Dövlətləri bir-birindən fərqləndirən rəmzləri olduğu kimi, xalqları da bir-birindən fərqləndirən milli dəyərləridir. Milli dəyərlər sisteminə geyimlər də daxildir. Hər bir milli geyim məxsus olduğu xalqın milli ruhunu səciyyələndirir. Azərbaycan xalqı milli geyimlərinin zənginliyi və özündə bir çox xüsusiyyətləri ehtiva etmək baxımdan olduqca dəyərli irsə malikdir. Hansı ki bu irs tarixən xalqın milli ruhunu, estetik duyumunu və sənətkarlıq məharətini özündə cəmləşdirib. Əksər sənətkarlıq nümunələrində olan elementlər milli geyimlərdə də öz əksini tapıb. Hətta abidələrimizdəki ornamentlərə də milli geyimlərimizdə rast gəlmək mümkündür. Bu mənada milli geyimlərimiz həm də yaddaş rolunu oynayıb. Bu geyimlərdə xalqımızın maddi mədəniyyəti, xalq yaradıcılığının bədii xüsusiyyətləri, bədii bəzək motivləri, toxuculuq və digər elementlər əks olunur. Toy və bayram paltarları adətən qiymətli parçalardan tikilməklə bərabər gündəlik və iş paltarlarından fərqli olaraq müxtəlif qızıl və gümüş bəzəklərlə də ziynətləndirilirdi. Deməli, bir sıra geyimlər bir növ zərgərliyi də özündə birləşdirib. 
Azərbaycan xalqı daim öz milli dəyərlərinə sadiqliyini tarixi proseslərin müəyyən dövrlərində, milli dövlətçiliyimizin mövcud olmadığı dövrlərdə belə nümayiş etdirmişdir. Milli dəyərlərimizin ayrılmaz bir parçası kimi, milli geyim nümunələrini vətənpərvər ziyalılar öz yaradıcılıqlarında yaşadıblar. Ədəbiyyatda, aşıq yaradıcılığında, bədii filmlərimizdə, həmçinin rəssamların çəkdiyi rəsmlərdə milli geyimlərimizlə bağlı ətraflı məlumat əldə edə bilirik. Bu baxımdan, rəssam Bəhruz Kəngərlinin əsərləri olduqca təqdirəlayiqdir.
Kəlağayı milli geyimlərimizi tamamlayan baş örtüyü kimi əsrlərdən-əsrlərə, nəsillərdən-nəsillərə keçərək günümüzə qədər gəlib çatmışdır. 
İpək sapdan toxunmuş dördkünc formalı qadın baş örtüyü olan kəlağayıya Azərbaycanın qərb zonasında “çarqat”da deyilir. Kəlağayı istehsalı Azərbaycanda qədimdən məlumdur. Təbriz, Gəncə, Şamaxı, Şəki, Naxçıvan şəhərlərində, İsmayıllı rayonunun Basqal qəsəbəsində yüksək keyfiyyətli kəlağayılar hazırlanıb. Mənbələrin məlumatına görə hələ orta əsrlərdən Gəncə və Basqal kəlağayıları xarici ölkələrə də ixrac olunurdu. Xalqımızın şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrində, dastan, qoşma, gəraylı və bayatılarımızda, xüsusilə də aşıq poeziyasında kəlağayı haqqında olduqca maraqlı, poetik fikirlər əksini tapmışdır.


Başına örtübdür kəlağayı gəzər, 
Əyri tel üstündən qızıl düymələr. 
Belinə yaraşıb zərbafdan kəmər, 
Çəpkənli, çarqatlı ağ bədən gəzər. 
(A.Tufarqanlı) 


Gah zaman başına tirmə şal bağlar, 
Gah olur ki, zülf gizləyib, xal bağlar.
Kəlağayı qabağına al bağlar
Yaşılın altından, ağın üstündən, 
(M.P.Vaqif)


