Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Çiçəklərdən hazırlanan çələnglər

25-04-2018-19-55 Hits:51 Xəbərlər

Çiçəklərdən hazırlanan çələnglər

Çiçək, yarpaq, budaq, meyvə və digər dekorativ materiallardan paltarları, bayram...

Məktəblilər tibbi müayinədən keçirilib

25-04-2018-19-40 Hits:69 Xəbərlər

Məktəblilər tibbi müayinədən keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasında səhiyyə xidmətinin yüksəldilməsi, insanların, o ...

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Dağlıq Qarabağ məsələsini lap əvvəllərdən öz problemimiz olaraq qəbul etdik

25-04-2018-19-27 Hits:60 Xəbərlər

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Dağlıq Qarabağ məsələsini lap əvvəllərdən öz problemimiz olaraq qəbul etdik

Azərbaycan bu gün başda FETÖ olmaqla, terror təşkilatları ilə mübarizəmizdə bizə...

Astanada keçirilən kitab sərgisində erməni təxribatının qarşısı alınıb

25-04-2018-19-17 Hits:56 Xəbərlər

Astanada keçirilən kitab sərgisində erməni təxribatının qarşısı alınıb

Qazaxıstanın paytaxtı Astanada keçirilən III Avrasiya Beynəlxalq Kitab Sərgisind...

Tələbə və gənclər tarixi abidələrimizi təbliğ edirlər

25-04-2018-19-01 Hits:94 Xəbərlər

Tələbə və gənclər tarixi abidələrimizi təbliğ edirlər

Naxçıvan Dövlət Universiteti Beynəlxalq münasibətlər və xarici dillər fakültəsin...

Naxçıvanda Duz Muzeyi istifadəyə verilib

25-04-2018-18-51 Hits:257 Rəsmi

Naxçıvanda Duz Muzeyi istifadəyə verilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri 2017-ci il sentyabrın 12-də “N...

Prezident: Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllində Türkiyə qədər bizə dəstək verən ikinci ölkə olmayıb

25-04-2018-18-40 Hits:59 Xəbərlər

Prezident: Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllində Türkiyə qədər bizə dəstək verən ikinci ölkə olmayıb

Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllində Türkiyə qədər bizə də...

Prezident İlham Əliyev: Türkiyə və Azərbaycan dünya miqyasında bir-birinə ən yaxın ölkələrdir, ən yaxın müttəfiqlərdir

25-04-2018-18-33 Hits:59 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev: Türkiyə və Azərbaycan dünya miqyasında bir-birinə ən yaxın ölkələrdir, ən yaxın müttəfiqlərdir

Prezident seçkilərindən sonra mən ilk səfərimi qardaş ölkəyə etmişəm.

Naxçıvan Duz Muzeyi fəaliyyətə başladı-VİDEO

25-04-2018-18-14 Hits:204 Xəbərlər

Naxçıvan Duz Muzeyi fəaliyyətə başladı-VİDEO

Aprelin 25-də Naxçıvan Duz Muzeyi istifadəyə verilib.

Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə rəsmi səfəri başa çatıb

25-04-2018-18-00 Hits:77 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə rəsmi səfəri başa çatıb

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Türkiyə Respublikasına rəsm...

Diqqət: Şəbəkə biznesi Naxçıvanda da gəncləri “qurbana” çevirir

25-04-2018-17-53 Hits:535 Xəbərlər

Diqqət: Şəbəkə biznesi Naxçıvanda da gəncləri  “qurbana”  çevirir

Son dövrlər geniş yayılan şəbəkə biznesi  cəmiyyətdə ciddi narahatçılıq doğurmaq...

İkinci Dünya müharibəsi əlilləri və iştirakçılarına 1000 manat məbləğində birdəfəlik maddi yardım ödəniləcək

25-04-2018-17-38 Hits:93 Xəbərlər

İkinci Dünya müharibəsi əlilləri və iştirakçılarına 1000 manat məbləğində birdəfəlik maddi yardım ödəniləcək

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin “1941-1945-ci illər İkinci ...

Ermənilər Gürcüstana gedən yolu bağladı

25-04-2018-17-19 Hits:108 Xəbərlər

Ermənilər Gürcüstana gedən yolu bağladı

Ermənistanda vəziyyət gərginləşməkdə davam edir. Mövcud hakimiyyətə qarşı etiraz...

Türkiyə Futbol Federasiyası yarımçıq qalmış “Fənərbaxça”-“Beşiktaş” oyunu ilə bağlı qərarını açıqlayıb

25-04-2018-17-04 Hits:287 Xəbərlər

Türkiyə Futbol Federasiyası yarımçıq qalmış “Fənərbaxça”-“Beşiktaş” oyunu ilə bağlı qərarını açıqlayıb

Türkiyə Kubokunda yarımfinal mərhələsinin “Fənərbaxça”-“Beşiktaş” oyunu qaldığı ...

