Şahbuz bənzərsiz təbiətə və təbii sərvətlərə sahibdir. Onlar arasında dərman bitkilərinə, dəmlənərək çay kimi içilən çiçək və güllərə xüsusi maraq vardır. Elmi mənbələrdə göstərildiyi kimi, Şahbuz dağları dərman bitkilərinin, güllərin, çiçəklərin növ tərkibinə görə çox zəngindir. Süfrələrimizi bəzəyən nemətlərdən ən çox seviləni çaydır, – desəm, yanılmaram. O çay ki onu yayın istisində də, qışın soyuğunda da dərdimizə dərman bilirik. Ürəyimizi sərinlətmək, yorğunluğumuzu çıxarmaq, hövsələmizi açmaq üçün arzuladığımız ilk nemət də çay olur. Çaya bu qədər vurğunluğumuzdan irəli gəlir ki, qapımızı döyən qonaqlarımıza da elə yeməkdən əvvəl çay təklif edirik. Evimizdə qonaq otağı ayrı olduğu kimi, qonaq üçün çay dəsti də xüsusi və gözoxşayan olur. Bəzəkli stəkana güldən, çiçəkdən dəmlənmiş çay süzüləndə ətri, rəngilə gözümüzü, könlümüzü oxşayır. İçəndə isə dərdlərimizə dərman olur. Dünyagörmüşlər deyirlər ki, sirrinə-sehrinə bələd olduğumuz bitkilərdən dəmlənən çayı süfrələrimizdən əskik etməsək, uzunömürlü,sağ canlı olarıq. Dərman bitkiləri ilə məşhur olan Şahbuz bəlkə buna görə uzunömürlülər diyarı da adlandırılır. Muxtar respublikanın ərazisində olan 250-dən artıq bitkinin 160 növü bu rayonda bitir. Onların sirrinə-sehrinə vaqif olmamaq mümkün deyil. Hələ sovet dönəmində də Şahbuzun dərman bitkilərinin sorağı bütün ittifaqa, dünyaya yayılmışdı. İllərlə şəfalı bitkilərdən çay, məlhəm, mürəbbə, şərbət hazırlayan Şövkət nənə ilə söhbətimiz də güllər barədə oldu. Yəqin ki, bu qədər gülün-çiçəyin, otun-alafın sirrinə-sehrinə bələd olmağın özü də bir sirdir-sehrdir. Ömrünü-gününü türkəçarədə istifadə olunan məlhəmlər hazırlamağa həsr edən Şövkət nənəyə dedim: – Necə bilmisiniz ki, hansı çiçəkdən çay dəmlənər, başqa birindən mürəbbə bişirilər, şirəsi çəkilər, şərbət, gülab hazırlanar? Ağbirçək gülümsəyərək: – Bunda nə var ki? – dedi və əlavə etdi: – Atamız, anamız, nənəmiz, babamız dərdinə dərmanı elə öz evinin qənşərində, həyətində, dağında, dərəsində axtarıb tapıb. Davadərman adı bilməyən insanlar bir-birinin dərdinə çarə etmək üçün çəmənin çiçəyinə, gülünə, torpağın yetirdiyi, bitirdiyi nə varsa, ümidlərini onlara bağlayıblar. Nəsil-nəsil bu istək, bu inanc, bu sevgi təbiətin sirrini öyrənməkdə bir açar olub. Rəngarəng güllərdən, çiçəklərdən, müxtəlif otlardan, bitkilərdən vədəsində yığmaq, qışda istifadə etmək həvəsi bu yurd yerində hamıda olub. Təbiətin nazənin gözəli olan bitkilər mart ayından torpaqdan baş qaldıraraq ta qar yerə düşənə kimi yurdumuzu, yuvamızı bəzəyir. Qız-gəlinlər onların adını tutub dağda, dərədə, çəməndə, düzdə ətək salıb çobanyastığını, kəklikotunu, qara yarpızı, nanəni,solmazçiçəyini təzə-tər dəstə-dəstə