Şahbuz bənzərsiz təbiətə və təbii sərvətlərə sahibdir. Onlar arasında dərman bitkilərinə, dəmlənərək çay kimi içilən çiçək və güllərə xüsusi maraq vardır. Elmi mənbələrdə göstərildiyi kimi, Şahbuz dağları dərman bitkilərinin, güllərin, çiçəklərin növ tərkibinə görə çox zəngindir. Süfrələrimizi bəzəyən nemətlərdən ən çox seviləni çaydır, – desəm, yanılmaram. O çay ki onu yayın istisində də, qışın soyuğunda da dərdimizə dərman bilirik. Ürəyimizi sərinlətmək, yorğunluğumuzu çıxarmaq, hövsələmizi açmaq üçün arzuladığımız ilk nemət də çay olur. Çaya bu qədər vurğunluğumuzdan irəli gəlir ki, qapımızı döyən qonaqlarımıza da elə yeməkdən əvvəl çay təklif edirik. Evimizdə qonaq otağı ayrı olduğu kimi, qonaq üçün çay dəsti də xüsusi və gözoxşayan olur. Bəzəkli stəkana güldən, çiçəkdən dəmlənmiş çay süzüləndə ətri, rəngilə gözümüzü, könlümüzü oxşayır. İçəndə isə dərdlərimizə dərman olur. Dünyagörmüşlər deyirlər ki, sirrinə-sehrinə bələd olduğumuz bitkilərdən dəmlənən çayı süfrələrimizdən əskik etməsək, uzunömürlü,sağ canlı olarıq. Dərman bitkiləri ilə məşhur olan Şahbuz bəlkə buna görə uzunömürlülər diyarı da adlandırılır. Muxtar respublikanın ərazisində olan 250-dən artıq bitkinin 160 növü bu rayonda bitir. Onların sirrinə-sehrinə vaqif olmamaq mümkün deyil. Hələ sovet dönəmində də Şahbuzun dərman bitkilərinin sorağı bütün ittifaqa, dünyaya yayılmışdı. İllərlə şəfalı bitkilərdən çay, məlhəm, mürəbbə, şərbət hazırlayan Şövkət nənə ilə söhbətimiz də güllər barədə oldu. Yəqin ki, bu qədər gülün-çiçəyin, otun-alafın sirrinə-sehrinə bələd olmağın özü də bir sirdir-sehrdir. Ömrünü-gününü türkəçarədə istifadə olunan məlhəmlər hazırlamağa həsr edən Şövkət nənəyə dedim: – Necə bilmisiniz ki, hansı çiçəkdən çay dəmlənər, başqa birindən mürəbbə bişirilər, şirəsi çəkilər, şərbət, gülab hazırlanar? Ağbirçək gülümsəyərək: – Bunda nə var ki? – dedi və əlavə etdi: – Atamız, anamız, nənəmiz, babamız dərdinə dərmanı elə öz evinin qənşərində, həyətində, dağında, dərəsində axtarıb tapıb. Davadərman adı bilməyən insanlar bir-birinin dərdinə çarə etmək üçün çəmənin çiçəyinə, gülünə, torpağın yetirdiyi, bitirdiyi nə varsa, ümidlərini onlara bağlayıblar. Nəsil-nəsil bu istək, bu inanc, bu sevgi təbiətin sirrini öyrənməkdə bir açar olub. Rəngarəng güllərdən, çiçəklərdən, müxtəlif otlardan, bitkilərdən vədəsində yığmaq, qışda istifadə etmək həvəsi bu yurd yerində hamıda olub. Təbiətin nazənin gözəli olan bitkilər mart ayından torpaqdan baş qaldıraraq ta qar yerə düşənə kimi yurdumuzu, yuvamızı bəzəyir. Qız-gəlinlər onların adını tutub dağda, dərədə, çəməndə, düzdə ətək salıb çobanyastığını, kəklikotunu, qara yarpızı, nanəni,solmazçiçəyini təzə-tər dəstə-dəstə bağlayıb gün tutmayan yerlərdə qurudub qış üçün hazırlayarlar. Elə ki qış gəldi, yazda, yayda, payızda çəmənlərdən, dağlardan, yamaclardan minbir həvəslə yığıb qışa tədarük etdiklərimizlə dəmlənən çay çiçəklərdən, meyvələrdən bişirilən mürəbbələrlə ləzzətlə içilər. Doğrudan da, Şövkət nənənin dediyi kimi, Şahbuzun əlçatmayan, ünyetməyən qayalarından insan sevgisi ilə süfrələrimizə “qonaq gələn” nemətlər içərisində doqquzdon, həmərsin, yemişan mürəbbələrinin bir ayrı dadı olur. Dünyanı yorub-yortmuş ağbirçəklə söhbətimiz zamanı bir də dedi ki, qızım, torpaq insan üçün ana qoynudur. Yaxındakı bulağın başında bir iydə ağacı var. Oyulmuş koğuşuna torpaq dolub bərkimişdi. Həmin torpaq üstündə bitən bənövşəni görsəydin, onda təbiətin nəyə qadir olduğunu, torpağın nəfəsindən doğulan gözəlliklərin sirrini-sehrini sən də öyrənməyə çalışardın. Sevgi, istək olmadan nəinki gülün, çiçəyin, torpağın, ağacın, bitkinin dilini öyrənərsən, xasiyyətin bilərsən, heç balaca bir uşağın da könlünü ala bilməzsən. Qızılgülün məhəbbət, dəfnə yarpağının şöhrət, palıdın güc, qüdrət, zeytunun sülh rəmzi olduğunu da bilməzsən. Aqil insanın söhbətindən anladım ki, torpağın “qılığına girmədən” onun sirrini öyrənə bilməzsən. Axı çəməni də, çiçəyi də torpaq yetirir. Ona görə də birinci olaraq torpağın qədir-qiymətini bilməlisən ki, onun