Sədərəyi muxtar respublika sakinlərinin sıx birliyi xilas etdi

Sədərəyi muxtar respublika sakinlərinin sıx birliyi xilas etdi

1990-cı il yanvarın 19-da Sədərəyi ağır artilleriya, o cümlədən top atəşinə tutan ermənilərin məqsədi təkcə, bu qədim oğuz yurdunu deyil, ümumilikdə muxtar respublikanı işğal etmək idi.

Ermənistandakı keçmiş Sovet ordusunun silahları ilə başdan-ayağa silahlandırılmış ermənilərin planına görə, onlar həmin gün axşam muxtar respublikanın paytaxtı Naxçıvan şəhərində qədim diyarı işğal etmələri münasibəti ilə bayram şənlikləri keçirməli idilər. Lakin qəhrəman naxçıvanlılar ermənilərin bu çirkin niyyətlərini ürəklərində qoydular. Muxtar respublikanın əli silah tutan əhalisi bir yumruq kimi birləşərək yurdumuzun müdafiəsinə qalxdı. Düşmən Sədərəkdə çox güclü bir müqavimətə rast gəldi.

14 dəfə erməni hücumuna məruz qalan, 108 igid eloğlumuzun şəhidlik zirvəsinə ucaldığı Sədərəyə ermənilər 300-ə yaxın top mərmisi atsalar da bir addım irəliləyə bilmədilər. Düşmən ardıcıl artileriya atəşi ilə burada 500-ə yaxın evi, məktəb binalarını, ictimai-inzibati binaları, sosial obyektləri dağıdaraq əhalidə xof yaratmağa çalışdı. Buna baxmayaraq, sədərəklilər evlərini tərk etmədilər, muxtar respublika sakinləri isə gecə-gündüz bura lazimi yardımları və köməyi göstərdilər. Sonda elə bir vəziyyət yarandı ki, ermənilər artıq Naxçıvanın döyüşçülərindən necə xilas olacaqları barədə düşünməyə başladılar.

Yurda bağlılığın nümunəsini göstərən sədərəklilər həmin o dəhşətli günləri indi də kədər və iftixarla xatırlayırlar. Naxçıvan televiziyasının əməkdaşı Elnarə Heydərovaya müsahibəsində Sədərək kənd sakini İsmayıl İsmayılbəyliqeyd edir ki,1988-ci ildən başlayaraq Qarabağa və Naxçıvana qarşı  iddialarla çıxış edən ermənilərin ilk hədəfi Kərki kəndi, daha sonra isə Sədərək oldu. Yanvarın 18-də ermənilərin ərazi cəhətdən muxtar respublikanın sərhədindən bir qədər uzaqda olan Kərki kəndini işğal etmələri, daha sonra yanvarın 19-a keçən gecə Sədərəyə qarşı hücuma keçmələri, sanki,  20 Yanvar faciəsinin ilk xəbərcisi idi.

İsmayıl İsmayılbəyli deyir: “Yanvarın 18-dən 19-na keçən gecədən başlayaraq gözləmədiyimiz halda ermənilər Sədərəyi top atəşinə tutmağa başladılar. Əhali müdafiə olunmaq üçün silaha böyük ehtiyac duyurdu. Əlimizdə olan silah isə daha çox ov tüfəngləri idi. Sədərəklilər əllərinə balta alaraq düşmənə müqavimət göstərməyə hazırlaşırdılar. İlk köməyə Ordubad və Şərur rayonlarından 40 könüllü gəldi. Çox qısa zamanda muxtar respublikanın bütün bölgələrindən onlarla könüllü Sədərəyin müdafiəsinə qoşuldu. İnsanlarımız bir yumruq kimi birləşdilər. Qızıldaşda ermənilər 14 yerdə top qoymuşdular. Hava yolu məsafəsi 14 kilometr olan Qızıldaşdan Sədərək güclü top atəşinə tutulurdu. Bizimkilər isə 2 ədəd TOZ-8, 2 ədəd pulemyot, 4 ədəd ov silahı ilə ermənilərin qarşısını alırdılar”.