bağlayıb gün tutmayan yerlərdə qurudub qış üçün hazırlayarlar. Elə ki qış gəldi, yazda, yayda, payızda çəmənlərdən, dağlardan, yamaclardan minbir həvəslə yığıb qışa tədarük etdiklərimizlə dəmlənən çay çiçəklərdən, meyvələrdən bişirilən mürəbbələrlə ləzzətlə içilər. Doğrudan da, Şövkət nənənin dediyi kimi, Şahbuzun əlçatmayan, ünyetməyən qayalarından insan sevgisi ilə süfrələrimizə “qonaq gələn” nemətlər içərisində doqquzdon, həmərsin, yemişan mürəbbələrinin bir ayrı dadı olur. Dünyanı yorub-yortmuş ağbirçəklə söhbətimiz zamanı bir də dedi ki, qızım, torpaq insan üçün ana qoynudur. Yaxındakı bulağın başında bir iydə ağacı var. Oyulmuş koğuşuna torpaq dolub bərkimişdi. Həmin torpaq üstündə bitən bənövşəni görsəydin, onda təbiətin nəyə qadir olduğunu, torpağın nəfəsindən doğulan gözəlliklərin sirrini-sehrini sən də öyrənməyə çalışardın. Sevgi, istək olmadan nəinki gülün, çiçəyin, torpağın, ağacın, bitkinin dilini öyrənərsən, xasiyyətin bilərsən, heç balaca bir uşağın da könlünü ala bilməzsən. Qızılgülün məhəbbət, dəfnə yarpağının şöhrət, palıdın güc, qüdrət, zeytunun sülh rəmzi olduğunu da bilməzsən. Aqil insanın söhbətindən anladım ki, torpağın “qılığına girmədən” onun sirrini öyrənə bilməzsən. Axı çəməni də, çiçəyi də torpaq yetirir. Ona görə də birinci olaraq torpağın qədir-qiymətini bilməlisən ki, onun sərvətlərinə sahib olasan. Qışın gəlişini bildirən soyuq günlər indi təbiətə bir ayrı ahəng bəxş etdiyi kimi, evimizə, könlümüzə də yeni bir ab-hava gətirib. “Qol-boyun” olub yurdumuza keşik çəkən dağların zirvəsində yallı gedən dumandan, çəndən təbiətə təzə bir libas biçildiyi kimi, istəyimiz də dəyişir. Təbiətin bu vədəsində çiçəklərdən ocaq üstə dəmlənən çayın ayrı bir ləzzəti olur. İndi dağ kəndlərimizdə yaşayan insanların süfrələrini məxməri çaydan daha çox bəzəyən belə çaylar, yəqin ki, hamı tərəfindən arzulanandır. Allı-güllü yaylaqları ilə hər yerdə tanınan Şahbuz dağlarının, dərələrinin dərdə dərman bitkilərini, otlarını, çiçəklərini nənələrimiz, babalarımız Tanrı payı adlandırırlar. Qiymətli təbii sərvətlərimizi tanıtmaq, qədrini bilmək üçün hər birimiz təbliğatçı olmalıyıq. Dövlət tərəfindən də bu istiqamətdə görülən işlər sahib olduqlarımızın qədir-qiymətini bir daha artırır. Bu il Naxçıvan şəhərində göycə, çörək, bal və başqa festivalların keçirilməsi, həmin festivallarda bütün rayonların iştirakının təmin olunması bir daha onu göstərir ki, torpağımızın sinəsində dəfinələr yatır. Olanımızın qədrini bilmək, təbliğ etmək üçün keçirilən festivallara çıxarılan nemətlərin tədarükündə, hazırlanmasında, sərgilənməsində, sözsüz ki, ayrı-ayrı insanların çox böyük əməyi, rolu olur. Onlar yaşadıqları yurd yerinin