Sədərəyi muxtar respublika sakinlərinin sıx birliyi xilas etdi

Sədərəyi muxtar respublika sakinlərinin sıx birliyi xilas etdi

1990-cı il yanvarın 19-da Sədərəyi ağır artilleriya, o cümlədən top atəşinə tutan ermənilərin məqsədi təkcə, bu qədim oğuz yurdunu deyil, ümumilikdə muxtar respublikanı işğal etmək idi.

Ermənistandakı keçmiş Sovet ordusunun silahları ilə başdan-ayağa silahlandırılmış ermənilərin planına görə, onlar həmin gün axşam muxtar respublikanın paytaxtı Naxçıvan şəhərində qədim diyarı işğal etmələri münasibəti ilə bayram şənlikləri keçirməli idilər. Lakin qəhrəman naxçıvanlılar ermənilərin bu çirkin niyyətlərini ürəklərində qoydular. Muxtar respublikanın əli silah tutan əhalisi bir yumruq kimi birləşərək yurdumuzun müdafiəsinə qalxdı. Düşmən Sədərəkdə çox güclü bir müqavimətə rast gəldi.

14 dəfə erməni hücumuna məruz qalan, 108 igid eloğlumuzun şəhidlik zirvəsinə ucaldığı Sədərəyə ermənilər 300-ə yaxın top mərmisi atsalar da bir addım irəliləyə bilmədilər. Düşmən ardıcıl artileriya atəşi ilə burada 500-ə yaxın evi, məktəb binalarını, ictimai-inzibati binaları, sosial obyektləri dağıdaraq əhalidə xof yaratmağa çalışdı. Buna baxmayaraq, sədərəklilər evlərini tərk etmədilər, muxtar respublika sakinləri isə gecə-gündüz bura lazimi yardımları və köməyi göstərdilər. Sonda elə bir vəziyyət yarandı ki, ermənilər artıq Naxçıvanın döyüşçülərindən necə xilas olacaqları barədə düşünməyə başladılar.

Yurda bağlılığın nümunəsini göstərən sədərəklilər həmin o dəhşətli günləri indi də kədər və iftixarla xatırlayırlar. Naxçıvan televiziyasının əməkdaşı Elnarə Heydərovaya müsahibəsində Sədərək kənd sakini İsmayıl İsmayılbəyliqeyd edir ki,1988-ci ildən başlayaraq Qarabağa və Naxçıvana qarşı  iddialarla çıxış edən ermənilərin ilk hədəfi Kərki kəndi, daha sonra isə Sədərək oldu. Yanvarın 18-də ermənilərin ərazi cəhətdən muxtar respublikanın sərhədindən bir qədər uzaqda olan Kərki kəndini işğal etmələri, daha sonra yanvarın 19-a keçən gecə Sədərəyə qarşı hücuma keçmələri, sanki,  20 Yanvar faciəsinin ilk xəbərcisi idi.

İsmayıl İsmayılbəyli deyir: “Yanvarın 18-dən 19-na keçən gecədən başlayaraq gözləmədiyimiz halda ermənilər Sədərəyi top atəşinə tutmağa başladılar. Əhali müdafiə olunmaq üçün silaha böyük ehtiyac duyurdu. Əlimizdə olan silah isə daha çox ov tüfəngləri idi. Sədərəklilər əllərinə balta alaraq düşmənə müqavimət göstərməyə hazırlaşırdılar. İlk köməyə Ordubad və Şərur rayonlarından 40 könüllü gəldi. Çox qısa zamanda muxtar respublikanın bütün bölgələrindən onlarla könüllü Sədərəyin müdafiəsinə qoşuldu. İnsanlarımız bir yumruq kimi birləşdilər. Qızıldaşda ermənilər 14 yerdə top qoymuşdular. Hava yolu məsafəsi 14 kilometr olan Qızıldaşdan Sədərək güclü top atəşinə tutulurdu. Bizimkilər isə 2 ədəd TOZ-8, 2 ədəd pulemyot, 4 ədəd ov silahı ilə ermənilərin qarşısını alırdılar”.

