Dövlətləri bir-birindən fərqləndirən rəmzləri olduğu kimi, xalqları da bir-birindən fərqləndirən milli dəyərləridir. Milli dəyərlər sisteminə geyimlər də daxildir. Hər bir milli geyim məxsus olduğu xalqın milli ruhunu səciyyələndirir. Azərbaycan xalqı milli geyimlərinin zənginliyi və özündə bir çox xüsusiyyətləri ehtiva etmək baxımdan olduqca dəyərli irsə malikdir. Hansı ki bu irs tarixən xalqın milli ruhunu, estetik duyumunu və sənətkarlıq məharətini özündə cəmləşdirib. Əksər sənətkarlıq nümunələrində olan elementlər milli geyimlərdə də öz əksini tapıb. Hətta abidələrimizdəki ornamentlərə də milli geyimlərimizdə rast gəlmək mümkündür. Bu mənada milli geyimlərimiz həm də yaddaş rolunu oynayıb. Bu geyimlərdə xalqımızın maddi mədəniyyəti, xalq yaradıcılığının bədii xüsusiyyətləri, bədii bəzək motivləri, toxuculuq və digər elementlər əks olunur. Toy və bayram paltarları adətən qiymətli parçalardan tikilməklə bərabər gündəlik və iş paltarlarından fərqli olaraq müxtəlif qızıl və gümüş bəzəklərlə də ziynətləndirilirdi. Deməli, bir sıra geyimlər bir növ zərgərliyi də özündə birləşdirib. 
Azərbaycan xalqı daim öz milli dəyərlərinə sadiqliyini tarixi proseslərin müəyyən dövrlərində, milli dövlətçiliyimizin mövcud olmadığı dövrlərdə belə nümayiş etdirmişdir. Milli dəyərlərimizin ayrılmaz bir parçası kimi, milli geyim nümunələrini vətənpərvər ziyalılar öz yaradıcılıqlarında yaşadıblar. Ədəbiyyatda, aşıq yaradıcılığında, bədii filmlərimizdə, həmçinin rəssamların çəkdiyi rəsmlərdə milli geyimlərimizlə bağlı ətraflı məlumat əldə edə bilirik. Bu baxımdan, rəssam Bəhruz Kəngərlinin əsərləri olduqca təqdirəlayiqdir.
Kəlağayı milli geyimlərimizi tamamlayan baş örtüyü kimi əsrlərdən-əsrlərə, nəsillərdən-nəsillərə keçərək günümüzə qədər gəlib çatmışdır. 
İpək sapdan toxunmuş dördkünc formalı qadın baş örtüyü olan kəlağayıya Azərbaycanın qərb zonasında “çarqat”da deyilir. Kəlağayı istehsalı Azərbaycanda qədimdən məlumdur. Təbriz, Gəncə, Şamaxı, Şəki, Naxçıvan şəhərlərində, İsmayıllı rayonunun Basqal qəsəbəsində yüksək keyfiyyətli kəlağayılar hazırlanıb. Mənbələrin məlumatına görə hələ orta əsrlərdən Gəncə və Basqal kəlağayıları xarici ölkələrə də ixrac olunurdu. Xalqımızın şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrində, dastan, qoşma, gəraylı və bayatılarımızda, xüsusilə də aşıq poeziyasında kəlağayı haqqında olduqca maraqlı, poetik fikirlər əksini tapmışdır.


Başına örtübdür kəlağayı gəzər, 
Əyri tel üstündən qızıl düymələr. 
Belinə yaraşıb zərbafdan kəmər, 
Çəpkənli, çarqatlı ağ bədən gəzər. 
(A.Tufarqanlı) 


Gah zaman başına tirmə şal bağlar, 
Gah olur ki, zülf gizləyib, xal bağlar.
Kəlağayı qabağına al bağlar
Yaşılın altından, ağın üstündən, 
(M.P.Vaqif)