sərvətlərinə sahib olasan. Qışın gəlişini bildirən soyuq günlər indi təbiətə bir ayrı ahəng bəxş etdiyi kimi, evimizə, könlümüzə də yeni bir ab-hava gətirib. “Qol-boyun” olub yurdumuza keşik çəkən dağların zirvəsində yallı gedən dumandan, çəndən təbiətə təzə bir libas biçildiyi kimi, istəyimiz də dəyişir. Təbiətin bu vədəsində çiçəklərdən ocaq üstə dəmlənən çayın ayrı bir ləzzəti olur. İndi dağ kəndlərimizdə yaşayan insanların süfrələrini məxməri çaydan daha çox bəzəyən belə çaylar, yəqin ki, hamı tərəfindən arzulanandır. Allı-güllü yaylaqları ilə hər yerdə tanınan Şahbuz dağlarının, dərələrinin dərdə dərman bitkilərini, otlarını, çiçəklərini nənələrimiz, babalarımız Tanrı payı adlandırırlar. Qiymətli təbii sərvətlərimizi tanıtmaq, qədrini bilmək üçün hər birimiz təbliğatçı olmalıyıq. Dövlət tərəfindən də bu istiqamətdə görülən işlər sahib olduqlarımızın qədir-qiymətini bir daha artırır. Bu il Naxçıvan şəhərində göycə, çörək, bal və başqa festivalların keçirilməsi, həmin festivallarda bütün rayonların iştirakının təmin olunması bir daha onu göstərir ki, torpağımızın sinəsində dəfinələr yatır. Olanımızın qədrini bilmək, təbliğ etmək üçün keçirilən festivallara çıxarılan nemətlərin tədarükündə, hazırlanmasında, sərgilənməsində, sözsüz ki, ayrı-ayrı insanların çox böyük əməyi, rolu olur. Onlar yaşadıqları yurd yerinin təbiətinə vurğun və bələd olduqlarına görə harada yaxşı gülün, çiçəyin açdığını, cır armudun, həmərsinin, doqquzdonun, yemişanın yetişdiyini, baltutarların olduğunu çox yaxşı bilirlər. Əgər günlərin bir günü muxtar respublikamızda dərman bitkilərindən hazırlanmış çay festivalı keçirilərsə, yəqin ki, o tədbirdə qantəpər, çobanyastığı, kəklikotu, qaraqınıq, zirə, damotu, solmazçiçəyi, qara yarpız, dazotu, qarapodium, mərmərik, həmərsin, ayıdöşəyi,səhləb, dağ nanəsi, ögey ana, ağ və sarı boymadərən, gicitkən, yemlik, baldırğan, boyaqotu, şirinbiyan və digər dərman bitkiləri, onlardan hazırlanan çaylar hər kəsin diqqətini cəlb edər. Dünyanın hər üzünü görmüş ağbirçəklərimizin, ağsaqqallarımızın fikrincə, təndir, ocaq üstdə qaynayan su ilə dəmlənən çay insanı minbir dərdin bəlasından qoruyar, həmişə saf və gümrah saxlayar. Sözsüz ki, ocaq çayının tamı da bir ayrı cür olur. Ona görə də qapımızı döyən qonaq-qaraya indi daha çox matah olan gül-çiçək çayı verilməsi qonaqpərvərliyimizin göstəricisidir. Bəlkə də, dünyada yalnız azərbaycanlılara məxsus keyfiyyətdir ki, evində, süfrəsində yaxşı olan nə varsa, böyük həvəslə, istəklə qonağına bəxş edir... Bu gün Şahbuz şəhərində dərman bitkilərini istehsal edən “Farma Şah” müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Müəssisədə hazırda 49 adda 60 çeşiddən çox dərman bitkiləri paketlənərək satışa çıxarılır. Birdəfəlik dəmləmə, kapsul, bəkməz və 40 qramlıq paketlər şəklində qablaşdırılan minbir dərdin dərmanı olan bu məhsullara Naxçıvanda olduğu kimi, respublikamızın başqa regionlarında da ilboyu böyük tələbat var. Gündəlik istehsal gücü 800 qutudan artıq olan “Farma Şah” bu tələbi ödəmək üçün növbəti mövsümə ciddi hazırlaşır. Şahbuz dağlarında yabanı halda bitən qiymətli dərman bitkilərinin emalını və paketlənməsini həyata keçirən bu müəssisədə həm də rayon sakinləri daimi işlə təmin olunub. Güllərin, çiçəklərin dilini bilən insanlar onları qaydasınca dəmləməyin də vacib olduğunu deyirlər. Bu da bir hikmətdir. Çölün-çəmənin dilini bilənlər deyirlər ki, çobanyastığını nə bir gün tez, nə də bir gün gec yığmaq olmaz. Kölgədə qurudularsa, ondan dəmlənən çay çox dadlı olar. Çay kimi dəmlənən qara yarpız da öz dadı, tamı ilə sevilir. Səhləb, dəvədabanı, ayıpəncəsi, solmazçiçəyi, nanə, baldırğan, qaraqınıq və onlarla belə bitkilərlə yanaşı, yazda ətri aləmə yayılan, yığılıb qurudulan qızılgül ləçəklərinin də çay dəmləmələrində istifadə olunması elimizə məxsus adətdir. Bu qədər bitkinin, gülün-çiçəyin dilini bilən insanların yaşadığı yerdə hər bir işi görmək olar. Bunun üçün insanlara hərtərəfli dövlət dəstəyi göstərilir və lazımi şərait yaradılır. Deməli, qalır təşəbbüs göstərmək.

