Dünyada intensiv geosiyasi proseslər gedir. Müxtəlif regionlarda qüvvələr nisbəti çevik surətdə dəyişir.

O cümlədən yeni perspektivli əməkdaşlıq formatları meydana gəlir. Mütəxəssislər son zamanlar həmin kontekstdə tez-tez Azərbaycan-Rusiya geosiyasi oxundan bəhs edirlər. Məsələyə qlobal dünya siyasətinin indiki reallıqları prizmasından yanaşdıqda, doğrudan da, çox əhəmiyyətli və incə məqamlar üzə çıxır. Həm mövcud geosiyasi ziddiyyətləri nəzərə almaq lazım gəlir, həm də əməkdaşlıq üçün açılmış yeni imkanlardan ağılla istifadə etmək ehtiyacı qarşıda durur. Geniş siyasi təfəkkürün işığında Rusiya-Azərbaycan əməkdaşlığının ciddi perspektivləri aydın görünür. Bunun üçün real zəmin formalaşıb. Tarixi ənənə də iki dövlət arasında əməkdaşlığın hərtərəfli inkişafı üçün böyük əsasların olduğunu göstərir. Problemin bu cəhətləri üzərində daha geniş dayanmaq ehtiyacı vardır.

Tarix və yeni geosiyasi şərait: Moskva-Bakı xəttinin dinamikası

Rusiya-Azərbaycan münasibətləri geosiyasi proseslərin daha da mürəkkəbləşməsi fonunda yeni aktuallıq kəsb edir. Təbii ki, Rusiya böyük dövlət kimi həmişə qlobal geosiyasətin ön cəbhəsində olub, dünya siyasətinin gündəmini formalaşdıran ölkələrdən sayılıb. Azərbaycan faktorunun regionun geosiyasi mənzərəsi üçün daha da aktuallaşmasının öz səbəbləri vardır. Həmin səbəblər birmənalı olaraq Azərbaycan dövlətinin apardığı uğurlu xarici siyasətlə bağlıdır. Ölkə rəhbərliyi həyata keçirdiyi müstəqil və balanslı xarici siyasət kursu ilə sübut etdi ki, Cənubi Qafqazın lider dövlətidir. Regionun təhlükəsizliyinin təminatçısı və təhlükəsizlik sisteminin formalaşmasında başlıca rol oynayır.

Azərbaycan enerji əməkdaşlığı sahəsində çox maraqlı və perspektivli proqramlar həyata keçirən nadir ölkələrdəndir. Bütün dünya artıq bunu etiraf edir. Həmin əməkdaşlıq layihələri bütövlükdə dünyanın enerji təhlükəsizliyində ciddi rol oynayır. Bunlarla yanaşı, Azərbaycan ikitərəfli və üçtərəfli əməkdaşlıq formatlarının təşəbbüskarı kimi geosiyasi dinamikada xüsusi yer tutan dövlətdir. Həmin kontekstdə Azərbaycan-Türkiyə-Rusiya və Azərbaycan-İran-Rusiya əməkdaşlıq formatlarının perspektivi daha aydın dərk edilir.

Azərbaycanın geosiyasi nüfuzunun yüksəlməsində bir mühüm məqamı da vurğulamaq gərəkdir. Biz, Türkiyənin əldə etdiyi nailiyyətləri və terrorla mübarizədəki uğurlarını nəzərdə tuturuq. Ankara dünyada söz sahibi olduqca, ona dost və qardaş olan dövlətlərin geosiyasi dəyəri də artır.

Nəhayət, Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin sürətlə inkişaf etməsi Azərbaycana xüsusi geosiyasi səmərəli mühit formalaşdırır. Bakı Rusiya və Türkiyə üçün əhəmiyyətli dövlət kimi regional proseslərdə daha mühüm rol oynamağa başlayıb. Bu baxımdan təsadüfi deyil ki, Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasında və inkişafında daha çox fəal olan Rusiya analitikləri, siyasətçiləri və jurnalistləri indi Azərbaycan-Rusiya geosiyasi xəttinin inkişafı üçün geniş fəallıq göstərirlər. Onlar son olaraq Azərbaycan Ordusunun erməni işğalından azad etdiyi Cocuq Mərcanlı kəndində beynəlxalq konfransda iştirak ediblər.