Sədərək kənd sakini Teymur Quliyev isə o günləri belə xatırlayır: “Həmin günlərdə əlimizdə silah-sursat az olsa da, bizim geri çəkilmək, kəndi tərk etmək fikrimiz yox idi. Hər kəsin ümumi fikri bu idi ki, əliyalın olsaq da, sona qədər döyüşərək öləcəyik, ancaq bir qarış da torpağı düşmənə verməyəcəyik. Belə də etdik. Ulu öndərimiz Heydər Əliyev Naxçıvana gələndən sonra artıq tam əmin idik ki, düşmən bizə qalib gələ bilməyəcək. Çünki əhali dahi şəxsiyyətin ətrafında sıx birləşdi, Naxçıvanda ordu quruculuğuna başlanıldı. Bu, bizə inam, cəsarət verdi, səngərlərdə daha inamla dayandıq, düşmənə həddini bildirdik. Sədərək məğlubedilməzlik simvoluna çevrildi”.

Həmin hadisələr zamanı Ermənistanla sərhəddə yerləşən yüksəkliklərdən Sədərək kəndinə tərəf baxarkən kəndin tüstü-duman içində olduğunu deyən Teymur Quliyev bildirir ki, biz fikirləşirdik ki, müharibənin qanunudur, yəqin əks tərəfdən atılan silahlar düşdüyü yeri yandırır. Ancaq  kənddən döyüşçülərə köməyə gələn, çörək, su gətirən könüllülər bunu kənd qadınlarının etdiyini dedilər. Onlar həm ocaqları, həm də təndirləri ona görə qalayıblar ki, kənd tüstu, duman içində olsun və ermənilər mühüm obyektləri, yəni baxçanı, məktəbi, inzibati binaları hədəf seçə bilməsinlər. Bu yolla vətənpərvər qadınlar həmin obyektləri top atəşlərindən qismən də olsa xilas edə bilmişdilər.

Şərur rayonunun Kərimbəyli kənd sakini, Sədərək döyüşlərinin iştirakçısı Vidadi Həsənov deyir ki, şiddətli döyüşlərin getdiyi bir vaxtda rayon ərazisindəki Əyyub mağarası, Cin təndiri, Yetimlər, Həsənqulu bağı, Qaraağac, Qurdbaba, Nadirin düzü kimi ərazilər sədərəklilərin səngərinə çevrilmişdi. İlk düşmən gülləsinə tuş gələn sədərəkli iki qardaş – Malik və Elvin oldu. Onlar hələ məktəbə də getmirdilər. Sədərəklilərin güc aldıqları yeganə qüvvə ulu öndərimiz Heydər Əliyev idi.  Naxçıvana qayıdan ulu öndərimizin döyüşlərin davam etdiyi illərdə dəfələrlə Sədərəyə gəlməsi, bölgə sakinlərinin yanında olması təkcə Sədərəyi deyil, bütün Naxçıvanı erməni işğalından qorudu. Bu gündən sabaha ümidləri olmayan sədərəklilər və bütün naxçıvanlılar dahi şəxsiyyətin ətrafında sıx birləşdilər, düşmənə müqavimət göstərdilər.

Vidadi Həsənovun fikrincə, 1990-cı ilin yanvar döyüşlərində Sədərəyin düşmənə ciddi müqavimət göstərməsinin əsas səbəbi əhalidə vətənpərvərlik hisslərinin, Vətənə bağlılığın yüksək olması idi. Bu hisslər könüllülərə güc, qüvvət verirdi.

Bəli, 20 Yanvar faciəsinin başvermə səbəbləri haqqında müxtəlif fikirlər söylənsə də, artıq həmin vaxtadək dünya tarixində analoqu olmayan qətliamın törədilməsindən keçən 27 il ərzində tam sübut olunub ki, qırmızı imperiyanın bu terror aktını törətməkdə digər dəhşətli planı Bakıya qoşun yeridərək diqqəti paytaxta yönəltmək idi. Keçmiş sovet rəhbərliyi anklav şəraitində yaşayan, köməksiz qalan Naxçıvanın Ana Vətən ilə əlaqəsini kəsməklə bu qədim diyarın ermənilər tərəfindən işğal olunmasına şərait yaratmağa çalışıb. Lakin tarix sübut etdi ki, birlik, inam, Vətən sevgisi olan yerdə məğlubiyyətdən söhbət belə gedə bilməz.