 

Şəhla NƏbİYEVA

“Oğuz səsi” qəzetinin redaktoru

“Şərq qapısı” 15.12.2016

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvan qarnizonunda Xocalı soyqırımına həsr edilmiş silsilə tədbirlər keçirilib

24-02-2018-19-47 Hits:107 Xəbərlər

Naxçıvan qarnizonunda Xocalı soyqırımına həsr edilmiş silsilə tədbirlər keçirilib

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Təlim-Tədris Mərkəzində Xocalı soyqırımının 26-cı ild...

Naxçıvanda kənd təsərrüfatına ayrılan kreditlər bu sahənin inkişafına təkan verir

24-02-2018-19-00 Hits:139 Xəbərlər

 Naxçıvanda  kənd təsərrüfatına ayrılan kreditlər bu sahənin inkişafına təkan verir

Şərur rayonunun Çərçiboğan kəndində yaradılan istixana kompleksinin sahibkarı Ab...

Azərbaycan Prezidenti təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı Sərəncam imzalayıb

24-02-2018-18-26 Hits:159 Xəbərlər

Azərbaycan Prezidenti təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı Sərəncam imzalayıb

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasında təhsil infrastrukturunun inkiş...

Doktorantların, tələbə və şagirdlərin təqaüdləri artırılıb

24-02-2018-18-03 Hits:826 Xəbərlər

 Doktorantların, tələbə və şagirdlərin təqaüdləri artırılıb

Prezident İlham Əliyev doktorantlar, ali təhsil, orta ixtisas və ilk peşə-ixtisa...