Konfrans iyulun 1-də olub və belə adlanıb: “Moskva-Bakı geosiyasi oxu. Azərbaycan Rusiyanın Cənubi Qafqazda yeganə müttəfiqidir”. Tədbirdə Dövlət Dumasının deputatları, Beynəlxalq Avrasiya Hərəkatının üzvləri, İzbor Klubunun nümayəndələri iştirak ediblər. Bu, “Moskva-Bakı geosiyasi oxu” ictimai platforması çərçivəsində keçirilib. Konfransda tanınmış simalardan Aleksandr Duqin, Aleksey Yezubov, Dmitri Savelyev, İqor Korotçenko və Maksim Şevçenko da iştirak ediblər. Belə görünür ki, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş bir kəndində mötəbər tədbir keçirmək təsadüfi şərtlərə bağlı deyil. Bu, iki dövlət arasında real məzmun kəsb edən əməkdaşlıq proseslərinin növbəti çalarları ilə əlaqəlidir.

Məsələ ondan ibarətdir ki, Kreml Cənubi Qafqazda real olaraq müstəqil dövlətçiliyi uğurla öz təsdiqini tapan ölkənin Azərbaycan olduğunu etiraf etməyə başlayıb. Özü də bu, uzun illərdir ki, Rusiyanın aktiv himayədarlıq etdiyi Ermənistanın səbatsız xarici siyasəti, qeyri-konstruktiv kursu və Moskvanı aldatmağa yönəlmiş siyasi manevrləri fonunda daha aydın görünməkdədir. Həmin tendensiya N.Paşinyanın hakimiyyətə gəlişindən sonra xeyli qabarıq surətdə özünü göstərir. İndi rəsmi İrəvan Rusiya üçün qeyri-müəyyən imici olan adamları yüksək vəzifələrə gətirir.

Cocuq Mərcanlıdakı konfransda Rusiyanı təmsil edən insanlar məsələnin bu tərəfinə ayrıca diqqət yetiriblər. Onlar açıq mesajlar veriblər ki, N.Paşinyan V.Putini qıcıqlandırır və belə şeyləri Kreml bağışlamır. Daha dərində olan isə Ermənistanda indiki hakimiyyətin Amerikanın sifarişi ilə formalaşdığı tezisinə Rusiya siyasi dairələrinin inanmasıdır. Moskva ehtiyat edir ki, bu kimi addımlarla Ermənistan Qərbin geosiyasi təsiri altına düşə bilər. Gürcüstanla yanaşı, Ermənistan da Rusiyaya qarşı duran düşərgəyə keçə bilər. Buna görə də Rusiya Qafqazda Azərbaycana daha çox geosiyasi imkanlar yaratmalıdır.

Daha geniş əməkdaşlıq naminə: qarşılıqlı fayda və ədalətli mövqe

Burada ədalət naminə bir məqamı da vurğulamaq gərəkdir. Əlbəttə, Rusiya böyük dövlətdir və onun siyasəti əsas olaraq bu faktoru nəzərə alıb formalaşdırılır. Bu aspektdə deyə bilərik ki, Kreml Ermənistanı əldən verməz. Yəni Rusiyanın siyasi və analitik dairələrinin Azərbaycan haqqında yüksək pafoslu cümlələr işlətməsi, əlbəttə, başa düşüləndir. Moskvanın indi məhz Gürcüstan və Azərbaycandan bəhs etməsi onun Cənubi Qafqazda yenidən tam hakim olmaq istəyindən xəbər verir.

