Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Mayın 20-si Dünya Bal Arısı Günüdür

20-05-2018-15-40 Hits:2 Xəbərlər

Mayın 20-si Dünya Bal Arısı Günüdür

BMT Baş Assambleyasının 2017-ci il dekabrın 20–də keçirilən iclasında alınan q...

Orucluq zamanı həzmsizlik yaradan qidalar

20-05-2018-15-15 Hits:2 Xəbərlər

Orucluq zamanı həzmsizlik yaradan qidalar

Mütəxəssislər sağlam oruc tutmaq üçün 3 vacib məqamı açıqlayıb.

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

20-05-2018-14-40 Hits:5 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departament...

Babək rayonu abadlaşır

20-05-2018-14-15 Hits:14 Xəbərlər

Babək rayonu abadlaşır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Babək  rayonun Yuxarı və Aşağı Buzqov kəndlərində gen...

Naxçıvanda bu gün I və IV qruplar üzrə ali məktəblərə qəbul imtahanı keçirilib

20-05-2018-14-00 Hits:26 Xəbərlər

Naxçıvanda bu gün I və IV qruplar üzrə ali məktəblərə qəbul imtahanı keçirilib

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) bu gün 2018/2019-cu tədris ili üçün Azərbaycanın ...

Naxçıvanlı memarın sənət uğurları

20-05-2018-12-51 Hits:14 Xəbərlər

Naxçıvanlı memarın sənət uğurları

Qoca tarixlə həmyaşıd olan qədim Naxçıvanımız bəşəriyyətə bəxş etdiyi böyük şəxs...

Hacı Qadir Qədirzadə – 70

20-05-2018-12-31 Hits:9 Xəbərlər

Hacı Qadir Qədirzadə – 70

Qocaman dağa bənzəyən əsl elm adamı Həyatda elə insanlar var ki onları sonradan...

Dubayda “uçan xalça” təqdim olunub

20-05-2018-10-30 Hits:7 Xəbərlər

Dubayda “uçan xalça” təqdim olunub

Müqəddəs Ramazan ayının başlanması münasibətilə Dubay Əmirliyindəki “Fairmont Du...

Samsun şəhərində nümayiş etdirilən 1919 metr uzunluğundakı bayraq böyük marağa səbəb olub

20-05-2018-10-00 Hits:7 Xəbərlər

Samsun şəhərində nümayiş etdirilən 1919 metr uzunluğundakı bayraq böyük marağa səbəb olub

Türkiyədə 19 may – Atatürkü anma, gənclik və idman bayramı münasibətilə keçirilə...

“Qalatasaray” 21-ci dəfə Türkiyə çempionu olub

19-05-2018-22-21 Hits:13 Xəbərlər

“Qalatasaray” 21-ci dəfə Türkiyə çempionu olub

“Qalatasaray” komandası futbol üzrə Türkiyə Superliqasının sonuncu turunda səfər...

Gəncə 2019-cu il üçün Avropa İdman Şəhəri tituluna layiq görülüb

19-05-2018-21-40 Hits:6 Xəbərlər

Gəncə 2019-cu il üçün Avropa İdman Şəhəri tituluna layiq görülüb

Gəncə 2019-cu il üçün Avropa İdman Şəhəri tituluna layiq görülüb.

Dövlət İmtahan Mərkəzi Avropa İttifaqının Tvinninq aləti çərçivəsində layihəni uğurla reallaşdırır

19-05-2018-19-48 Hits:17 Xəbərlər

Dövlət İmtahan Mərkəzi Avropa İttifaqının Tvinninq aləti çərçivəsində layihəni uğurla reallaşdırır

Tvinninq Avropa İttifaqının (Aİ) institusional quruculuq aləti olaraq dövlət ida...

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar Küveytdə konsert olub

19-05-2018-19-36 Hits:17 Xəbərlər

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar Küveytdə konsert olub

Küveyt Dövlətinin Əbdülhüseyn Əbdülrıda Teatrında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini...

Naxçıvanda III “Göycə” Festivalı keçirilir

19-05-2018-19-17 Hits:48 Xəbərlər

Naxçıvanda III “Göycə” Festivalı keçirilir

Bu gün “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksi növbəti- III “Göycə”  festi...

Fransalı alimlər Adolf Hitlerin ölüm tarixini təsdiqləyiblər

19-05-2018-18-19 Hits:44 Xəbərlər

Fransalı alimlər Adolf Hitlerin ölüm tarixini təsdiqləyiblər

Fransalı alimlər 1946-cı ildən bəri ilk dəfə Adolf Hitlerin dişlərinin fraqmentl...

Qadın voleybolçulardan ibarət Azərbaycan millisi Qızıl Avropa Liqasında ilk oyununa çıxıb

19-05-2018-18-05 Hits:23 Xəbərlər

Qadın voleybolçulardan ibarət Azərbaycan millisi Qızıl Avropa Liqasında ilk oyununa çıxıb

Qadın voleybolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandası mayın 19-da Qızıl Avrop...

