Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Prezident İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatıb

20-07-2018-21-30 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Fransa Prezidenti ...

Təsərrüfat subyektlərindən 25 min 147 hesabat yığılıb

20-07-2018-20-58 Xəbərlər

Təsərrüfat subyektlərindən 25 min 147 hesabat yığılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəs...

6 ay ərzində Naxçıvandan Bakıya 6202 nəfər sərnişin daşınıb

20-07-2018-20-30 Xəbərlər

6 ay ərzində Naxçıvandan Bakıya 6202 nəfər sərnişin daşınıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nəqliyyat Nazirliyində 201...

Culfada müşavirə keçirilib

20-07-2018-20-00 Xəbərlər

Culfada müşavirə keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Culfa rayonunda 2018-ci ilin birinci yarısında görülən ...

Azərbaycanın basketbol klubları Gürcüstanda beynəlxalq turnirdə iştirak ediblər

20-07-2018-19-46 Xəbərlər

 Azərbaycanın basketbol klubları Gürcüstanda beynəlxalq turnirdə iştirak ediblər

Gürcüstanın Rustavi şəhərində 3×3 basketbol üzrə beynəlxalq turnir keçirilib.

Nağıl, əfsanə, yoxsa həqiqət?!

20-07-2018-19-26 Xəbərlər

Nağıl, əfsanə, yoxsa həqiqət?!

Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında nağıl və dastanların özünəməxsus yeri var. ...

Prezidentin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi bir qrup türkiyəli jurnalistlə görüşüb

20-07-2018-19-15 Xəbərlər

Prezidentin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi bir qrup türkiyəli jurnalistlə görüşüb

Xəbər verildiyi kimi, Türkiyə-Azərbaycan Media Forumunda iştirak etmək üçün Türk...

20 nəfər məhkumun məşğulluğu təmin olunub

20-07-2018-19-01 Xəbərlər

20 nəfər məhkumun məşğulluğu təmin olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində 20...

Muxtar respublikada arxivlərin fəaliyyəti diqqət mərkəzində saxlanılır

20-07-2018-18-46 Xəbərlər

Muxtar respublikada arxivlərin fəaliyyəti diqqət mərkəzində saxlanılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Arxiv İdarəsində ko...

SİYAQUTDA İBADƏT VƏ MƏRASİM EVİ TİKİLİR

20-07-2018-18-30 Xəbərlər

 SİYAQUTDA İBADƏT VƏ MƏRASİM EVİ TİKİLİR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikamızın bütün bölgələrində, o cümlədən Ş...

Naxçıvanda tikintiyə 550 milyon manata yaxın vəsait yönəlib

20-07-2018-18-15 Xəbərlər

Naxçıvanda tikintiyə 550 milyon manata yaxın vəsait yönəlib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikada infrastruktur quruculuğu tədbirləri...

Ağbulaqda bu dəfə istirahət edənlər Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun tələbələri oldu

20-07-2018-17-55 Xəbərlər

Ağbulaqda bu dəfə istirahət edənlər Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun tələbələri oldu

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Kanada alimləri gözəgörünməz plaş ixtira ediblər

20-07-2018-17-40 Xəbərlər

Kanada alimləri gözəgörünməz plaş ixtira ediblər

Kanada alimləri insanı görünməz edən plaş ixtira ediblər.

I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələri açıqlanıb, 15 nəfər 700 bal toplayıb

20-07-2018-17-28 Xəbərlər

I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələri açıqlanıb, 15 nəfər 700 bal toplayıb

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) iyulun 18-də I və IV ixtisas qruplarının abituriyen...

Naxçıvanlı alim Fransada elmi simpoziuma qatılıb

20-07-2018-17-15 Xəbərlər

Naxçıvanlı alim Fransada elmi  simpoziuma qatılıb

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İnformasiya şöbəsindən NUHÇIXAN-a bildirilib ki, bölm...

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun görüşü olub - YENİLƏNƏCƏK

20-07-2018-16-59 Xəbərlər

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun görüşü olub - YENİLƏNƏCƏK

İyulun 20-də Parisdə, Yelisey Sarayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İl...