Rauf Əliyev

NTVxəbər

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

“Qış möcüzəsi” sona çatıb

29-02-2020-14-00 Xəbərlər

“Qış möcüzəsi” sona çatıb

Rəssamlar Birliyinin Bəhruz Kəngərli adına Sərgi Salonunda gənclər arasında keçi...

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda elmi konfrans keçirilib

29-02-2020-12-30 Xəbərlər

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda elmi konfrans keçirilib

“Müəllim-şagird münasibətləri bütün dövrlərdə aktuallıq kəsb edir və müəllimləri...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

29-02-2020-00-40 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti 2020-ci ilin fevral ayının son...

Naxçıvanda internet qiymətləri endirildi

29-02-2020-00-06 Xəbərlər

Naxçıvanda internet qiymətləri endirildi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, martın 1-dən ADSL(AsimmetrikRəqəmsal Abunəçi Xətti) və ...

Professor Yusif Seyidovun elmi irsinə həsr olunmuş monoqrafiyanın təqdimatı olub

28-02-2020-19-01 Xəbərlər

Professor Yusif Seyidovun elmi irsinə həsr olunmuş monoqrafiyanın təqdimatı olub

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru,...

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında qoşunların müxtəlif dərəcəli döyüş hazırlığına gətirilməsi məqsədilə kompleks məşq keçirilib - VİDEO

28-02-2020-18-09 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında qoşunların müxtəlif dərəcəli döyüş hazırlığına gətirilməsi məqsədilə kompleks məşq keçirilib - VİDEO

“Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının 2020-ci tədris ilinə uzlaşma planı”na əsasən qo...

“Gənclərdə Büdcə Savadlılığı” layihəsi çərçivəsində təlim keçirilib

28-02-2020-16-43 Xəbərlər

“Gənclərdə Büdcə Savadlılığı” layihəsi çərçivəsində təlim keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Tədris Mərkəzinin...

“1 Mart Ümumdünya Mülki Müdafiə günü”nə həsr olunmuş elmi-nəzəri konfrans

28-02-2020-15-39 Xəbərlər

“1 Mart Ümumdünya Mülki Müdafiə günü”nə həsr olunmuş elmi-nəzəri konfrans

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata gö...

Muxtar respublikada tikintidə təhlükəsizliyin təmin olunması diqqət mərkəzindədir

28-02-2020-14-37 Xəbərlər

Muxtar respublikada tikintidə təhlükəsizliyin təmin olunması diqqət mərkəzindədir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Tikintidə Təhl...

Sığorta və onun mahiyyəti müzakirə olunub

28-02-2020-12-49 Xəbərlər

Sığorta və onun mahiyyəti müzakirə olunub

Naxçıvan Muxtar Respublika Prokurorluğunun Hüquqi təminat və informasiya şöbəsin...

Siyasi sadiqlik əzmi

28-02-2020-12-28 Xəbərlər

Siyasi sadiqlik əzmi

Yolumuz inkişaf, sabitlik və rifah yoludur.

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi qəbulda iştirak edib

28-02-2020-12-18 Xəbərlər

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi qəbulda iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Rezidenturaya sənəd qəbulunun vaxtı uzadılıb

28-02-2020-11-59 Xəbərlər

Rezidenturaya sənəd qəbulunun vaxtı uzadılıb

Dövlət İmtahan Mərkəzindən (DİM) NUHÇIXAN-a bildirilib ki, ərizə qəbulu internet...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

28-02-2020-11-17 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvan televiziyasının xüsusi reportajı - VİDEO

28-02-2020-10-38 Xəbərlər

Naxçıvan televiziyasının xüsusi reportajı - VİDEO

Fevralın 25-də Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ölkəmizə rəsmi səfəri b...