Bu o deməkdir ki, bir sıra dairələrin Rusiya-Azərbaycan geosiyasi oxunu tam anlamı ilə Ermənistanın sıxışdırılması kimi təqdim etməsinin real əsasları yoxdur. Burada daha çox müəyyən bir siyasi-ideoloji addım özünü göstərir. N.Paşinyan da bu kontekstdə Rusiya-Ermənistan geosiyasi müttəfiqliyinə ciddi maneə ola bilməz. Kreml istədiyi an və istədiyi üsulla onu əvəz edə biləcək. Deməli, hələlik ondan müəyyən ideoloji məqsədlər üçün istifadə etmək niyyəti mövcuddur.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə gəldikdə isə, bu, tamamilə başqa mövzudur. Çünki N.Paşinyan bir siyasətçi olaraq İlham Əliyevin yanında bir heçdir, onları müqayisə etmək düzgün deyil. İlham Əliyev böyük diplomatiya və siyasət məktəbi keçmiş, Ulu Öndər kimi böyük siyasətçidən tərbiyə almış, yüksək hazırlıqlı dövlət xadimidir. Bəs Nikol Paşinyan kimdir? Küçədən təzyiqlə məcburən Ermənistana rəhbər gəlmiş bir sərsəri. Bunları çox yüksək səviyyədə və dərindən bilən Vladimir Putin, əlbəttə, N.Paşinyanı İlham Əliyevlə müqayisə etməz. V.Putin həmişə İlham Əliyevə üstünlük verəcək.

Bunlarla yanaşı, Rusiya-Azərbaycan geosiyasi oxunun reallaşa bilməsinə imkan yaradan konkret geosiyasi proseslərin getdikcə daha geniş yer aldığını qətiyyən unutmaq olmaz. Sözün həqiqi mənasında Rusiyanın Cənubi Qafqazda Azərbaycan kimi tərəfdaşa böyük ehtiyacı vardır.

Birincisi, Azərbaycan müstəqil xarici siyasət yeridir və heç bir xarici dövlətin diqtəsi ilə hərəkət etmir. Rəsmi Bakı ancaq milli maraqlara uyğun addımlar atır və bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa üstünlük verir.

İkincisi, Azərbaycanda son prezident seçkiləri açıq göstərdi ki, burada tam demokratik şəraitdə, sakitliklə və yüksək siyasi mədəniyyət çərçivəsində iqtidar formalaşır. Bu da hakimiyyətin tam legitim olması deməkdir. Bunun fonunda Ermənistan və Gürcüstandakı istefa dalğaları onların daha az etibarlı tərəfdaş obrazını yaradır.

Üçüncüsü, dünyanın bütün böyük dövlətləri – ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Çin, Almaniya, Türkiyə, İran və digərləri İlham Əliyevlə əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə hazır olduqlarını ifadə ediblər. Yəni dünyanın hər bir suveren ölkəsi Azərbaycanla əməkdaşlıqda maraqlıdır. Rusiya niyə kənarda qalmalıdır?

Dördüncüsü, Azərbaycanla Rusiyanın əməkdaşlığını sübut edən tarixi ənənə vardır. Bu ənənə niyə qırılmalıdır?

Beşincisi, Rusiyanın daxilində milyonlarla türk-müsəlman xalqlarının yaşaması fonunda Azərbaycan-Türkiyə-Rusiya əməkdaşlığının inkişafı çox təbii və zəruri prosesdir.

Altıncısı, qlobal və regional miqyasda baş verən geosiyasi proseslər bir daha təsdiq edir ki, Avrasiyanın geosiyasi taleyi ilk növbədə Rusiya və müstəqil türk dövlətləri arasında olan münasibətlərdən xeyli dərəcədə asılıdır.