təbiətinə vurğun və bələd olduqlarına görə harada yaxşı gülün, çiçəyin açdığını, cır armudun, həmərsinin, doqquzdonun, yemişanın yetişdiyini, baltutarların olduğunu çox yaxşı bilirlər. Əgər günlərin bir günü muxtar respublikamızda dərman bitkilərindən hazırlanmış çay festivalı keçirilərsə, yəqin ki, o tədbirdə qantəpər, çobanyastığı, kəklikotu, qaraqınıq, zirə, damotu, solmazçiçəyi, qara yarpız, dazotu, qarapodium, mərmərik, həmərsin, ayıdöşəyi,səhləb, dağ nanəsi, ögey ana, ağ və sarı boymadərən, gicitkən, yemlik, baldırğan, boyaqotu, şirinbiyan və digər dərman bitkiləri, onlardan hazırlanan çaylar hər kəsin diqqətini cəlb edər. Dünyanın hər üzünü görmüş ağbirçəklərimizin, ağsaqqallarımızın fikrincə, təndir, ocaq üstdə qaynayan su ilə dəmlənən çay insanı minbir dərdin bəlasından qoruyar, həmişə saf və gümrah saxlayar. Sözsüz ki, ocaq çayının tamı da bir ayrı cür olur. Ona görə də qapımızı döyən qonaq-qaraya indi daha çox matah olan gül-çiçək çayı verilməsi qonaqpərvərliyimizin göstəricisidir. Bəlkə də, dünyada yalnız azərbaycanlılara məxsus keyfiyyətdir ki, evində, süfrəsində yaxşı olan nə varsa, böyük həvəslə, istəklə qonağına bəxş edir... Bu gün Şahbuz şəhərində dərman bitkilərini istehsal edən “Farma Şah” müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Müəssisədə hazırda 49 adda 60 çeşiddən çox dərman bitkiləri paketlənərək satışa çıxarılır. Birdəfəlik dəmləmə, kapsul, bəkməz və 40 qramlıq paketlər şəklində qablaşdırılan minbir dərdin dərmanı olan bu məhsullara Naxçıvanda olduğu kimi, respublikamızın başqa regionlarında da ilboyu böyük tələbat var. Gündəlik istehsal gücü 800 qutudan artıq olan “Farma Şah” bu tələbi ödəmək üçün növbəti mövsümə ciddi hazırlaşır. Şahbuz dağlarında yabanı halda bitən qiymətli dərman bitkilərinin emalını və paketlənməsini həyata keçirən bu müəssisədə həm də rayon sakinləri daimi işlə təmin olunub. Güllərin, çiçəklərin dilini bilən insanlar onları qaydasınca dəmləməyin də vacib olduğunu deyirlər. Bu da bir hikmətdir. Çölün-çəmənin dilini bilənlər deyirlər ki, çobanyastığını nə bir gün tez, nə də bir gün gec yığmaq olmaz. Kölgədə qurudularsa, ondan dəmlənən çay çox dadlı olar. Çay kimi dəmlənən qara yarpız da öz dadı, tamı ilə sevilir. Səhləb, dəvədabanı, ayıpəncəsi, solmazçiçəyi, nanə, baldırğan, qaraqınıq və onlarla belə bitkilərlə yanaşı, yazda ətri aləmə yayılan, yığılıb qurudulan qızılgül ləçəklərinin də çay dəmləmələrində istifadə olunması elimizə məxsus adətdir. Bu qədər bitkinin, gülün-çiçəyin dilini bilən insanların yaşadığı yerdə hər bir işi görmək olar. Bunun üçün insanlara hərtərəfli dövlət dəstəyi göstərilir və lazımi şərait yaradılır. Deməli, qalır təşəbbüs göstərmək.