9-cu siniflərin buraxılış imtahanına 3 mindən çox müəllim nəzarət edəcək

28-02-2020-09-17 Xəbərlər

9-cu siniflərin buraxılış imtahanına 3 mindən çox müəllim nəzarət edəcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) martın 1-də Bakı, Şirvan şəhərləri və Naxçıvan Muxt...

9-cu sinif şagirdlərinin buraxılış imtahanlarının birinci mərhələsi üçün 87 imtahan binası ayrılıb

27-02-2020-17-50 Xəbərlər

9-cu sinif şagirdlərinin buraxılış imtahanlarının birinci mərhələsi üçün 87 imtahan binası ayrılıb

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) martın 1-də Bakı, Şirvan şəhərləri və Naxçıvan Muxt...

Sosial qayğıya ehtiyacı olan ailələrin özünüməşğulluğu ilə bağlı növbəti tədbir olub

27-02-2020-17-08 Xəbərlər

Sosial qayğıya ehtiyacı olan ailələrin özünüməşğulluğu ilə bağlı növbəti tədbir olub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi nazirliyindən NUH...

Naxçıvanda əhaliyə nümunəvi poçt rabitəsi xidməti göstərilir

27-02-2020-16-23 Xəbərlər

Naxçıvanda əhaliyə nümunəvi poçt rabitəsi xidməti göstərilir

Naxçıvanda poçt rabitəsi xidmətinin səviyyəsi yüksəldilir və maddi-texniki bazas...

Dilucu gömrüyündəki məhdudiyyətlər qismən aradan qaldırılıb

27-02-2020-15-36 Xəbərlər

Dilucu gömrüyündəki məhdudiyyətlər qismən aradan qaldırılıb

NUHÇIXAN Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi internet s...

Doqquzuncu sinif şagirdləri üçün buraxılış imtahanının birinci mərhələsi keçiriləcək

27-02-2020-15-20 Xəbərlər

Doqquzuncu sinif şagirdləri üçün buraxılış imtahanının birinci mərhələsi keçiriləcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) martın 1-də Bakı, Şirvan şəhərləri və Naxçıvan Muxt...

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri İordaniya səfiri ilə görüşüb

27-02-2020-14-39 Xəbərlər

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri İordaniya səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Folklorşünaslıq elminin müasir nailiyyətlərini əks etdirən kitab işıq üzü görüb

27-02-2020-14-14 Xəbərlər

Folklorşünaslıq elminin müasir nailiyyətlərini əks etdirən kitab işıq üzü görüb

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutu tərəfindən “Folkl...

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində respublika konfrans

27-02-2020-12-51 Xəbərlər

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində respublika konfrans

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İctimaiyyətlə əlaqələr və İnformasiya şöbəsindən NUHÇIX...

Dərsliklərin hazırlanması qaydası müəyyənləşdirilib

27-02-2020-12-22 Xəbərlər

Dərsliklərin hazırlanması qaydası müəyyənləşdirilib

Nazirlər Kabineti “Ümumi təhsil müəssisələri üçün dərsliklərin, dərs vəsaitlərin...

Muxtar respublikanın rayonlarında Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib

27-02-2020-11-43 Xəbərlər

Muxtar respublikanın rayonlarında Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının rayonlarında Xocalı soy...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

27-02-2020-10-43 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Bəzi təşkilatlar blanklarında gerbdən istifadə edə bilməyəcək

27-02-2020-09-18 Xəbərlər

Bəzi təşkilatlar blanklarında gerbdən istifadə edə bilməyəcək

Nazirlər Kabineti “Azərbaycan Respublikası Dövlət gerbinin təsviri olan möhürlər...

Xocalı Soyqırımı Orta İxtisas Polis Məktəbində yad olunub

26-02-2020-19-24 Xəbərlər

Xocalı Soyqırımı Orta İxtisas Polis Məktəbində yad olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin ...

Naxçıvanda sükut dəqiqəsi - YENİLƏNİB

26-02-2020-17-00 Xəbərlər

Naxçıvanda sükut dəqiqəsi - YENİLƏNİB

Bu gün saat 17:00-da ölkəmizin hər yerində olduğu kimi, Naxçıvan Muxtar Respubli...