Olduqca zərif, göz oxşayan baş örtüyü- kəlağayılarda el sənətkarlarının qəlbinin hərarəti duyulur. Bu kəlağayıların ən gözəl nümunələri hələ XIX əsrin ortalarından başlayaraq, Paris, London, Sankt-Peterburq, Moskva, Tiflis və digər beynəlxalq sərgilərin yüksək mükafatlarına layiq görülüb.
Kəlağayı milli baş örtüyü növü kimi qadınlarımızın geyimini tamamlamışdır. Kəlağayının yeləni (haşiyəsi), bəzən isə xonçası (ortası) basmanaxış üsulu ilə həndəsi və nəbati naxışlarla bəzədilir. Qadınlar yas mərasimində qara, toy mərasimində isə əlvan naxışlı kəlağayılar örtərdilər. 
Kəlağayı sənəti 2014-cü ildə “Kəlağayı simvolizmi və ənənəvi sənəti” adı ilə UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilmişdir. Kəlağayının-xalqımızın digər sərvətləri-muğam, aşıq, tar ifaçılıq sənəti, Novruz bayramı və xalçaçılıqla bir sırada dayanması heç də təsadüfi deyil. Milli geyimlərimizin bir hissəsi olan kəlağayı Azərbaycan qadınının dəyanət, sədaqət, ləyaqət simvoludur, kəlağayı milli dəyərlərimizin daşıyıcısıdır, kəlağayıda qədim və milli ornamentlərimiz öz əksini tapıb. Nənələrimiz illərlə kəlağayını öz sandıqlarında qoruyaraq nəsildən-nəslə ötürüblər. Dövr dəyişsə də, illər keçsə də, kəlağayıdan heç vaz keçməyiblər, bu baş örtüyünü toxuduqları xalçalar tək qoruyub saxlayıblar. Naxçıvan Muxtar Respublikasının demək olar ki, istənilən kəndində bu gün də qədim el sənəti nümunəsi olan xalça, bir də kəlağayılara mütləq rast gəlmək olar. Hətta deyərdim ki digər baş örtüklərindən fərqləndirən cəhətlərdən biri də budur ki, kəlağayıda ana-nənələrimizin xoş arzularla dolu laylalarını, xeyirxahlıq, qonaqpərvərlik, xeyrin şər üzərində qələbəsinə inam hissini aşılayan nağıllarımızın səsi duyulur. 
Bu gün evlərdə əgər kəlağayıya rast gəlinirsə, bu xalqımızın milli dəyərlərinə sadiqliyinin nümunəsidir, beynəlxalq səviyyədə qorunması üçün dövlətimiz tərəfindən müvafiq tədbirlər həyata keçirilirsə, bu, kəlağayı sənətinə davamlı ömrün bəxş olunması, nəsillərdən-nəsillərə ötürülməsi deməkdir.
Milli-mənəvi dəyərlərin, mədəniyyətin, ümumilikdə, xalqa məxsus böyük sərvətin qorunub saxlanılması tarixən Azərbaycan ictimai təfəkküründə milli ideya səviyyəli, aktual məsələlərdən biri olmuşdur. Görkəmli Azərbaycan yazıçısı və ədəbiyyatşünası Mir Cəlal Paşayev "Bir gəncin manifesti" əsərində böyük əziyyətlə toxuduğu xalçanın - sənət incisinin əcnəbiyə qismət olmasını istəməyən Sona xalanın dili ilə demişdi: "İtə ataram, yada satmaram". Bu yanaşma, əslində, qəlbi Vətən eşqi ilə döyünən böyük Azərbaycan ziyalısının xalqın maddi-mənəvi sərvətlərinə necə böyük ehtiramla yanaşmasının, milli irsin qorunub saxlanılması vacibliyinin önə çəkməsinin əlamətidir. Bu bizik, tarixi köklərə və zəngin adət-ənənələrə malik Azərbaycan xalqı. Heç bir xalqın mədəni irsinə göz dikməyən, yalnız öz milli dəyərlərinə söykənərək tarix yaradan Azərbaycan xalqı. Mövzumuz kəlağayı idi. Milli geyimlərimizin ayrılmaz tərkib hissəsi-kəlağayı. Bu da danılmaz reallıqdır ki, hər dövrün öz tələbi və geyim tərzi var. Düzdür, indi baş örtüyündən o qədər də geniş istifadə olunmur. Lakin bu da bizə əsas vermir ki, milli geyimlərimizə, kəlağayıya laqeyd yanaşaq. 
Məlumat üçün onu da bildirək ki, yaxın vaxtlarda Naxçıvanda “Milli geyimlər” festivalının keçirilməsi nəzərdə tutulub. Festivalın əsas məqsədi milli geyim nümunələrimizi sərgiləməklə onu yad ünsürlərdən qorumaq, təbliğ etmək və gənclərə sevdirməkdir. 
Bu gün milli geyimlərimiz həm də  muzey ekspozisiyalarını bəzəyir. Folklor kollektivləri, muğam ifaçıları, aşıqlar milli geyimlərimizin daşıyıcılarıdır. El şənliyimiz-Novruz bayramında milli sərvətlərimizin, həmçinin, milli geyimlərimizin sehrinə düşürük. Demək olar ki, toy şənliklərinə-xınayaxdı mərasimlərinə də artıq milli geyimlərimiz daxil olmaqdadır. Bu, çox təqdirəlayiq haldır. Lakin biz bununla kifayətlənməməliyik. Mövzu əgər kəlağayıdırsa, sözümüz analaradır: Qızları gəlin köçürdüyünüz zaman cehizlik əşyalar içərisində kəlağayını Azərbaycan qadınının sədaqət, ismət, gözəllik simvolu kimi hədiyyə etməyi də unutmayın.

Ruhiyyə Rəsulova

"Avanqard" mədəniyyət portalı

23.05.2017

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

11-11-2019-18-41 Xəbərlər

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikamızda “Absolute fit” adlı yeni idman z...

