Azərbaycan ədəbiyyatında tarixi roman məktəbinin banisi kimi şöhrət tapan Məmməd Səid Ordubadinin Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında səhnələşdirilən “Qılınc və qələm” əsərinin tamaşasını səbrsizliklə gözləyirdik.

Ötən əsrin 70-ci illərinin əvvəllərində Azərbaycan teatrında ilk dəfə səhnəyə qoyulan bu əsərə indiyədək müraciət edilməmişdi. Naxçıvan teatrında ilk dəfə səhnələşdirilən bu möhtəşəm əsərin  tamaşa kimi də uğurlu alınacağına şübhə yox idi. Elə də oldu. Səhnə əsəri tamaşaçılar tərəfindən alqışlarla qarşılandı. Bunun başlıca səbəbi əsərin ideya-məzmun dəyərinin tamaşaçıya olduğu kimi çatdırılması idi. XII əsrdə Azərbaycanın ictimai-siyasi durumu fonunda böyük mütəfəkkir şair Nizaminin həyat və yardıcılığından bəhs edən “Qılınc və qələm”də o dövrün ruhu tam dolğunluqla yaradılmışdı.  

Əsər haqqında ədəbiyyatşünasların rəylərindən ibarət kitabları nəşr olunmuş, bu əsər haqqında yüksək fikirlər söylənilmişdir. Bu baxımdan “Qılınc və qələm”ə səhnədə yeni həyat verilməsi  təqdirolunasıdır. Romanı bir də  tamaşa əsəri kimi də seyr eləməklə o dövrün hadisələri  insanın ürəyinə canlı, iti və odlu təsir edir, qəlbində  emosional hisslər yaradır. Tamaşaya baxdıqca bir daha əmin olursan ki, “Qılınc və qələm” Azərbaycan ədəbiyyatında tarixi roman janrının zirvəsində dayanır. Roman təkcə Nizami dövrünün ədəbi salnaməsi deyil, həm də XII əsr tariximizin müasir dövr üçün zəngin və misilsiz qaynağıdır. Çünki bu romanı  hələ keçən əsrin 30-40-cı illərində xalqa soykökünü, tarixini unutdurmaq istəyən sovet ideologiyasına qarşı ən böyük mübarizə aparan  möhtəşəm abidə saymaq olar. Tamaşadan sonra yaradıcı heyətlə görüşən Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov  əsərin səhnə həllini yüksək dəyərləndirərək kollektivə təşəkkür etdi. Ali Məclisin Sədri dedi ki, dövlətçiliklə bağlı səhnə əsərlərinin yaradılması istedad tələb edir. Bunun üçün gərək böyük yazıçı, dramaturq olasan, öz ölkənin, xalqının tarixini və əsərin əhatə etdiyi dövrü yaxşı biləsən. “Qılınc və qələm” tamaşasında aktyor seçimindən tutmuş səhnə tərtibatına qədər bütün işlər ustalıqla görülmüşdür. Hər tamaşada bir obraz daha çox diqqəti cəlb edir. Bu tamaşada da Qətibə xatın obrazı mükəmməl yaradılmışdır. Bu cür obrazların yaradılması üçün gərək aktyorda istedad olsun. Tamaşada hər bir aktyorun istedadı görünürdü. Zəhmət çəkiləndə istənilən uğura nail olmaq mümkündür. Ancaq çəkilən zəhmətə, o tamaşaya, o rola ürəklə bağlananda isə həmin obraz təkcə oynanılmır, həm də yaradılır və yaşadılır. “Qılınc və qələm” tamaşasında da obrazları yaradan hər bir aktyor həm də öz vətəndaş sevgisini ortaya qoymuşdu.