Bütün bunlar Azərbaycan-Rusiya geosiyasi oxunun tarixi bir zərurət olaraq meydana gəldiyini və hər iki tərəf üçün sərfəli olduğunu bir daha sübut edir. Sözsüz ki, Azərbaycan tərəfi tam səmimiyyəti ilə bu əlaqələrin daha da inkişaf etməsinə çalışacaq. Rusiyanın isə erməni şantajına uymaması, onların aranı vurmalarına imkan verməməsi gərəkdir. Bəli, Rusiya supergücdür, ancaq həm də ona görə ki, həlledici məqamlarda ədalətli olmağı bacarıb. İndi Kreml növbəti tarixi sınaq qarşısındadır. Əhəmiyyətlidir ki, sınaq meydanlarından biri də Azərbaycandır. Hər iki dövlətin, dost xalqların bu sınaqdan üzüağ çıxmasını arzulardıq!

 

Newtimes.az

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

19-11-2018-14-02 Xəbərlər

 Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında noyabrın 20-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Bəstəkarlar Təşkilatının 40 illik yubileyi qeyd olunub

19-11-2018-12-10 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Bəstəkarlar Təşkilatının 40 illik yubileyi qeyd olunub

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Bəstəkarlar Təşkilatı ümummilli lider Heydər Əli...

Bu gün muxtar respublikada növbəti şənbə iməcliyi keçirilib

17-11-2018-19-30 Xəbərlər

Bu gün muxtar respublikada növbəti şənbə iməcliyi keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 17-də Naxçıvan şəhərində və rayonlarında payız...

Naxçıvanda payız iməciliyi keçirilib

17-11-2018-17-52 Xəbərlər

 Naxçıvanda payız iməciliyi keçirilib

Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində ümummilli liderimiz Heydər Əliyev tərə...

Gümrü: Səfalət və acınacaqlı həyat - FOTOLAR

17-11-2018-15-37 Xəbərlər

Gümrü: Səfalət və acınacaqlı həyat - FOTOLAR

Gümrü Ermənistanın ikinci ən böyük və ən yoxsul ilk şəhəridir. Şəhər sakinlərini...

Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb

17-11-2018-14-02 Xəbərlər

Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb

Azərbaycan əhalisinin sayı ilin əvvəlindən 61160 nəfər artaraq oktyabrın 1-i vəz...

XƏTTATLIQ: zövqlərin incəsi – yazıların incisi

17-11-2018-12-04 Xəbərlər

XƏTTATLIQ: zövqlərin incəsi – yazıların incisi

Mədəniyyətin, o cümlədən incəsənətin müxtəlif növləri var ki, onlardan biri də y...

Müasir türk rəssamlığında ən zəngin və məhsuldar yaradıcılığa malik naxçıvanlı rəssam

17-11-2018-10-17 Xəbərlər

Müasir türk rəssamlığında ən zəngin və məhsuldar yaradıcılığa malik naxçıvanlı rəssam

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin oktyabr ayının 17-də imzaladığ...

17 noyabr Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

17-11-2018-09-27 Xəbərlər

17 noyabr Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Xalqımızın istiqlal mübarizəsinin əsas mərhələlərindən biri olan 17 noyabr – Mil...

17 noyabr Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

17-11-2018-00-22 Xəbərlər

17 noyabr Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

Naxçıvanda üçrəngli bayrağımızın qaldırılması dövlətçilik tariximizdə mühüm mərh...

Kəngərli rayonunda payız iməciliklərinə start verilib

16-11-2018-19-13 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda payız iməciliklərinə start verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu gün  Kəngərli rayonunda iməcilik keçirilib.

AMEA Naxçıvan Bölməsində tədbir olub

16-11-2018-18-23 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində tədbir olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, AMEA Naxçıvan Bölməsində YAP AMEA Naxçıvan Bölməsi müəs...

Dövlət Bayrağı Günü muzeydə qeyd edilib

16-11-2018-18-00 Xəbərlər

Dövlət Bayrağı Günü muzeydə qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Dövlət Bayrağı Muzeyində “Naxçıvan Muxtar Respublikasın...

Bilik yarışmalarında fərqlənən tələbələr mükafatlandırılıb

16-11-2018-17-18 Xəbərlər

Bilik yarışmalarında fərqlənən tələbələr mükafatlandırılıb

NDU-nun Televiziya, mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr bölməsindən NUHÇIXAN-a ver...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş - VİDEO

16-11-2018-16-42 Rəsmi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 16-da Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi...