Sədərək kənd sakini Teymur Quliyev isə o günləri belə xatırlayır: “Həmin günlərdə əlimizdə silah-sursat az olsa da, bizim geri çəkilmək, kəndi tərk etmək fikrimiz yox idi. Hər kəsin ümumi fikri bu idi ki, əliyalın olsaq da, sona qədər döyüşərək öləcəyik, ancaq bir qarış da torpağı düşmənə verməyəcəyik. Belə də etdik. Ulu öndərimiz Heydər Əliyev Naxçıvana gələndən sonra artıq tam əmin idik ki, düşmən bizə qalib gələ bilməyəcək. Çünki əhali dahi şəxsiyyətin ətrafında sıx birləşdi, Naxçıvanda ordu quruculuğuna başlanıldı. Bu, bizə inam, cəsarət verdi, səngərlərdə daha inamla dayandıq, düşmənə həddini bildirdik. Sədərək məğlubedilməzlik simvoluna çevrildi”.

Həmin hadisələr zamanı Ermənistanla sərhəddə yerləşən yüksəkliklərdən Sədərək kəndinə tərəf baxarkən kəndin tüstü-duman içində olduğunu deyən Teymur Quliyev bildirir ki, biz fikirləşirdik ki, müharibənin qanunudur, yəqin əks tərəfdən atılan silahlar düşdüyü yeri yandırır. Ancaq  kənddən döyüşçülərə köməyə gələn, çörək, su gətirən könüllülər bunu kənd qadınlarının etdiyini dedilər. Onlar həm ocaqları, həm də təndirləri ona görə qalayıblar ki, kənd tüstu, duman içində olsun və ermənilər mühüm obyektləri, yəni baxçanı, məktəbi, inzibati binaları hədəf seçə bilməsinlər. Bu yolla vətənpərvər qadınlar həmin obyektləri top atəşlərindən qismən də olsa xilas edə bilmişdilər.

Şərur rayonunun Kərimbəyli kənd sakini, Sədərək döyüşlərinin iştirakçısı Vidadi Həsənov deyir ki, şiddətli döyüşlərin getdiyi bir vaxtda rayon ərazisindəki Əyyub mağarası, Cin təndiri, Yetimlər, Həsənqulu bağı, Qaraağac, Qurdbaba, Nadirin düzü kimi ərazilər sədərəklilərin səngərinə çevrilmişdi. İlk düşmən gülləsinə tuş gələn sədərəkli iki qardaş – Malik və Elvin oldu. Onlar hələ məktəbə də getmirdilər. Sədərəklilərin güc aldıqları yeganə qüvvə ulu öndərimiz Heydər Əliyev idi.  Naxçıvana qayıdan ulu öndərimizin döyüşlərin davam etdiyi illərdə dəfələrlə Sədərəyə gəlməsi, bölgə sakinlərinin yanında olması təkcə Sədərəyi deyil, bütün Naxçıvanı erməni işğalından qorudu. Bu gündən sabaha ümidləri olmayan sədərəklilər və bütün naxçıvanlılar dahi şəxsiyyətin ətrafında sıx birləşdilər, düşmənə müqavimət göstərdilər.

Vidadi Həsənovun fikrincə, 1990-cı ilin yanvar döyüşlərində Sədərəyin düşmənə ciddi müqavimət göstərməsinin əsas səbəbi əhalidə vətənpərvərlik hisslərinin, Vətənə bağlılığın yüksək olması idi. Bu hisslər könüllülərə güc, qüvvət verirdi.

Bəli, 20 Yanvar faciəsinin başvermə səbəbləri haqqında müxtəlif fikirlər söylənsə də, artıq həmin vaxtadək dünya tarixində analoqu olmayan qətliamın törədilməsindən keçən 27 il ərzində tam sübut olunub ki, qırmızı imperiyanın bu terror aktını törətməkdə digər dəhşətli planı Bakıya qoşun yeridərək diqqəti paytaxta yönəltmək idi. Keçmiş sovet rəhbərliyi anklav şəraitində yaşayan, köməksiz qalan Naxçıvanın Ana Vətən ilə əlaqəsini kəsməklə bu qədim diyarın ermənilər tərəfindən işğal olunmasına şərait yaratmağa çalışıb. Lakin tarix sübut etdi ki, birlik, inam, Vətən sevgisi olan yerdə məğlubiyyətdən söhbət belə gedə bilməz.

