alan əcnəbi tələbələrə ərzaq payı verilib - VİDEO

04-04-2020-17-20 Xəbərlər

Naxçıvanda təhsil alan əcnəbi tələbələrə ərzaq payı verilib - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, aprelin 4-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisini...

Yeni torpaq sahələri əkin dövriyyəsinə qatılır

04-04-2020-17-15 Xəbərlər

Yeni torpaq sahələri əkin dövriyyəsinə qatılır

Muxtar respublikada yeni nasos stansiyaları tikilir, təzyiqli boru xətləri çəkil...

Naxçıvanda yeni meyvə bağları salınıb

04-04-2020-17-10 Rəsmi

Naxçıvanda yeni meyvə bağları salınıb

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev deyib: “Ekoloji məsələl...

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun artilleriya bölmələri ilə gecə şəraitində döyüş atışlı taktiki təlim keçirilib - VİDEO

04-04-2020-16-28 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun artilleriya bölmələri ilə gecə şəraitində döyüş atışlı taktiki təlim keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının 2020-ci tədris ilinə uz...

Muxtar respublikada vahid bəyannamənin təqdim edilməsinə başlanılıb

04-04-2020-15-57 Xəbərlər

Muxtar respublikada vahid bəyannamənin təqdim edilməsinə başlanılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Vergi Xidmətinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Dövlət İmtahan Mərkəzi: Abituriyentlər otk.az portalında bütün istiqamətlər üzrə onlayn sınaq imtahanı verə bilərlər

04-04-2020-14-55 Xəbərlər

Dövlət İmtahan Mərkəzi: Abituriyentlər otk.az portalında bütün istiqamətlər üzrə onlayn sınaq imtahanı verə bilərlər

Abituriyentlər imtahan və tədris prosesində yaranmış fasilədən istifadə edərək d...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

04-04-2020-11-48 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Murov qartalı-Xaliq Əzizzadə

04-04-2020-11-17 Xəbərlər

Murov qartalı-Xaliq Əzizzadə

Artıq  dörd  ildir ki , xalqımız üçün  aprel ayının mahiyyəti dəyişib.

Pakistan saytı Naxçıvandan yazıb: Nuhun mirası

04-04-2020-10-50 Xəbərlər

Pakistan saytı Naxçıvandan yazıb: Nuhun mirası

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Pakistanın Qlobal və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin t...