Naxçıvanda sahibkarlara 10 milyon manatdan artıq kredit verilib

20-07-2018-16-27 Xəbərlər

Naxçıvanda sahibkarlara 10 milyon manatdan artıq kredit verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında iqtisadiyyatın aparıcı ...

Naxçıvanda 62 min hektar sahədə əkin keçirilib

20-07-2018-16-15 Xəbərlər

Naxçıvanda 62 min hektar sahədə əkin keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikada əhalinin ərzaq məhsulları ilə etiba...

Bəxtiyar Əsgərov Belçika Krallığının milli bayramı münasibətilə keçirilən tədbirdə iştirak edib

20-07-2018-15-55 Xəbərlər

Bəxtiyar Əsgərov Belçika Krallığının milli bayramı münasibətilə keçirilən tədbirdə iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümayəndəliyinin rəh...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

20-07-2018-15-43 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 21-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Ağcaqanadlar bu qan qrupu olanları daha tez-tez dişləyir

20-07-2018-15-23 Xəbərlər

Ağcaqanadlar bu qan qrupu olanları daha tez-tez dişləyir

Rusiya alimləri maraqlı araşdırma aparıb. Onlar ağcaqanadların hansı qan qrupu o...

Çində dünya rekordu: 1374 dron eyni anda havada

20-07-2018-15-02 Xəbərlər

Çində dünya rekordu: 1374 dron eyni anda havada

Çinin “EHang Egret” şirkəti eyni anda havada olan dronların sayına görə Ginnesin...

Prezident İlham Əliyevin Fransa Milli Assambleyasının sədri Fransua de Rüji ilə görüşü olub

20-07-2018-14-45 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyevin Fransa Milli Assambleyasının sədri Fransua de Rüji ilə görüşü olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, iyulun 20-də Parisdə Azərbaycan Respublikasının Prezide...

Ermənistanda 6 ayda 6303 nəfər ölkə vətəndaşlığından imtina edib

20-07-2018-14-15 Xəbərlər

Ermənistanda 6 ayda 6303 nəfər ölkə vətəndaşlığından imtina edib

Dərin iqtisadi böhran içərisində olan Ermənistanda vətəndaşlıqdan imtina edənlər...

Olimpiya Oyunlarının proqramına 6 yeni idman növü daxil edilib

20-07-2018-14-01 Xəbərlər

Olimpiya Oyunlarının proqramına 6 yeni idman növü daxil edilib

Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin (BOK) İcraiyyə Komitəsi 2022-ci ildə Pekində keç...

“WhatsApp”, “Facebook” və “Telegram” ən təhlükəli əlavələr siyahısına daxil olub

20-07-2018-13-52 Xəbərlər

“WhatsApp”, “Facebook” və “Telegram” ən təhlükəli əlavələr siyahısına daxil olub

Mobil cihazların qorunması üzrə qlobal lider olan “Appthority” şirkəti tez-tez “...

“Tank biatlonu” müsabiqəsində iştirak edəcək Azərbaycan hərbçiləri Moskvaya yola düşüblər

20-07-2018-13-30 Xəbərlər

“Tank biatlonu” müsabiqəsində iştirak edəcək Azərbaycan hərbçiləri Moskvaya yola düşüblər

“Beynəlxalq Ordu Oyunları – 2018” yarışları çərçivəsində keçiriləcək “Tank biatl...

Yanıqda ilk müdaxilə necə olmalıdır?

20-07-2018-12-45 Xəbərlər

Yanıqda ilk müdaxilə necə olmalıdır?

Hər insanın qarşılaşa biləcəyi yanıq bədəndə böyük zədələrə yol aça bilər.

Fransanın “Bouygues Travaux Publics” şirkəti Azərbaycanda nəqliyyat, inşaat, metro tikintisi sahələrində işləməkdə maraqlıdır

20-07-2018-12-15 Xəbərlər

Fransanın “Bouygues Travaux Publics” şirkəti Azərbaycanda nəqliyyat, inşaat, metro tikintisi sahələrində işləməkdə maraqlıdır

İyulun 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Parisdə “Bouyg...

Prezident İlham Əliyevin “CIFAL” qrupunun prezidenti ilə görüşü olub

20-07-2018-11-50 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyevin “CIFAL” qrupunun prezidenti ilə görüşü olub

İyulun 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Parisdə “CIF...