Fəsil dəyişikliyi zamanı yaranan hallar

25-04-2018-16-50 Hits:115 Xəbərlər

Fəsil dəyişikliyi zamanı yaranan hallar

Yazın gəlişi və havaların isinməsi təbiəti canlandırdığı kimi, bir sıra xəstəlik...

Azərbaycan-Türkiyə sənədləri imzalanıb

25-04-2018-16-37 Hits:203 Xəbərlər

Azərbaycan-Türkiyə sənədləri imzalanıb

Aprelin 25-də Azərbaycan-Türkiyə Yüksək Səviyyəli Strateji Əməkdaşlıq Şurasının ...

Azərbaycanın müdafiə naziri Çinə səfər edəcək

25-04-2018-16-25 Hits:109 Xəbərlər

Azərbaycanın müdafiə naziri Çinə səfər edəcək

Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənov Çin X...

Naxçıvanın rəngli fotoları- 1969-cu il

25-04-2018-16-13 Hits:687 Xəbərlər

Naxçıvanın rəngli fotoları- 1969-cu il

History.echo.az saytı öz səhifəsində müəllifi Viktor Sokirko olan Naxçıvanın 196...

“Azərxalça” qədim xalçaların elektron çeşnilərini hazırlayır

25-04-2018-16-01 Hits:121 Xəbərlər

“Azərxalça” qədim xalçaların elektron çeşnilərini hazırlayır

“Azərxalça” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (ASC) tarixi və orijinal Azərbaycan xalçaları...

Ərdoğan: "İnşallah, 24 iyunda seçkilərdən sonra prezident kimi ilk xarici səfərimi Azərbaycana edəcəyəm”

25-04-2018-15-48 Hits:180 Xəbərlər

Ərdoğan: "İnşallah, 24 iyunda seçkilərdən sonra prezident kimi ilk xarici səfərimi Azərbaycana edəcəyəm”

“Azərbaycan prezidenti İham Əliyev prezident seçildikdən sonra ilk rəsmi səfəri ...

Dünyanı real zamanda izləmək üçün orbital şəbəkə yaradılır

25-04-2018-15-37 Hits:100 Xəbərlər

Dünyanı real zamanda izləmək üçün orbital şəbəkə yaradılır

“EarthNow” şirkəti orbitdən dünyanın istənilən nöqtəsinin şəklini çəkmək və sani...

Artıq “WhatsApp”a hamı daxil ola bilməyəcək

25-04-2018-15-28 Hits:391 Xəbərlər

Artıq “WhatsApp”a hamı daxil ola bilməyəcək

“WhatsApp” messenceri Avropa ölkələrində yaş məhdudiyyəti tətbiq edib.

Monitorinq insidentsiz başa çatıb

25-04-2018-15-17 Hits:89 Xəbərlər

Monitorinq insidentsiz başa çatıb

ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsinin mandatına uyğun olaraq, a...

Ermənistanlı nazir istefa verib və idmançıları xalqa qoşulmağa səsləyib

25-04-2018-15-05 Hits:238 Xəbərlər

Ermənistanlı nazir istefa verib və idmançıları xalqa qoşulmağa səsləyib

Erməni dövləti qarşısında Ermənistanın hər bir vətəndaşının məsuliyyətini dərk e...

Dövlət İmtahan Mərkəzi Azərbaycan dili fənnindən ikinci imtahanın vaxtını açıqlayıb

25-04-2018-14-54 Hits:130 Xəbərlər

Dövlət İmtahan Mərkəzi Azərbaycan dili fənnindən ikinci imtahanın vaxtını açıqlayıb

Qəbul (buraxılış) imtahanını Azərbaycan dilindən fərqli dildə verən abituriyentl...

Günün mübarək, Sahibkar !

25-04-2018-14-44 Hits:110 Xəbərlər

Günün mübarək, Sahibkar !

Aprelin 25-i ölkəmizdə Sahibkarlar Günü kimi qeyd edilir. Muxtar respublikamızda...

Türkiyə KİV-ləri Prezident İlham Əliyevin Ankaraya səfərini geniş işıqlandırır

25-04-2018-14-34 Hits:115 Xəbərlər

Türkiyə KİV-ləri Prezident İlham Əliyevin Ankaraya səfərini geniş işıqlandırır

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin aprelin 24-də Türkiyə Respu...

Ermənistanda vəziyyət dalana dirənib

25-04-2018-14-22 Hits:169 Xəbərlər

Ermənistanda vəziyyət dalana dirənib

Ermənistan baş nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Karen Karapetyan prezident A...

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təkbətək görüşü

25-04-2018-14-10 Hits:114 Xəbərlər

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təkbətək görüşü

Naxcivantv.az xəbər verir ki, aprelin 25-də Ankarada Azərbaycan Respublikasının ...

Azərbaycanın iki boksçusu Avropa birinciliyinin finalına yüksəlib

25-04-2018-13-56 Hits:104 Xəbərlər

Azərbaycanın iki boksçusu Avropa birinciliyinin finalına yüksəlib

İtaliyanın Rozeto-deli-Abrutsi şəhərində gənc boksçular arasında Avropa birincil...