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Tofiq Seyidovun quruluş verdiyi tamaşa 2 pərdəli və 17 şəkillidir.  Tamaşa Gəncə əmiri Əmir İnancın evində baş verən hadisələrin təsviri ilə başlayır. Əmirin və Gəncə xətibinin fitvası ilə ustad şairə Məhsəti şəhərdən sürgün edilir, Nizaminin onunla məktublaşması şübhəli bir şəxs kimi saraya çağırılmasına səbəb olur. Elə tamaşanın ilk səhnəsində Nizaminin öz qürurunu itirməməsi, ləyaqətini və yenilməzliyinin yüksək səviyyədə nümayiş etdirməsi diqqət çəkir. Nizami obrazını ustalıqla canlandıran Nəsimi Məmmədzadə tapşırılan rolun məsuliyyətini yaxşı dərk edir. Onun səhnə geyimi, jestləri də bunu sübut edirdi. Hansı səhnə olursa-olsun, bu gənc yalnız Azərbaycanın taleyini düşünür, qılıncın məsuliyyətini və şərəfini qələmin qüdrətində görürdü. Qələmi təmsil edən Nizami milli birlik istəyirdi, “bütünləşmiş Azərbaycan” istəyirdi, öz ana dilini istəyirdi. Səhnədə Nizamini izlədikcə bir daha aydın olur ki, Ordubadi sadəcə əsər yazmayıb, o həm də qələmlə haqsızlıqlara qarşı mübarizə aparıb. Nizaminin timsalında tarix, siyasət və ədəbiyyatın vəhdətini  yaradaraq günümüz üçün möhtəşəm sənət əsəri ərsəyə gətirib.

Gənc aktyor Səyyad Məmmədov mərd və igid qəhrəman, döyüş meydanında heç bir rəqibinin qabağından qaçmayan Fəxrəddini ustalıqla canlandırdı. Bütün səhnələrdə o, hər şeydən əvvəl,  igid döyüşçü, basılmaz sərkərdə təsiri bağışlayır. Tamşada ən çox diqqət çəkən bir məqamı oxucularla tanış etmək istəyirəm. Cahan Pəhləvanın Gəncədə təşkil etdiyi məclisdə Fəxrəddinin ərəb mənşəli adlar daşıyan Azərbaycan kəndlərinin əsl tarixilə əlaqədar söylədiyi fikirləri dinlədikcə onun xalqına, xalqın tarixi keçmişinə, şanlı ənənələrinə bağlılığın ifadəsini bir daha aydın görürsən.

Tamaşadakı bir obraz da tarixiliklə bədii təfəkkürün vəhdətindən yoğrulmuş parlaq, bənzərsiz surət kimi tamaşaçının yaddaşına həkk olundu. Hətta mən deyərdim ki, günün ən yaddaqalan obrazı  oldu. Bu, gənc aktirisa Nurbəniz Niftəliyevanın yaratığı Qətibə xanım obrazı idi. Gənc aktirisa obrazı təsirili və dolğun yarada bildi. Aktirsanın təqdim etdiyi  obraz öz canlılığı və təbiiliyi ilə seçilirdi. O, aydın nitqi, kaloritli səhnə görkəmi, peşəkar  oyun üslubu  ilə  bu obraza  yaddaqalan səhnə həyatı verməyə müvəffəq oldu.

Xalq artisti Rövşən Hüseynov, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artistləri Behruz Haxverdiyev, Əbülfəz İmanov, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti Vüsal Rzayev, aktyor və  aktrisalardan Nazlı Hüseynquliyeva, Ələsgər Quliyev, Vəli Babayev, Məmməd Mehdiyev, Həcərxanım Cavanşir, Mehri Nəbiyeva, Fatimə Yusifli, Anar Eyvazov da  əsərin uğurlu səhnə həllinə və müəllif ideyasının açılmasına nail ola bildilər.

  Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar rəssamı Səyyad Bayramovun tamaşaya verdiyi səhnə tərtibatı da yüksək dəyərləndirilməlidir. Hadisələr cərəyan etdikcə ümumi fonda baş verən olayların məkan yerdəyişimi inandırıcı olması ilə diqqəti çəkir.

