Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Rezidenturaya boş qalan plan yerlərinə keçirilən müsabiqənin nəticələri açıqlanıb

21-09-2018-19-30 Xəbərlər

Rezidenturaya boş qalan plan yerlərinə keçirilən müsabiqənin nəticələri açıqlanıb

2018/2019-cu tədris ili üçün rezidenturaya boş qalan plan yerlərinin müsabiqəs...

Naxçıvanda yeni Asfalt-Beton Zavod Kompleksi istifadəyə verilib

21-09-2018-19-07 Rəsmi

Naxçıvanda yeni Asfalt-Beton Zavod Kompleksi istifadəyə verilib

Sentyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi...

İnsan duyğularını riqqətə gətirən Naxçıvan gecələri - VİDEO

21-09-2018-18-48 Xəbərlər

İnsan duyğularını riqqətə gətirən Naxçıvan gecələri - VİDEO

Cahanın nəqşi Naxçıvanın gündüzləri başqa, axşamları bir başqa aləm olur.

Prezident İlham Əliyev: Demokratik inkişafla bağlı siyasətimizin aparılmasında Azərbaycan parlamentinin çox böyük rolu var

21-09-2018-18-32 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev: Demokratik inkişafla bağlı siyasətimizin aparılmasında Azərbaycan parlamentinin çox böyük rolu var

Biz bir çox beynəlxalq konvensiyalara qoşulmuşuq və azadlıqların təmin edilməsin...

Prezident İlham Əliyev Dövlət Turizm Agentliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi haqqında fərman imzalayıb

21-09-2018-18-14 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Dövlət Turizm Agentliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi haqqında fərman imzalayıb

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası Dövlət Turizm Agentliyinin fəaliy...

Prezident: Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ən böyük ədalətsizlikdir

21-09-2018-18-05 Xəbərlər

Prezident: Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ən böyük ədalətsizlikdir

Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ən böyük ədalətsizlikdir.

Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start verilib - VİDEO

21-09-2018-17-50 Xəbərlər

Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start verilib - VİDEO

Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün ölkəmizin “Gənclər paytaxtı” seçilməsi ilə əl...

Gənclərin istehsal müəssisəsinə ekskursiyası təşkil olunub

21-09-2018-17-17 Xəbərlər

Gənclərin istehsal müəssisəsinə ekskursiyası təşkil olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər Fondunun təşəbb...

Tənənəm sakinlərinə yeni film təqdim edilib

21-09-2018-17-03 Xəbərlər

Tənənəm sakinlərinə yeni film təqdim edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət  Nazirliyinin t...

Azərbaycan-Qazaxıstan yoldaşlıq oyununun hakimləri müəyyənləşib

21-09-2018-16-47 Xəbərlər

Azərbaycan-Qazaxıstan yoldaşlıq oyununun hakimləri müəyyənləşib

Sentyabrın 23-də Bakı İdman Sarayında futzal üzrə Azərbaycan və Qazaxıstan yığma...

Binəli Yıldırım: Azərbaycanın qazandığı uğurlarda parlamentin böyük rolu var

21-09-2018-16-31 Xəbərlər

Binəli Yıldırım: Azərbaycanın qazandığı uğurlarda parlamentin böyük rolu var

Biz eyni millətin övladlarıyıq. Azadlığımız, əmin-amanlığımız bir-birinə bağlıdı...

“Naxçıvan”- “Şahbuz” komandaları arasında kross yarışı keçirilib

21-09-2018-16-14 Xəbərlər

“Naxçıvan”- “Şahbuz” komandaları arasında  kross yarışı keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Şərurda icbari tibbi sığorta tətbiq olunacaq

21-09-2018-15-57 Xəbərlər

Şərurda icbari tibbi sığorta tətbiq olunacaq

Muxtar respublikada icbari tibbi sığorta növü  ilk dəfə Sədərək rayonunda tətbiq...

AMEA Naxçıvan Bölməsində ədəbi nümunələr müzakirə edilib

21-09-2018-15-42 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində ədəbi nümunələr müzakirə edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, AMEA Naxçıvan Bölməsinin Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Ce...

“Xiaomi” şirkəti ucuz noutbuk təqdim edəcək

21-09-2018-15-26 Xəbərlər

“Xiaomi” şirkəti ucuz noutbuk təqdim edəcək

“Xiaomi” şirkəti “Xiaomi Notebook Youth Edition” adlı ən ucuz noutbukunu elan ...

Dörd fəsildə Naxçıvan: Hüseyn Bağırovun - FOTOETÜDLƏRİ

21-09-2018-14-50 Xəbərlər

Dörd fəsildə Naxçıvan: Hüseyn Bağırovun - FOTOETÜDLƏRİ

Bakı şəhər sakini Hüseyn Bağırov Naxcivantv.az saytının elan etdiyi “Dörd fəsild...