Olduqca zərif, göz oxşayan baş örtüyü- kəlağayılarda el sənətkarlarının qəlbinin hərarəti duyulur. Bu kəlağayıların ən gözəl nümunələri hələ XIX əsrin ortalarından başlayaraq, Paris, London, Sankt-Peterburq, Moskva, Tiflis və digər beynəlxalq sərgilərin yüksək mükafatlarına layiq görülüb.
Kəlağayı milli baş örtüyü növü kimi qadınlarımızın geyimini tamamlamışdır. Kəlağayının yeləni (haşiyəsi), bəzən isə xonçası (ortası) basmanaxış üsulu ilə həndəsi və nəbati naxışlarla bəzədilir. Qadınlar yas mərasimində qara, toy mərasimində isə əlvan naxışlı kəlağayılar örtərdilər. 
Kəlağayı sənəti 2014-cü ildə “Kəlağayı simvolizmi və ənənəvi sənəti” adı ilə UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilmişdir. Kəlağayının-xalqımızın digər sərvətləri-muğam, aşıq, tar ifaçılıq sənəti, Novruz bayramı və xalçaçılıqla bir sırada dayanması heç də təsadüfi deyil. Milli geyimlərimizin bir hissəsi olan kəlağayı Azərbaycan qadınının dəyanət, sədaqət, ləyaqət simvoludur, kəlağayı milli dəyərlərimizin daşıyıcısıdır, kəlağayıda qədim və milli ornamentlərimiz öz əksini tapıb. Nənələrimiz illərlə kəlağayını öz sandıqlarında qoruyaraq nəsildən-nəslə ötürüblər. Dövr dəyişsə də, illər keçsə də, kəlağayıdan heç vaz keçməyiblər, bu baş örtüyünü toxuduqları xalçalar tək qoruyub saxlayıblar. Naxçıvan Muxtar Respublikasının demək olar ki, istənilən kəndində bu gün də qədim el sənəti nümunəsi olan xalça, bir də kəlağayılara mütləq rast gəlmək olar. Hətta deyərdim ki digər baş örtüklərindən fərqləndirən cəhətlərdən biri də budur ki, kəlağayıda ana-nənələrimizin xoş arzularla dolu laylalarını, xeyirxahlıq, qonaqpərvərlik, xeyrin şər üzərində qələbəsinə inam hissini aşılayan nağıllarımızın səsi duyulur. 
Bu gün evlərdə əgər kəlağayıya rast gəlinirsə, bu xalqımızın milli dəyərlərinə sadiqliyinin nümunəsidir, beynəlxalq səviyyədə qorunması üçün dövlətimiz tərəfindən müvafiq tədbirlər həyata keçirilirsə, bu, kəlağayı sənətinə davamlı ömrün bəxş olunması, nəsillərdən-nəsillərə ötürülməsi deməkdir.
Milli-mənəvi dəyərlərin, mədəniyyətin, ümumilikdə, xalqa məxsus böyük sərvətin qorunub saxlanılması tarixən Azərbaycan ictimai təfəkküründə milli ideya səviyyəli, aktual məsələlərdən biri olmuşdur. Görkəmli Azərbaycan yazıçısı və ədəbiyyatşünası Mir Cəlal Paşayev "Bir gəncin manifesti" əsərində böyük əziyyətlə toxuduğu xalçanın - sənət incisinin əcnəbiyə qismət olmasını istəməyən Sona xalanın dili ilə demişdi: "İtə ataram, yada satmaram". Bu yanaşma, əslində, qəlbi Vətən eşqi ilə döyünən böyük Azərbaycan ziyalısının xalqın maddi-mənəvi sərvətlərinə necə böyük ehtiramla yanaşmasının, milli irsin qorunub saxlanılması vacibliyinin önə çəkməsinin əlamətidir. Bu bizik, tarixi köklərə və zəngin adət-ənənələrə malik Azərbaycan xalqı. Heç bir xalqın mədəni irsinə göz dikməyən, yalnız öz milli dəyərlərinə söykənərək tarix yaradan Azərbaycan xalqı. Mövzumuz kəlağayı idi. Milli geyimlərimizin ayrılmaz tərkib hissəsi-kəlağayı. Bu da danılmaz reallıqdır ki, hər dövrün öz tələbi və geyim tərzi var. Düzdür, indi baş örtüyündən o qədər də geniş istifadə olunmur. Lakin bu da bizə əsas vermir ki, milli geyimlərimizə, kəlağayıya laqeyd yanaşaq. 
Məlumat üçün onu da bildirək ki, yaxın vaxtlarda Naxçıvanda “Milli geyimlər” festivalının keçirilməsi nəzərdə tutulub. Festivalın əsas məqsədi milli geyim nümunələrimizi sərgiləməklə onu yad ünsürlərdən qorumaq, təbliğ etmək və gənclərə sevdirməkdir. 
Bu gün milli geyimlərimiz həm də  muzey ekspozisiyalarını bəzəyir. Folklor kollektivləri, muğam ifaçıları, aşıqlar milli geyimlərimizin daşıyıcılarıdır. El şənliyimiz-Novruz bayramında milli sərvətlərimizin, həmçinin, milli geyimlərimizin sehrinə düşürük. Demək olar ki, toy şənliklərinə-xınayaxdı mərasimlərinə də artıq milli geyimlərimiz daxil olmaqdadır. Bu, çox təqdirəlayiq haldır. Lakin biz bununla kifayətlənməməliyik. Mövzu əgər kəlağayıdırsa, sözümüz analaradır: Qızları gəlin köçürdüyünüz zaman cehizlik əşyalar içərisində kəlağayını Azərbaycan qadınının sədaqət, ismət, gözəllik simvolu kimi hədiyyə etməyi də unutmayın.