Yeddi güləşçimiz beynəlxalq turnirin finalına yüksəliblər

24-02-2018-17-02 Hits:130 Xəbərlər

Yeddi güləşçimiz beynəlxalq turnirin finalına yüksəliblər

Kiyevdə Ukraynanın görkəmli güləşçi və məşqçilərinin xatirəsinə həsr olunmuş sər...

“Intel” 2019-cu ilə qədər 5G şəbəkəli noutbuklar buraxacaq

24-02-2018-16-35 Hits:102 Xəbərlər

“Intel” 2019-cu ilə qədər 5G şəbəkəli noutbuklar buraxacaq

ABŞ-ın “İntel” şirkəti 5G rabitə şəbəkəsini dəstəkləyən noutbuklar üçün prosesso...

Ölkə Prezidentinin son Sərəncamları ilə ümumilikdə 560 minə yaxın şəxsin müavinətləri artırılacaq

24-02-2018-15-50 Hits:190 Xəbərlər

Ölkə Prezidentinin son Sərəncamları ilə ümumilikdə 560 minə yaxın şəxsin müavinətləri artırılacaq

Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin fevralın 23-də imzaladığı “Sosial müavinətlərin m...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

24-02-2018-15-26 Hits:148 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

Naxçıvan Muxtar Respublikasında fevral  ayının 25-ə olan hava proqnozu açıqlanıb...

Azərbaycan boksçusu 69-cu “Strandja” turnirinin yarımfinalına vəsiqə qazanıb

24-02-2018-14-57 Hits:97 Xəbərlər

Azərbaycan boksçusu 69-cu “Strandja” turnirinin yarımfinalına vəsiqə qazanıb

Bolqarıstanın paytaxtı Sofiyada keçirilən boks üzrə 69-cu “Strandja” turniri dav...

Ürəyin və sinirlərin dostu

24-02-2018-14-30 Hits:194 Xəbərlər

Ürəyin və sinirlərin dostu

Nanə dünyada 25-30 qədər növü olan, sağlamlıq baxımından son dərəcə faydalı, xoş...

The Jerusalem Post: Xocalıda soyqırımı aktı - ədalət anı nə vaxt yetişəcək?

24-02-2018-13-50 Hits:105 Xəbərlər

The Jerusalem Post: Xocalıda soyqırımı aktı - ədalət anı nə vaxt yetişəcək?

Elə coğrafi adlar var ki, onlar xəritədə adi nöqtədən qat-qat artıq məna kəsb ed...

Türkiyənin ictimayyət nümayəndələri Xocalı soyqrımı şəhidlərini anmaq üçün Naxçıvana gəlib

24-02-2018-13-07 Hits:126 Xəbərlər

Türkiyənin ictimayyət  nümayəndələri Xocalı soyqrımı şəhidlərini anmaq üçün Naxçıvana gəlib

Fevralın 23-də Türkiyənin müxtəlif bölgələrində yaşayan, müxtəlif peşə sahibləri...

Dünyada ilk uçan taksi nümayiş etdirilib-VİDEO

24-02-2018-12-26 Hits:667 Xəbərlər

Dünyada ilk uçan taksi nümayiş etdirilib-VİDEO

“Airbus” şirkəti “Vahana” layihəsinə məxsus dünyada “Alpha One” adlı ilk uçan ta...

“Zeytun budağı”nda 1931-ci terrorçu zərərsizləşdirilib

24-02-2018-12-00 Hits:103 Xəbərlər

“Zeytun budağı”nda 1931-ci terrorçu zərərsizləşdirilib

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Suriyanın Afrin bölgəsində keçirdiyi “Zeytun budağı...

Ermənistan silahlı bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 120 dəfə pozub

24-02-2018-11-29 Hits:92 Xəbərlər

Ermənistan silahlı bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 120 dəfə pozub

Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində sut...

Bu gün futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasının XVII turuna start veriləcək

24-02-2018-11-02 Hits:108 Xəbərlər

Bu gün futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasının XVII turuna start veriləcək

Fevralın 24-də futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasının XVII turunun oyunlarına ...

Brent markalı neft 67 dollara satılır

24-02-2018-10-44 Hits:93 Xəbərlər

Brent markalı neft 67 dollara satılır

Dünya birjalarında neft bahalaşıb.