Məşhur alimdən Ramazanla bağlı 7 MÜHÜM TÖVSİYƏ

19-05-2018-17-55 Hits:43 Xəbərlər

Məşhur alimdən Ramazanla bağlı 7 MÜHÜM TÖVSİYƏ

Professor Canan Karatay Ramazan ayında oruc tutan şəxslər üçün 7 mühüm tövsiyə i...

DÇ-2018: Rusiyaya uçuşlar məhdudlaşdırılır

19-05-2018-17-19 Hits:25 Xəbərlər

DÇ-2018: Rusiyaya uçuşlar məhdudlaşdırılır

Rusiyada dünya çempionatı ilə bağlı uçuşlar məhdudlaşdırılır.

“Samsung Galaxy Note 9” smartfonu iyulda təqdim oluna bilər

19-05-2018-17-06 Hits:27 Xəbərlər

“Samsung Galaxy Note 9” smartfonu iyulda təqdim oluna bilər

“Samsung” şirkəti qabaqcıl “Galaxy Note 9” smartfonunu iyulun sonunda təqdim edə...

UEFA Çempionlar Liqasının final oyunları tarixində ilk dəfə olaraq böyük ekranda ictimai efirə icazə verilib

19-05-2018-17-05 Hits:34 Xəbərlər

UEFA Çempionlar Liqasının final oyunları tarixində ilk dəfə olaraq böyük ekranda ictimai efirə icazə verilib

UEFA Çempionlar Liqasının final oyunları tarixində ilk dəfə olaraq, mayın 26-da ...

İsveçrə səfiri: Naxçıvan iqtisadiyyat, təhsil, energetika və digər sahələrdə böyük irəliləyiş əldə edib

19-05-2018-16-34 Hits:41 Xəbərlər

İsveçrə səfiri: Naxçıvan iqtisadiyyat, təhsil, energetika və digər sahələrdə böyük irəliləyiş əldə edib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının çox gözəl təbiəti, gülərüz və qonaqpərvər insanl...

Naxçıvanda arıçılıqla bağlı beynəlxalq konfrans keçirilib

19-05-2018-16-22 Hits:33 Xəbərlər

Naxçıvanda arıçılıqla bağlı beynəlxalq konfrans keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində IV Naxçıvan Beynəlxalq ...

Prezident İlham Əliyev kamerunlu həmkarını təbrik edib

19-05-2018-15-42 Hits:35 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev kamerunlu həmkarını təbrik edib

Prezident İlham Əliyev Kamerun Prezidenti Pol Biyaya təbrik məktubu göndərib.

Velosiped üzrə muxtar respublika birinciliyi keçirilib

19-05-2018-15-17 Hits:31 Xəbərlər

Velosiped üzrə muxtar respublika birinciliyi keçirilib

Naxçıvan MR  Gənclər və İdman , Təhsil Nazirliklərinin, Hava və Ekstremal İdman ...

Oruc tutmağın heyrətamiz faydaları

19-05-2018-14-59 Hits:42 Xəbərlər

Oruc tutmağın heyrətamiz faydaları

Milyonlarla müsəlmanın aclıq və nəfslə imtahan olunduğu müqəddəs Ramazan ayı baş...

Avropa çempionatının ilk günündə samboçularımız iki medal qazanıblar

19-05-2018-14-33 Hits:24 Xəbərlər

Avropa çempionatının ilk günündə samboçularımız iki medal qazanıblar

Yunanıstanın paytaxtı Afinada sambo üzrə Avropa çempionatı davam edir.

“Forbes” jurnalı: Ermənistan iqtisadiyyatının inkişafı yolunda böyük çətinliklər var

19-05-2018-14-21 Hits:31 Xəbərlər

“Forbes” jurnalı: Ermənistan iqtisadiyyatının inkişafı yolunda böyük çətinliklər var

Ermənistan iqtisadiyyatının inkişafı yolunda böyük çətinliklər var. İnkişaf üçün...

Hərbçi güləşçilərimiz 33-cü dünya çempionatının sonuncu günündə 1 qızıl və 2 bürünc medal qazanıblar

19-05-2018-14-03 Hits:33 Xəbərlər

Hərbçi güləşçilərimiz 33-cü dünya çempionatının sonuncu günündə 1 qızıl və 2 bürünc medal qazanıblar

Mərkəzi Ordu İdman Klubunun komandası çempionatı 2-si qızıl, 3-ü gümüş, 6-sı bür...

İsveç səfiri muxtar respublikanın istehsalat, mədəniyyət müəssisələri ilə tanış olub

19-05-2018-13-48 Hits:40 Xəbərlər

İsveç səfiri muxtar respublikanın istehsalat, mədəniyyət müəssisələri ilə tanış olub

İsveç Krallığının ölkəmizdəki səfiri xanım İnqrid Tersman Naxçıvan Muxtar Respub...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

19-05-2018-13-29 Hits:32 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında may ayının 18-ə olan hava proqnozu açıqlanıb.