Ruhiyyə Rəsulova

"Avanqard" mədəniyyət portalı

23.05.2017

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlər artır - SİYAHI

10-04-2020-17-43 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlər artır - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

Naxçıvanda işsiz kimi qeydiyyatda olan şəxslərə birdəfəlik ödəmənin qaydası müəyyən edilib - YENİLƏNİB

10-04-2020-15-41 Xəbərlər

Naxçıvanda işsiz kimi qeydiyyatda olan şəxslərə birdəfəlik ödəmənin qaydası müəyyən edilib - YENİLƏNİB

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının N...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

10-04-2020-15-28 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında aprelin 11-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Koronavirusdan zərər çəkmiş fərdi sahibkarlara maliyyə dəstəyinin göstərilməsi üzrə onlayn müraciət qaydası açıqlanıb

10-04-2020-12-12 Xəbərlər

Koronavirusdan zərər çəkmiş fərdi sahibkarlara maliyyə dəstəyinin göstərilməsi üzrə onlayn müraciət qaydası açıqlanıb

Koronavirus pandemiyasından zərər çəkmiş sahələrdə fəaliyyət göstərən fərdi (mik...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

10-04-2020-10-42 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

Nuhçıxan İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

"Naxçıvan" Əlahiddə Əməliyyat Briqadası 25 il

10-04-2020-09-20 Xəbərlər

"Naxçıvan" Əlahiddə Əməliyyat Briqadası 25 il

“Naxçıvan” Əlahiddə Əməliyyat Briqadası müasir maddi-texniki bazası və yüksək dö...

İşsiz şəxslərə birdəfəlik ödəmənin verilməsinə başlanılıb

09-04-2020-23-25 Xəbərlər

İşsiz şəxslərə birdəfəlik ödəmənin verilməsinə başlanılıb

İşsiz şəxslərə birdəfəlik ödəmənin verilməsinə başlanılıb. İlk olaraq 10 min işs...

Ali Məclisə yeni şöbə müdiri təyin edildi

09-04-2020-18-56 Rəsmi

Ali Məclisə yeni şöbə müdiri təyin edildi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov aprelin 9-da Ram...

Naxçıvanın mədəniyyət və incəsənət müəssisələri onlayn xidmətə başlayıb

09-04-2020-17-55 Xəbərlər

Naxçıvanın mədəniyyət və incəsənət müəssisələri onlayn xidmətə başlayıb

Bu barədə NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə nazirliyin mətbuat xidmətindən məluma...

Naxçıvanda “Bərəkət Toxumçuluq” kompleksi istifadəyə verilib

09-04-2020-16-52 Rəsmi

Naxçıvanda “Bərəkət Toxumçuluq” kompleksi istifadəyə verilib

Bu gün muxtar respublikada kənd təsərrüfatı məhsullarına olan tələbatın yerli is...

Naxçıvanda "Bərəkət Toxumçuluq" kompleksi istifadəyə verilib - VİDEO

09-04-2020-16-41 Xəbərlər

Naxçıvanda "Bərəkət Toxumçuluq" kompleksi istifadəyə verilib - VİDEO

Aprelin 9-da Naxçıvan şəhərində "Bərəkət Toxumçuluq" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyə...