Rauf Əliyev

NTVxəbər

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

24-04-2019-11-47 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında aprelin 25-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

24-04-2019-10-57 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Tələbələrlə görüş keçirilib

24-04-2019-10-21 Xəbərlər

Tələbələrlə görüş keçirilib

Komissiyadan NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali ...

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda“Beynəlxalq Kitab və Müəlliflik Hüququ Günü” qeyd edilib

23-04-2019-23-59 Xəbərlər

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda“Beynəlxalq Kitab və Müəlliflik Hüququ Günü” qeyd edilib

İnstitutun mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr  xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məl...

“Ümumdünya Kitab və Müəllif Hüquqları Günü” qeyd olunub

23-04-2019-23-08 Xəbərlər

“Ümumdünya Kitab və Müəllif Hüquqları Günü” qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublika kitabxanasında “Ümumdünya Ki...

Atıcılıq üzrə muxtar respublika birinciliyi başa çatıb

23-04-2019-22-38 Xəbərlər

Atıcılıq üzrə muxtar respublika birinciliyi başa çatıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Yeniyetmə atletlər Şərurda olublar

23-04-2019-22-02 Xəbərlər

Yeniyetmə atletlər Şərurda olublar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur Olimpiya İdman Kompleksində təlim məşq prosesinə ...

“Naxçıvan” Təlim Mərkəzində “Hədəf” adlı yeni atış təlimi keçirilib - VİDEO

23-04-2019-21-27 Xəbərlər

“Naxçıvan” Təlim Mərkəzində “Hədəf” adlı yeni atış təlimi keçirilib - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi, Naxçıvan Əlahiddə Ümumq...

Sahibkarlıq subyektlərinə əcnəbi işçilərin cəlb edilməsi və kadr hazırlığı məsələləri müzakirə edilib

23-04-2019-20-54 Xəbərlər

Sahibkarlıq subyektlərinə əcnəbi işçilərin cəlb edilməsi və kadr hazırlığı məsələləri müzakirə edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Biznes Mərkəzində Dövlət Miqrasiya Xidməti və ...

Muzey əməkdaşları seminar-treninqdə iştirak ediblər

23-04-2019-20-28 Xəbərlər

Muzey əməkdaşları seminar-treninqdə iştirak ediblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin ...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

23-04-2019-19-38 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında aprelin 24-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Naxçıvanda nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2,3, sərnişin daşınması isə 1,8 faiz artıb

23-04-2019-18-51 Xəbərlər

Naxçıvanda nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2,3, sərnişin daşınması isə 1,8 faiz artıb

Yanvar-mart aylarında muxtar respublikada nəqliyyat sektorunda 2018-ci ilin müva...

Naxçıvanda sahibkarlara üç ayda 5 milyon 909 min manat kredit verilib

23-04-2019-17-49 Xəbərlər

Naxçıvanda sahibkarlara üç ayda 5 milyon 909 min manat kredit verilib

Bu ilin yanvar-mart aylarında muxtar respublikada sahibkarlara 5 milyon 909 min ...

Futbol turnirində xarici tələbələr qalib olublar

23-04-2019-17-04 Xəbərlər

Futbol turnirində xarici tələbələr qalib olublar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində təhsil alan əcnəbi tələ...

Gələcəyin iqtisadçıları ilə görüş keçirilib

23-04-2019-16-48 Xəbərlər

Gələcəyin iqtisadçıları ilə görüş keçirilib

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Müəllimlər İnstitutu “Startap Naxçıvan” hərəkatına uğurla qoşulub

23-04-2019-16-08 Xəbərlər

Müəllimlər İnstitutu “Startap Naxçıvan” hərəkatına uğurla qoşulub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda Naxçıvan Muxtar Respub...