Tamaşadan çıxan nəticəyə görə qılınc güc, qələm isə zəka deməkdir. Onlar birləşdiyi zaman xalq daha qüvvətli olur. Bu birlik tamaşa boyu əsərin ideya leytmotivinə çevrilir. Tamaşada əsrlər öncə müstəqil, bütöv Azərbaycan yaratmaq arzusunu görmək, hiss etmək insana möhtəşəm hislər yaşadır. İndi Azərbaycan müstəqil və azaddır. Bu əsər də Azərbaycanda milli-mənəvi özünüdərk proseslərinin tarazlığını qoruyub saxlamağa, dərinləşdirməyə şərəflə xidmət göstərən əsərlər içərisində öndə dayanır. Akademik İsa Həbibbəylinin təbirincə desək “Qılınc və qələm” müstəqil Azərbaycanın romanıdır. Məmməd Səid Ordubadinin “Qılınc və qələm” romanında ümid etdiyi qılıncın və qələmin birliyi əsasında yaranan milli dövlətçilik ideyası Azərbaycanda dövlət müstəqilliyinin qurulması ilə həyata keçirilib.

Bəli, bu gün qələm yoluyla gedən Azərbaycan, yeri gələndə qılınca sarılıb addım-addım torpaqlarını yağı düşməndən azad etməyə qadirdir. Gün gələcək Azərbaycanın bir qarış torpağı belə yad eldə olmayacaq. Qələmin iti, qılıncın kəskin olsun, AZƏRBAYCAN! Bayramımız mübarək!

Sara ƏZİMOVA

                                                                                    Jurnalist

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Ali təhsil ocağında 20 Yanvar faciəsi anılıb - FOTOLAR

17-01-2019-18-45 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında 20 Yanvar faciəsi anılıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində “20 Yanvar faciəsi tari...

Yeni Kərki kəndində 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı tədbir olub

17-01-2019-18-12 Xəbərlər

Yeni Kərki kəndində 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı tədbir olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Yeni Azərbaycan Partiyası Kəngərli Rayon Təşkilatı Yeni...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

17-01-2019-17-34 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında yanvarın 18-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Məktəb psixoloqlarının kursu başa çatıb

17-01-2019-17-18 Xəbərlər

Məktəb psixoloqlarının kursu başa çatıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda keçirilən məktəb psixo...

Naxçıvanlı idmançılardan uğurlu nəticə

17-01-2019-15-20 Xəbərlər

Naxçıvanlı idmançılardan uğurlu nəticə

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı İdman Sarayında 20 Yanvar şəhidi Müşviq İsayevin x...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

17-01-2019-10-32 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Kükü kəndində ekoloji hüquqi maarifləndirmə tədbiri keçirilib

16-01-2019-21-13 Xəbərlər

Kükü kəndində ekoloji hüquqi maarifləndirmə tədbiri keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz rayonunun Kükü, Güney Qışlaq, Ayrınc kənd  inzib...

Gənclər hərbi xidmətə yola salınıb

16-01-2019-20-11 Xəbərlər

Gənclər hərbi xidmətə yola salınıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respu...

Gömrükçülər tərəfindən saxlanan yararsız mallar və köhnə əşyalar yandırılaraq məhv edilib

16-01-2019-19-39 Xəbərlər

Gömrükçülər tərəfindən saxlanan yararsız mallar və köhnə əşyalar yandırılaraq məhv edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, yanvarın 16-da  muxtar respublika gömrük orqanları tərə...

Muxtar respublikada 165 min 793 sərnişin dəmir yolu nəqliyyatından istifadə edib

16-01-2019-19-08 Xəbərlər

Muxtar respublikada 165 min 793 sərnişin dəmir yolu nəqliyyatından istifadə edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan Dəmir Yolları” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin...

“Unutsaq unudularıq” adlı rəsm sərgisi keçirilib

16-01-2019-18-26 Xəbərlər

“Unutsaq unudularıq” adlı rəsm sərgisi keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Rəssamlar Birliyinin Bəhru...

Muxtar respublikada ötən il 2 milyon 141 min manatdan çox büdcə vəsaitinin əsassız xərclənməsinin qarşısı alınıb

16-01-2019-17-22 Xəbərlər

Muxtar respublikada ötən il  2 milyon 141 min manatdan çox büdcə vəsaitinin əsassız xərclənməsinin qarşısı alınıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyində keçir...

