Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Ordubad rayonunda monitorinq aparılıb

25-05-2019-17-36 Xəbərlər

Ordubad rayonunda monitorinq aparılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətl...

Əsrlərin sınağından çıxan kitab

25-05-2019-17-03 Xəbərlər

Əsrlərin sınağından çıxan kitab

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda “Oxunması zəruri olan ...

Naxçıvan Qızlar Liseyinə şagirdlərin marağı artıb

25-05-2019-16-39 Xəbərlər

Naxçıvan Qızlar Liseyinə şagirdlərin marağı artıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Texniki Kollecində Naxçıvan Qızlar Lise...

Sosial könüllülər sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlara baş çəkiblər

25-05-2019-16-10 Xəbərlər

Sosial könüllülər sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlara baş çəkiblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  “1 İyun – Uşaqları Beynəlxalq Müdafiə Günü” ərəfəsində...

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın mədəniyyət işçilərini təltif etdi - SƏRƏNCAM

25-05-2019-15-12 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın mədəniyyət işçilərini təltif etdi - SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev mayın 25-də Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlə...

Uşaqlar “Qızıl xoruz” tamaşasına baxıblar

25-05-2019-14-40 Xəbərlər

Uşaqlar “Qızıl xoruz” tamaşasına baxıblar

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Ordubadlı nümunəvi ailə təsərrüfatlarının iş təcrübələri muxtar respublikada yayılır

25-05-2019-12-18 Xəbərlər

Ordubadlı nümunəvi ailə təsərrüfatlarının iş təcrübələri muxtar respublikada yayılır

Muxtar respublikada daxili bazarın yerli və keyfiyyətli ərzaq məhsulları ilə təm...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

25-05-2019-11-51 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığı həmişə müasirdir

25-05-2019-11-25 Xəbərlər

Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığı həmişə müasirdir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetində  “Azərbaycan dili və ədəbiyy...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

25-05-2019-11-02 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında mayın 26-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Türkiyədə Baba Nemətulla Naxçıvaniyə həsr edilən konfrans yekunlaşıb - FOTOLAR

25-05-2019-09-42 Xəbərlər

Türkiyədə Baba Nemətulla Naxçıvaniyə həsr edilən konfrans yekunlaşıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Türkiyənin Konya şəhərində yerləşən Səlcuq Universiteti...

Gənclər atıcılığın tir növündə yarışıblar

24-05-2019-19-27 Xəbərlər

Gənclər atıcılığın tir növündə yarışıblar

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Nazirlik və prokurorluq əməkdaşlarının iştirakı ilə praktiki seminar

24-05-2019-18-50 Xəbərlər

Nazirlik və prokurorluq əməkdaşlarının iştirakı ilə praktiki seminar

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Qeyri- hökumət təşkilatları həm də vətəndaş cəmiyyəti institutlarıdır

24-05-2019-18-15 Xəbərlər

Qeyri- hökumət təşkilatları həm də vətəndaş cəmiyyəti institutlarıdır

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Muzeylərlə əməkdaşlıq güclənir

24-05-2019-17-23 Xəbərlər

Muzeylərlə əməkdaşlıq güclənir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Çili mətbuatında Naxçıvanla bağlı yazı dərc olunub

24-05-2019-17-06 Xəbərlər

Çili mətbuatında Naxçıvanla bağlı yazı dərc olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Çilinin geniş oxucu kütləsinə malik epicentrochile.com ...

Naxçıvanlı tələbələr Çində təcrübə keçəcəklər

24-05-2019-16-30 Xəbərlər

Naxçıvanlı tələbələr Çində təcrübə keçəcəklər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Rabitə və Yeni Texnologiyalar Nazirliyinin mətbuat ...

Muxtar respublikada yeni təsis edilən Prezident təqaüdlərinin ödənilməsinə başlanılıb

24-05-2019-14-31 Xəbərlər

Muxtar respublikada yeni təsis edilən Prezident təqaüdlərinin ödənilməsinə başlanılıb

Sosial müavinətlərin artımı ilə yanaşı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20...

Ali təhsil ocağında “İbtidai bitkilərin sistematikası” adlı kitabın təqdimatı keçirilib

24-05-2019-13-30 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında “İbtidai bitkilərin sistematikası” adlı kitabın təqdimatı keçirilib

Naxçıvan Dövlət Universitetinin Televiziya, mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr bö...

Naxçıvanda bir ayda dəmir yolundan 14 mindən çox sərnişin istifadə edib

24-05-2019-11-51 Xəbərlər

Naxçıvanda bir ayda dəmir yolundan 14 mindən çox sərnişin istifadə edib

Bu ilin aprel ayında muxtar respublikada dəmir yolu nəqliyyatı vasitəsilə ayrı-a...

“1 İyun - Uşaqları Beynəlxalq Müdafiə Günü” münasibəti ilə tədbir keçirilib

24-05-2019-11-32 Xəbərlər

“1 İyun - Uşaqları Beynəlxalq Müdafiə Günü” münasibəti ilə tədbir keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəs...

Sosial şəbəkələrdə Naxçıvanla bağlı paylaşımlar yer alıb - VİDEO

24-05-2019-10-52 Xəbərlər

Sosial şəbəkələrdə Naxçıvanla bağlı paylaşımlar yer alıb - VİDEO

Artıq bir neçə müddətdir ki, Naxçıvan Televiziyasının efirində “Sosial şəbəkələr...

“Heydər Əliyev kuboku”nun sahibi məlum olub

24-05-2019-10-38 Xəbərlər

“Heydər Əliyev kuboku”nun sahibi məlum olub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

24-05-2019-10-11 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

24-05-2019-09-53 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında mayın 25-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Duzdağ ərazisinin halofit bitki müxtəlifliyi araşdırılıb

23-05-2019-22-49 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Duzdağ ərazisinin halofit bitki müxtəlifliyi araşdırılıb

“Springer” nəşriyyatında çap olunan “Ekofiziologiya, abiotik stressə davamlılıq ...

Xalq yazıçısı Ədəbiyyat Muzeyində anılıb

23-05-2019-21-22 Xəbərlər

Xalq yazıçısı Ədəbiyyat Muzeyində anılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzinin 40 illiyi qeyd olunub

23-05-2019-20-57 Xəbərlər

Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzinin 40 illiyi qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzinin yaranmasının 40 illiyi ...

Darıdağ Arsenli Su Müalicəxanasının ətrafı yaşıllaşdırılır

23-05-2019-20-20 Xəbərlər

Darıdağ Arsenli Su Müalicəxanasının ətrafı yaşıllaşdırılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətl...

“Doğma yurdum Naxçıvan” adlı rəsm müsabiqəsi

23-05-2019-19-54 Xəbərlər

“Doğma yurdum Naxçıvan” adlı rəsm müsabiqəsi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...