Xocalı soyqırımının 26-cı ildönümü İğdırda qeyd olunub

24-02-2018-10-20 Hits:177 Xəbərlər

Xocalı soyqırımının 26-cı ildönümü İğdırda qeyd olunub

Azərbaycanın Qarsdakı baş konsulluğu, İğdır-Azərbaycan Dil, Tarix və Mədəniyyət ...

Ötən günün mənzərəsi

24-02-2018-10-00 Hits:323 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi

Naxçıvan televiziyası muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yen...

Muxtar respublikanın gömrük orqanları hərtərəfli qayğı ilə əhatə olunub

24-02-2018-00-00 Hits:220 Xəbərlər

Muxtar respublikanın gömrük orqanları hərtərəfli  qayğı ilə əhatə olunub

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin 1992-ci il 24 fevral tarixli qərarı ilə Naxç...

“Agerpres” agentliyi Xocalı soyqırımından yazıb

23-02-2018-21-11 Hits:174 Xəbərlər

“Agerpres” agentliyi Xocalı soyqırımından yazıb

Rumıniyanın “Agerpres” milli xəbər agentliyi Azərbaycanın bu ölkədəki səfirliyi ...

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda “Xocalı soyqırımı tariximizin qan yaddaşıdır” mövzusunda konfrans keçirilib

23-02-2018-19-43 Hits:125 Xəbərlər

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda “Xocalı soyqırımı tariximizin qan yaddaşıdır” mövzusunda konfrans keçirilib

Naxcivantv.az xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda Xocalı soyqırımın...

Texniki təminatın gücləndirilməsi məqsədilə “Aqrolizinq” ASC-yə 160 milyon manat ayrılıb

23-02-2018-19-19 Hits:152 Xəbərlər

Texniki təminatın gücləndirilməsi məqsədilə “Aqrolizinq” ASC-yə 160 milyon manat ayrılıb

Prezident İlham Əliyev fevralın 23-də “Aqrar sahənin texniki təminatının güclənd...

AMEA Naxçıvan Bölməsində “Xocalı faciəsi: Səbəbləri, nəticələri və dərsləri” mövzusunda elmi konfrans keçirilib

23-02-2018-18-53 Hits:90 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində  “Xocalı faciəsi: Səbəbləri, nəticələri və dərsləri” mövzusunda elmi konfrans keçirilib

Azərbaycan Mili Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsində  “Xocalı faciəsi: Səbə...

Azərbaycanda sosial müavinətlərin məbləği artırılıb

23-02-2018-18-34 Hits:299 Xəbərlər

Azərbaycanda sosial müavinətlərin məbləği artırılıb

Prezident İlham Əliyevin sosial müavinətlərin məbləğinin artırılması haqqında sə...

Beşdən çox uşağı olan qadınlara verilən müavinətin məbləği artırıldı

23-02-2018-18-21 Hits:459 Xəbərlər

Beşdən çox uşağı olan qadınlara verilən müavinətin məbləği artırıldı

Prezident İlham Əliyev beşdən çox uşağı olan qadınlara verilən müavinətin məbləğ...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində mükafatların təqdimatı olub

23-02-2018-16-58 Hits:1786 Rəsmi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində mükafatların təqdimatı olub

Fevralın 23-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində Azərbaycan Respubl...

Naxçıvanda Gənc istedadların xüsusi təqaüd məbləği artırılıdı -Sərəncam

23-02-2018-16-42 Hits:581 Xəbərlər

Naxçıvanda Gənc istedadların xüsusi təqaüd məbləği artırılıdı -Sərəncam

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov fevralın 23-də “...

Naxçıvanda Fəxri adlara görə aylıq təqaüdün məbləği artırılıdı -Sərəncam

23-02-2018-16-40 Hits:1023 Xəbərlər

Naxçıvanda Fəxri adlara görə aylıq təqaüdün məbləği artırılıdı -Sərəncam

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov fevralın 23-də F...

“Samsung Galaxy S10” smartfonu “5G” rabitə texnologiyasını dəstəkləyəcək

23-02-2018-15-34 Hits:123 Xəbərlər

“Samsung Galaxy S10” smartfonu “5G” rabitə texnologiyasını dəstəkləyəcək

Cənubi Koreya nəhəngi yeni mobil rabitə texnologiyasının hazırlanması və sınaqda...