Şəhid Qabil Orucəliyevə tamaşa həsr olunub

16-01-2019-15-36 Xəbərlər

Şəhid Qabil Orucəliyevə tamaşa həsr olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Gənclik Mərkəzində milli mənəvi dəyərlərin təbliği məqs...

Əməyin mühafizəsinin təşkili ilə bağlı tədbir keçirilib

16-01-2019-14-50 Xəbərlər

Əməyin mühafizəsinin təşkili ilə bağlı tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Regional Peşə Tədris Mərkəzində “İş sahələrind...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Voleybol Federasiyası 2018-ci ili uğurlu nəticələrlə başa vurub

16-01-2019-14-23 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Voleybol Federasiyası 2018-ci ili uğurlu nəticələrlə başa vurub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Voleybol Federasiyası bu idman növünün muxtar respu...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

16-01-2019-09-53 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Ötən il Babək rayonunda 16 min 172 hektar sahədə əkin aparılıb

15-01-2019-20-33 Xəbərlər

Ötən il Babək rayonunda 16 min 172 hektar sahədə əkin aparılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Babək Rayon İcra yekunlarına və qarşıda duran vəzifələr...

Tibbi aksiyalar zamanı 219 cərrahi əməliyyat həyata keçirilib

15-01-2019-19-31 Xəbərlər

Tibbi aksiyalar zamanı 219 cərrahi əməliyyat həyata keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Babək, Şərur və Sədərək rayonlarında tibbi aksiyalara s...

Ədliyyə Nazirliyində kollegiya iclası keçirilib

15-01-2019-18-12 Xəbərlər

Ədliyyə Nazirliyində kollegiya iclası keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyində 2018-...

Muxtar respublika məhkəmələrinin fəaliyyəti müzakirə olunub

15-01-2019-17-32 Xəbərlər

Muxtar respublika məhkəmələrinin fəaliyyəti müzakirə olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, beşinci çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclis...

Tələbələrin ekskursiyası təşkil edilib

15-01-2019-16-15 Xəbərlər

Tələbələrin ekskursiyası təşkil edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər Fondu tərəfində...

Naxçıvanda daha bir bəbir ailəsi görüntülənib

15-01-2019-13-57 Xəbərlər

Naxçıvanda daha bir bəbir ailəsi görüntülənib

AMEA Naxçıvan Bölməsi Bioresurslar İnstitutu tərəfindən muxtar respublikanın qor...

Kollegiya iclası keçirilib

15-01-2019-12-55 Xəbərlər

Kollegiya iclası keçirilib

NUHÇIXAN  xəbər verir ki,  Naxçıvan Muxtar  Respublikasının Vergilər Nazirliyi v...

Qanunvericilikdəki dəyişikliklərlə bağlı təlimlər davam edir

15-01-2019-12-17 Xəbərlər

Qanunvericilikdəki dəyişikliklərlə bağlı təlimlər davam edir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

15-01-2019-11-55 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Şahmat Federasiyası Şərur rayonunda görüş keçirib

15-01-2019-11-38 Xəbərlər

Şahmat Federasiyası Şərur rayonunda görüş keçirib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahmat Federasiyası Şərur rayonunda fəaliyyət göstə...

“Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı-2018” adlı kitab nəşr olunub

15-01-2019-10-25 Xəbərlər

“Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı-2018” adlı kitab nəşr olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvanda “Əcəmi” Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyi tərəfi...

Culfa-Ordubad magistral avtomobil yolu yenidən qurulur

14-01-2019-22-58 Xəbərlər

Culfa-Ordubad magistral avtomobil yolu yenidən qurulur

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 2018-ci il mayın 16-da ...

Dəstə kəndində yeni xidmət mərkəzi fəaliyyətə başlayıb

14-01-2019-22-35 Xəbərlər

 Dəstə kəndində yeni xidmət mərkəzi fəaliyyətə başlayıb

Dəstə kəndində əhalinin rahatlığının təmin olunması istiqamətində görülən komple...

Dəstə kənd yolu yenidən qurulub

14-01-2019-22-20 Xəbərlər

 Dəstə kənd yolu yenidən qurulub

Sakinlərin rahatlığına xidmət edən quruculuq tədbirləri çərçivəsində Dəstə kənd ...