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yaxşı artilleriya divizionu” adı uğrunda yarış keçirilib - VİDEO

09-04-2020-15-28 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yaxşı artilleriya divizionu” adı uğrunda yarış keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Əlahiddə Ümumqoşun Orduda “Ən yax...

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

09-04-2020-14-22 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

“Naxçıvanbank” ASC mart ayında istifadə müddəti bitən plastik kartlarının müddətini iyulun 1-dək uzadıb

09-04-2020-11-42 Xəbərlər

“Naxçıvanbank” ASC mart ayında istifadə müddəti bitən plastik kartlarının müddətini iyulun 1-dək uzadıb

“Naxçıvanbank” ASC-dən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə verilən məlumata görə, r...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

09-04-2020-10-30 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

Nuhçıxan İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Uzunoba Su Anbarının ətrafında yeni meyvə bağı salınıb

08-04-2020-18-41 Xəbərlər

Uzunoba Su Anbarının ətrafında yeni meyvə bağı salınıb

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekol...

Naxçıvanda virus əleyhinə tədbirlər artırılıb - VİDEO

08-04-2020-17-54 Xəbərlər

Naxçıvanda virus əleyhinə tədbirlər artırılıb - VİDEO

Muxtar respublikanın şəhər və rayonlarında yoluxucu xəstəliklərin və virusların ...

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlər artır - SİYAHI

08-04-2020-16-28 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlər artır - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

Azərbaycan Ordusunda snayperlərin hazırlığı yoxlanılır - VİDEO

08-04-2020-13-58 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunda snayperlərin hazırlığı yoxlanılır - VİDEO

Müdafiə nazirinin təsdiq etdiyi 2020-ci il üçün döyüş hazırlığı planına uyğun ol...

Naxçıvanda nadir sənət nümunələrinin toplanıldığı yer: Əlyazmalar Fondu

08-04-2020-10-20 Xəbərlər

Naxçıvanda nadir sənət nümunələrinin toplanıldığı yer: Əlyazmalar Fondu

Naxçıvanın tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı nadir sənət nümunələri, qədim kitab v...

Naxçıvanda dövlət qeydiyyatına alınan daşınmaz əmlak obyektlərinin sayı artıb

08-04-2020-10-00 Xəbərlər

Naxçıvanda dövlət qeydiyyatına alınan daşınmaz əmlak obyektlərinin sayı artıb

Muxtar respublikada əmlak və torpaq idarəçiliyinin müasir əsaslarla qurulması  d...

Naxçıvanda yeni nasos stansiyaları tikilir - VİDEO

07-04-2020-19-26 Xəbərlər

Naxçıvanda yeni nasos stansiyaları tikilir - VİDEO

Torpaqların su təminatının yaxşılaşdırılması kənd təsərrüfatının inkişafına, ən ...

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

07-04-2020-17-38 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna vəsaitlərin köçürülməsi davam edir - SİYAHI

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna dövlət q...

Şəhriban Sarıhan: Dörd mövsümün incisi, təmiz diyar Naxçıvanda görülən qabaqlayıcı tədbirlər nümunədir

07-04-2020-15-34 Xəbərlər

Şəhriban Sarıhan: Dörd mövsümün incisi, təmiz diyar Naxçıvanda görülən qabaqlayıcı tədbirlər nümunədir

Müşahidələrimə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yolu...

Naxçıvanda əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

07-04-2020-13-28 Xəbərlər

Naxçıvanda əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyata keçirilən sosial–iqtisadi islahatlar nəti...

Naxçıvanda məhsul nümunələrinin 443 halda keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri yoxlanılıb

07-04-2020-12-25 Xəbərlər

Naxçıvanda məhsul nümunələrinin 443 halda keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri yoxlanılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xid...

Polkovnik: “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında keçirilən gecə təlimləri ordu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır”

07-04-2020-11-43 Xəbərlər

Polkovnik: “Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında keçirilən gecə təlimləri ordu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır”

“Artilleriya bölmələri ilə gecə vaxtı döyüş atışlı taktiki təlimlərinin keçirilm...

Azərbaycanda əfv Sərəncamının icrasına başlanılıb

07-04-2020-11-23 Xəbərlər

Azərbaycanda əfv Sərəncamının icrasına başlanılıb

Aprelin 7-də Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidməti Azərbaycan Prezidenti İlha...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

07-04-2020-10-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

Nuhçıxan İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...