Ali təhsil ocağında yazı müsabiqəsi yekunlaşıb

23-04-2019-12-56 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında yazı müsabiqəsi yekunlaşıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində "23 Aprel Beynəlxalq Ki...

Muxtar respublikada ordu quruculuğu istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

23-04-2019-11-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada ordu quruculuğu istiqamətində tədbirlər davam etdirilir

Dövlət Statistika Komitəsindən NUHÇIXAN-a bildirilib ki, 2019-cu ilin yanvar-mar...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

23-04-2019-10-49 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Muxtar respublikada sənaye, tikinti-quruculuq və su təchizatı tədbirləri uğurla davam edir

23-04-2019-09-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada sənaye, tikinti-quruculuq və su təchizatı tədbirləri uğurla davam edir

Muxtar respublikada müasir sənaye müəssisələrinin yaradılması, yeni məhsul növlə...

Naxçıvanda ümumi daxili məhsul istehsalı artıb

23-04-2019-09-15 Xəbərlər

Naxçıvanda ümumi daxili məhsul istehsalı artıb

Muxtar respublikada iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və sosial sahənin inkişafı i...

Şərur və Kəngərlidə gənclər hərbi xidmətə yola salınıblar

22-04-2019-21-25 Xəbərlər

Şərur və Kəngərlidə gənclər hərbi xidmətə yola salınıblar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur rayonunda keçirilən gənclərin hərbi xidmətə yolas...

Sərxan Bünyadzadə Şahbuzda solo konsert verib

22-04-2019-19-33 Xəbərlər

Sərxan Bünyadzadə Şahbuzda solo konsert verib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz Rayon Mədəniyyət Sarayında IV Televiziya Muğam M...

Kişi voleybolçular arasında Naxçıvan Muxtar Respublika açıq birinciliyi başlayıb

22-04-2019-18-55 Xəbərlər

Kişi voleybolçular arasında Naxçıvan Muxtar Respublika açıq birinciliyi başlayıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, kişi voleybolçular arasında keçirilən Naxçıvan Muxtar R...

Gülüstan Təhlükəsizlik Komandasının inzibati binası təmirdən sonra istifadəyə verilib - VİDEO

22-04-2019-18-33 Xəbərlər

Gülüstan Təhlükəsizlik Komandasının inzibati binası təmirdən sonra istifadəyə verilib - VİDEO

“Naxçıvan Dəmir Yolları” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Təhlükəsizlik İdarəsin...

Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyində dahi rus şairi İvan Krılovun 250 illiyinə həsr edilən kitabla tanışlıq olub

22-04-2019-18-12 Xəbərlər

Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyində dahi rus şairi İvan Krılovun 250 illiyinə həsr edilən kitabla tanışlıq olub

Kitab muxtar respublikanın “Əcəmi” Poliqrafiya Birliyində nəşr edilib.

Sərbəst güləş üzrə Naxçıvan şəhər birinciliyi yekunlaşıb

22-04-2019-15-54 Xəbərlər

Sərbəst güləş üzrə Naxçıvan şəhər birinciliyi yekunlaşıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, yeniyetmələr arasında sərbəst güləş üzrə Naxçıvan şəhər...

Yeniyetmə atletlər Naxçıvanda təlim-məşq toplantısındadırlar

22-04-2019-15-00 Xəbərlər

Yeniyetmə atletlər Naxçıvanda təlim-məşq toplantısındadırlar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Ağır Atletika üzrə yeniyetmələrdən ibarət Azərbaycan yı...

Ali təhsil ocağında hamilik tədbirləri davam edir

22-04-2019-14-40 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında hamilik tədbirləri davam edir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Ali və orta ixtisas təhsili m...

Naxçıvanda zəngin arxiv fondu yaradılıb

22-04-2019-12-52 Xəbərlər

Naxçıvanda zəngin arxiv fondu yaradılıb

Bu gün muxtar respublikada arxiv işi sahəsində məqsədyönlü tədbirlər həyata keçi...