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

11-11-2019-17-31 Xəbərlər

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

Böyük Britaniya və Amerikadan Naxçıvana gələn turistlər buranın fərqli bir yer o...

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

11-11-2019-16-33 Xəbərlər

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında qış mövsümünə hazırlıq işləri  başa  ça...

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

11-11-2019-15-22 Xəbərlər

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Türkiyənin Naxçıvandakı Baş Konsulluğunda Mustafa Kamal...

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

11-11-2019-14-59 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov noyabrın 8-də Na...

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

11-11-2019-10-59 Xəbərlər

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

“...Naxçıvan təkcə İslam aləminin deyil, bütün dünyanın ən işıqlı şəhərdir.

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

09-11-2019-18-44 Xəbərlər

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında da gənc əsgərlərin andiçmə mərasimi olu...

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

09-11-2019-18-15 Xəbərlər

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Daxili Qoşunların “Naxçıvan”  Əlahiddə Əməliyyat Briqad...

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

09-11-2019-17-17 Xəbərlər

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 1918-ci il 9 noyabr tarixli qərarı ilə ...

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

09-11-2019-17-01 Xəbərlər

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində Naxçıvan Muxtar Resp...

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

09-11-2019-15-30 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetdə  təşkil edilən tədbirdə  ali t...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

09-11-2019-14-29 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında noyabrın 10-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

09-11-2019-11-31 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

09-11-2019-11-00 Xəbərlər

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

“Vətənin Müdafiəsinə Hazıram” poliatlon çoxnövçülüyü üzrə respublika final mərhə...

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

09-11-2019-00-00 Xəbərlər

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

Müstəqilliyimizin və dövlətçiliyimizin rəmzi-Azərbaycan bayrağı.

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

08-11-2019-19-21 Rəsmi

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

Əhalinin keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması muxtar respublikada aparılan q...

Xidmət mərkəzində lazımi şərait yaradılıb

08-11-2019-19-19 Rəsmi

Xidmət mərkəzində lazımi şərait yaradılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, həmin gün yeni xidmət mərkəzinin də açılışı olub.

Müasir kənd yolları inkişafın göstəricisidir

08-11-2019-19-17 Rəsmi

Müasir kənd yolları inkişafın göstəricisidir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 8-də Yeni Havuş-Xətai kənd avtomobil yolu yeni...

Yeni kənd mərkəzi istifadəyə verilib

08-11-2019-19-12 Rəsmi

Yeni kənd mərkəzi istifadəyə verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 8-də Yeni Havuş və Xətai kəndlərini əhatə edən...

Şərur rayonunun Yeni Havuş və Xətai kəndlərində geniş quruculuq işləri aparılıb

08-11-2019-19-07 Rəsmi

Şərur rayonunun Yeni Havuş və Xətai kəndlərində geniş quruculuq işləri aparılıb

“Ulu öndər Heydər Əliyevin fəaliyyəti və siyasəti nəticəsində biz bugünkü Azərba...

Süni divara dırmanma üzrə muxtar respublika birinciliyinin qalibləri müəyyənləşib

08-11-2019-16-11 Xəbərlər

Süni divara dırmanma üzrə muxtar respublika birinciliyinin qalibləri müəyyənləşib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman, Təhsil nazirlikləri və Hava və Ek...

Naxçıvanlı atlet “41-ci İstanbul Marafonu”nda uğurlu nəticə qazanıb

08-11-2019-15-29 Xəbərlər

Naxçıvanlı atlet “41-ci İstanbul Marafonu”nda uğurlu nəticə qazanıb

Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilən “41-ci İstanbul Marafonu”nda iştirak edə...

Tələbələrə özgüvənin həyatımızda rolu izah edilib

08-11-2019-14-42 Xəbərlər

Tələbələrə özgüvənin həyatımızda rolu izah edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində tələbələrə “Fərdi inkiş...

Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” Bolqarıstanda çap olunub

08-11-2019-14-00 Xəbərlər

Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” Bolqarıstanda çap olunub

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, Nizami Gəncəvi adına Əd...

Naxçıvanda ümumtəhsil məktəblərinin şagirdləri arasında keçirilən rəsm müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

08-11-2019-12-52 Xəbərlər

Naxçıvanda ümumtəhsil məktəblərinin şagirdləri arasında keçirilən rəsm müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

9 Noyabr – Dövlət Bayrağı Günü münasibətilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil ...

Naxçıvanda keçirilən bədii yaradıcılıq müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

08-11-2019-12-04 Xəbərlər

Naxçıvanda keçirilən bədii yaradıcılıq müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi və Mədəniyyət naz...

Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

08-11-2019-10-57 Xəbərlər

Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Bakı şəhərindəki daimi nümayəndəliyində 9 noyabr...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

08-11-2019-10-36 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

07-11-2019-15-36 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında noyabrın 8-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Fransa səfiri ilə görüşüb

07-11-2019-14-18 Xəbərlər

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Fransa səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası Daimi nümay...