 

Şəhla NƏbİYEVA

“Oğuz səsi” qəzetinin redaktoru

“Şərq qapısı” 15.12.2016

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

General Məmməd bəy Sulkeviç: Xoşbəxtəm ki, müsəlman ordusunun zabiti kimi ölürəm

24-04-2018-00-31 Hits:134 Xəbərlər

General Məmməd bəy Sulkeviç: Xoşbəxtəm ki, müsəlman ordusunun zabiti kimi ölürəm

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə 2018-ci ilin ...

Arzu Nağıyev: Serj Sarkisyan Dağlıq Qarabağda törətdiyi cinayətlərə görə mühakimə oluna bilər

24-04-2018-00-01 Hits:162 Xəbərlər

Arzu Nağıyev: Serj Sarkisyan Dağlıq Qarabağda törətdiyi cinayətlərə görə mühakimə oluna bilər

Kütləvi etirazlar nəticəsində istefa verməyə məcbur qalmış Serj Sarkisyanın bund...

Prezident Türkiyəyə gedir

23-04-2018-23-34 Hits:214 Xəbərlər

Prezident Türkiyəyə gedir

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev aprelin 24-25-də Türkiyəyə səfər edəcək.

Elçin Mirzəbəyli: Ermənistanda hakimiyyətin Qarabağ üzərindən yürütdüyü siyasət iflasa uğrayıb

23-04-2018-22-55 Hits:134 Xəbərlər

Elçin Mirzəbəyli: Ermənistanda hakimiyyətin Qarabağ üzərindən yürütdüyü siyasət iflasa uğrayıb

Ermənistanda baş verən hadisələr ölkənin siyasi həyatına hələ uzun müddət öz təs...

Alimlər qadınlarda qocalma prosesindən xəbər verən əlamətləri açıqlayıblar

23-04-2018-22-02 Hits:184 Xəbərlər

Alimlər qadınlarda qocalma prosesindən xəbər verən əlamətləri açıqlayıblar

Alimlər qadınlarda qocalma prosesini göstərən bir neçə əlaməti açıqlayıblar. Sür...

Erməni deputatlar NATO PA-nın seminarını tərk ediblər

23-04-2018-21-29 Hits:126 Xəbərlər

Erməni deputatlar NATO PA-nın seminarını tərk ediblər

Ermənistan parlamentinin deputatları NATO PA-nın Batumidə keçirilən “Rouz-Rout” ...

Naxçıvanlı şagirdlər fənn olimpiadasında fərqləniblər

23-04-2018-20-44 Hits:123 Xəbərlər

Naxçıvanlı şagirdlər fənn olimpiadasında fərqləniblər

Naxcivantv.az-a Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyindən verilən məluma...

“Dədə-Qorqud yurdu-Naxçıvan” Tarixi-Coğrafi və Etnoqrafik Atlası işıq üzü görüb

23-04-2018-20-18 Hits:148 Xəbərlər

“Dədə-Qorqud yurdu-Naxçıvan” Tarixi-Coğrafi və Etnoqrafik Atlası işıq üzü görüb

Naxcivantv.az xəbər verir ki, AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində atlasın təqdimat məra...

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda keçirilən komanda-qərargah təlimi başa çatıb-VİDEO

23-04-2018-20-02 Hits:274 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Orduda keçirilən komanda-qərargah təlimi başa çatıb-VİDEO

2018-ci ilin hazırlıq planına uyğun olaraq Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun bir neçə b...

Muxtar Babayev ekologiya və təbii sərvətlər naziri təyin edilib

23-04-2018-19-46 Hits:507 Xəbərlər

Muxtar Babayev ekologiya və təbii sərvətlər naziri təyin edilib

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkib...

Fuad Nağıyev Dövlət Turizm Agentliyinin sədri təyin olunub

23-04-2018-19-42 Hits:148 Xəbərlər

Fuad Nağıyev Dövlət Turizm Agentliyinin sədri təyin olunub

Fuad Nağıyev Dövlət Turizm Agentliyinin sədri təyin olunub

Fuad Muradov Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri təyin edilib

23-04-2018-19-31 Hits:257 Xəbərlər

Fuad Muradov Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri təyin edilib

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkib...

Ceyhun Bayramov təhsil naziri təyin edilib

23-04-2018-19-27 Hits:440 Xəbərlər

Ceyhun Bayramov təhsil naziri təyin edilib

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkib...

Səfər Mehdiyev Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri təyin edilib

23-04-2018-19-25 Hits:1175 Xəbərlər

Səfər Mehdiyev Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri təyin edilib

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkib...

Ali Məclisin Sədri sərəncam imzaladı

23-04-2018-19-20 Hits:4667 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri sərəncam imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov aprelin 23-də   ...

Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin yeni üzvlərini təyin edib

23-04-2018-19-07 Hits:1449 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin yeni üzvlərini təyin edib

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkib...

Müdafiə Nazirliyi: Cəbhə xəttində heç bir hərbi texnikanın cəmləşməsi həyata keçirilmir

23-04-2018-18-25 Hits:150 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Cəbhə xəttində heç bir hərbi texnikanın cəmləşməsi həyata keçirilmir

Cəbhə xəttində heç bir hərbi texnikanın cəmləşməsi həyata keçirilmir.