“Naxçıvan” Universitetində konfrans keçirilib

16-11-2018-16-20 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində konfrans keçirilib

“Naxçıvan” Universitetindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, ali təhsil ocağını...

Futbol üzrə muxtar respublika çempionatında ilk dövrəyə yekun vurulub

16-11-2018-15-36 Xəbərlər

Futbol üzrə muxtar respublika çempionatında ilk dövrəyə yekun vurulub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının muxtar respublikanın Gənclər...

Heydər Əliyev lektoriyasının növbəti məşğələsi keçirilib

16-11-2018-15-14 Xəbərlər

Heydər Əliyev lektoriyasının növbəti məşğələsi keçirilib

Naxçıvan Dövlət Universitetinin Televiziya, mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr bö...

Muxtar respublikada dövlət orqanları ixtisaslı kadrlarla təmin olunur

16-11-2018-12-58 Xəbərlər

Muxtar respublikada dövlət orqanları ixtisaslı kadrlarla təmin olunur

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələl...

Naxçıvan şəhərində Beynəlxalq Tolerantlıq Günü münasibətilə tədbir keçirilib

16-11-2018-12-46 Xəbərlər

Naxçıvan şəhərində Beynəlxalq Tolerantlıq Günü münasibətilə tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan şəhərindəki Sarvanlar məscidində Beynəlxalq To...

Şərur rayonunun Yuxarı Daşarx kəndində YAP-ın yaranmasının 26-cı ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib

16-11-2018-12-13 Xəbərlər

Şərur rayonunun Yuxarı Daşarx kəndində YAP-ın yaranmasının 26-cı ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, tədbirdə YAP Şərur Rayon Təşkilatının sədri, Naxçıvan M...

Naxçıvan şəhərində yeni ünvan lövhələri quraşdırılır

16-11-2018-11-44 Xəbərlər

Naxçıvan şəhərində yeni ünvan lövhələri quraşdırılır

Müasir əmlak idarəçiliyində daşınmaz əmlakın vahid kadastrının tərkib hissəsi ol...

“Bayrağım-qürurum, mənliyim” adlı yaradıcılıq müsabiqəsinə yekun vurulub

16-11-2018-11-10 Xəbərlər

“Bayrağım-qürurum, mənliyim” adlı yaradıcılıq müsabiqəsinə yekun vurulub

Naxçıvan Dövlət Universitetinin Televiziya, mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr bö...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

16-11-2018-10-10 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Sağlamlıq imkanı məhdud uşaqlar arasında şahmat yarışı keçirilib

15-11-2018-22-50 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanı məhdud uşaqlar arasında şahmat yarışı keçirilib

NUHÇIXAN-a Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xi...

Tələbələr Dövlət Bayrağı Muzeyində olub

15-11-2018-22-21 Xəbərlər

Tələbələr Dövlət Bayrağı Muzeyində olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü ilə...

Karate-do üzrə yoldaşlıq görüşü keçirilib

15-11-2018-21-52 Xəbərlər

Karate-do üzrə yoldaşlıq görüşü keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, qızlardan ibarət “Naxçıvan”, “Ordubad” və “Şərur” koman...

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarının növbəti uğuru - VİDEO

15-11-2018-21-25 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarının növbəti uğuru - VİDEO

Azərbaycan Ordusunda keçirilən komanda-qərargah hərb oyunları çərçivəsində Naxçı...

Məktəbli qızlar arasında atıcılıq üzrə yarış keçirilib

15-11-2018-20-47 Xəbərlər

Məktəbli qızlar arasında atıcılıq üzrə yarış keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur rayonunda  “17 noyabr-Milli Dirçəliş Günü”nə həsr...

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Naxçıvan Biznes Mərkəzində olub

15-11-2018-20-22 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Naxçıvan Biznes Mərkəzində olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Biznes Mərkəzində olan AMEA Naxçıvan Bölməsini...