Hidrogen yanacaqla işləyən ilk qatar istifadəyə verilib

21-09-2018-14-21 Xəbərlər

Hidrogen yanacaqla işləyən ilk qatar istifadəyə verilib

Dünyada hidrogen yanacaq elementləri ilə işləyən ilk Coradia iLint qatarı 16 sen...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

21-09-2018-13-46 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 22-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Məleykə Abbaszadə: Gələn tədris ili üzrə ali məktəblərə qəbul üçün maksimal bal 700 olacaq

21-09-2018-13-29 Xəbərlər

Məleykə Abbaszadə: Gələn tədris ili üzrə ali məktəblərə qəbul üçün maksimal bal 700 olacaq

Gələn tədris ili üzrə ali məktəblərə qəbul olunmaq istəyən abituriyentlər üçün...

Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start verilib - FOTOLAR

21-09-2018-12-52 Xəbərlər

Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start verilib - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu il Naxçıvan şəhərinin Azərbaycanın “Gənclər Paytaxtı...

İsveç dünyanın yaxşılaşdırılması işində başqa ölkələrdən daha çox səy göstərir

21-09-2018-12-39 Xəbərlər

İsveç dünyanın yaxşılaşdırılması işində başqa ölkələrdən daha çox səy göstərir

İsveç dünyanın yaxşılaşdırılması işində başqa ölkələrdən daha çox səy göstərir. ...

Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı 136-cı teatr mövsümünü açıb

21-09-2018-12-21 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı 136-cı teatr mövsümünü açıb

Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı 136-cı teatr m...

21 Sentyabr Beynəlxalq Altsheymer Xəstəliyi haqqında İnformasiyanın Yayılması Günüdür

21-09-2018-12-05 Xəbərlər

21 Sentyabr Beynəlxalq Altsheymer Xəstəliyi haqqında İnformasiyanın Yayılması Günüdür

Hər il sentyabrın 21-i Dünyada Altsheymer Xəstəliyi ilə bağlı Məlumatlandırma ...

Əvvəllər ziyanlı sayılan faydalı məhsullar

21-09-2018-11-49 Xəbərlər

Əvvəllər ziyanlı sayılan faydalı məhsullar

Dietoloqlar maraqlı araşdırma aparıblar.

Azərbaycanın xarici işlər naziri BMT Baş Assambleyasının 73-cü sessiyasında iştirak etmək üçün Nyu-Yorka yola düşüb

21-09-2018-11-26 Xəbərlər

Azərbaycanın xarici işlər naziri BMT Baş Assambleyasının 73-cü sessiyasında iştirak etmək üçün Nyu-Yorka yola düşüb

Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovun rəhbərlik etd...

Azərbaycan ordusunun genişmiqyaslı təlimlərində gecə vaxtı döyüş atışları keçirilib - VİDEO

21-09-2018-11-10 Xəbərlər

Azərbaycan ordusunun genişmiqyaslı təlimlərində gecə vaxtı döyüş atışları keçirilib - VİDEO

Genişmiqyaslı təlimlərin planına uyğun olaraq müxtəlif poliqonlarda gecə vaxtı v...

Bu gün Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start veriləcək

21-09-2018-10-49 Xəbərlər

 Bu gün Naxçıvanda “Avropa Günləri”nə start veriləcək

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu il Naxçıvan şəhərinin Azərbaycanın “Gənclər Paytaxtı...

Naxçıvanda maliyyə və mühasibatlıq işçilərinin iştirakı ilə təkmilləşdirici təlimlər keçirilir

21-09-2018-10-34 Xəbərlər

Naxçıvanda maliyyə və mühasibatlıq işçilərinin iştirakı ilə təkmilləşdirici təlimlər keçirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Tədris Mərkəzində...

Azərbaycan 2020-ci ildə Enerji Xartiyası Konfransına sədrlik edəcək

21-09-2018-10-19 Xəbərlər

Azərbaycan 2020-ci ildə Enerji Xartiyası Konfransına sədrlik edəcək

Azərbaycanın 2020-ci ildə Enerji Xartiyası Konfransına sədrlik etməsi barədə qər...

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan parlamentinin 100 illiyi münasibətilə keçirilən iclasda iştirak edir - YENİLƏNİB

21-09-2018-10-04 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan parlamentinin 100 illiyi münasibətilə keçirilən iclasda iştirak edir - YENİLƏNİB

Sentyabrın 21-də Milli Məclisdə Azərbaycan parlamentinin 100 illiyi münasibətilə...