Yeniyetmələr arasında sərbəst güləş üzrə Naxçıvan şəhər birinciliyinə yekun vurulub

23-04-2018-18-05 Hits:148 Xəbərlər

Yeniyetmələr arasında sərbəst güləş üzrə Naxçıvan şəhər birinciliyinə yekun vurulub

Naxçıvan şəhərindəki İslam Hümbətov adına Uşaq-Gənclər İdman Məktəbində “Zərərli...

Yeni nazir kollektivə təqdim edilib

23-04-2018-17-47 Hits:611 Xəbərlər

Yeni nazir kollektivə təqdim edilib

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 aprel 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə ...

Şərur rayonunda növbəti əmək yarmarkası keçirilib

23-04-2018-17-30 Hits:254 Xəbərlər

Şərur rayonunda növbəti əmək yarmarkası keçirilib

Şərur rayonunda təşkil edilən əmək yarmarkasına 45 müəssisədən 300 boş iş yeri ç...

Təmiz şəhər,sağlam gələcək !

23-04-2018-17-16 Hits:208 Xəbərlər

Təmiz şəhər,sağlam gələcək !

Şəhərimizin ağacları , yaşıllığı , parkları hamımızındır. Onun təmizliyi özümüzü...

Avropada Marsa göndəriləcək robot-roverlər hazırlanıb

23-04-2018-17-02 Hits:197 Xəbərlər

 Avropada Marsa göndəriləcək robot-roverlər hazırlanıb

Avropada “Struktur termal model” (“STM”) adlandırılan və 2020-ci ildə Mars plane...

Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin nümayəndə heyəti Tehrana səfər edib

23-04-2018-16-53 Hits:132 Xəbərlər

Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin nümayəndə heyəti Tehrana səfər edib

Hərbi Dəniz Qüvvələri (HDQ) komandanı vəzifəsini icra edən 1-ci dərəcəli kapitan...

Serj Sarkisyan istefa verib

23-04-2018-16-39 Hits:305 Xəbərlər

Serj Sarkisyan istefa verib

Ermənistanın baş naziri Serj Sarkisyan istefa verib.

Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarına başsağlığı verib

23-04-2018-16-31 Hits:167 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarına başsağlığı verib

Prezident İlham Əliyev Əfqanıstan Prezidenti Məhəmməd Əşrəf Qaniyə başsağlığı mə...

Milli Məclisin iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında 9 qanun layihəsinə baxılıb

23-04-2018-16-18 Hits:139 Xəbərlər

Milli Məclisin iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında 9 qanun layihəsinə baxılıb

Aprelin 23-də Milli Məclisin iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin...

Yeni kənd təsərrüfatı naziri İnam Kərimov kollektivə təqdim edilib

23-04-2018-16-04 Hits:480 Xəbərlər

Yeni kənd təsərrüfatı naziri İnam Kərimov kollektivə təqdim edilib

Aprelin 23-də Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev yeni təyin ol...

“Azərbaycan dili” fənnindən imtahanın nəticələri açıqlanıb

23-04-2018-15-50 Hits:215 Xəbərlər

“Azərbaycan dili” fənnindən imtahanın nəticələri açıqlanıb

Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) aprelin 22-də Bakı, Sumqayıt, Naxçıvan, Gəncə, Ş...

Əli Həsənov: ABŞ Dövlət Departamentinin Azərbaycandakı vəziyyətə münasibəti həmişəki kimi yenə də tendensioz xarakter daşıyır

23-04-2018-15-37 Hits:161 Xəbərlər

Əli Həsənov: ABŞ Dövlət Departamentinin Azərbaycandakı vəziyyətə münasibəti həmişəki kimi yenə də tendensioz xarakter daşıyır

Azərbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov  aç...

Xalq Artisti Mehdi Məmmədovun anadan olmasının 100 illiyi qeyd olunacaq

23-04-2018-15-22 Hits:263 Xəbərlər

Xalq Artisti Mehdi Məmmədovun anadan olmasının 100 illiyi qeyd olunacaq

Prezident İlham Əliyev aprelin 23-də Azərbaycanın görkəmli teatr rejissoru, SSRİ...