Naxçıvanda üzümçülüyün tarixi min illərə gedib çıxır.

Burda yetişdirilən üzüm və ondan alınan məhsullar hələ orta əsrlərdən dünyaca məşhur nemətlər sayılırdı. Üzümün qurudulub kişmiş və mövüc şəklində qışa tədarük olunması da min illik ənənəmizdir. Bunun üçün xüsusi ustalıq lazımdır. Ümumiyyətlə, kişmiş və mövüc yüksək dadlılıq, qidalılıq və bəzi müalicəvi xüsusiyyətlərinə görə qiymətli ərzaq məhsuludur. Onun tərkibində insan orqanizmi tərəfindən asan mənimsənilən 65-80 faiz qlükoza və fruktoza şəkərləri və bir çox vitaminlər var. Üzümün açıq havada qurudulması üçün Naxçıvan Muxtar Respublikasında əlverişli şərait vardır. Belə ki, üzümün vegetasiya dövrü ərzində fəal temperatur 44-49 dərəcə təşkil edir. Məlum olduğu kimi, üzüm Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kırna, Bənəniyar, Yaycı, Xanağa, Saltaq, Göydərə, Zeynəddin, Sirab, Qahab, Aza və sair kəndlərində hələ çoxdan qurudulub istifadə edilir. Qurudulması nəzərdə tutulan üzümün şəkəri 22-28 dərəcə olmalıdır. Bəs üzümü xalq arasında necə qurudurlar?  Üzümü qurutmaq üçün 2-3 kiloqramlıq vedrələrin yan və alt tərəfləri deşilir. Üzüm ora tökülür. Bundan sonra, iri bir qazana su töküb qayadırlar.  Üzümü pörtdətmək üçün qaynar qazanda 0,3 faizli soda məhlulu hazırlanır və üzüm olan  vedrə qazana salınaraq haradasa,  5-10 saniyə qaynar suda saxlanılır. Buna üzümün pörtlədilməsi deyilir. Pörtlədilən üzüm taxtların üzərinə sərilir. Qaynar qazanda saxlanılan müddətdə qabığın üzəri tor şəklində çatlayıb nazik cizgilərlə-çatlarla  örtülür. Bu da sonradan onun tərkibindən rütubətin asan buraxılıb çıxmasına, gilənin tez qurumasına səbəb olur. Havanın istiliyindən və quraq keçməsindən asılı olaraq quruma prosesi 8-10 günə qədər davam edir. Gilənin tərkibində rütubət 18-20 faiz olduqda quruma başa çatmış olur. Hazır mövüc, kişmiş məhsulu saplaq çöplərindən və başqa mexaniki qarışıqlardan təmizləndikdən sonra taxta yeşiklərə yığılaraq saxlanılır. Naxçıvan Muxtar Respublikası şəraitində üzüm qurudulduqda hazır məhsul çıxımı 26-28 faizə qədər, mövüc sortlarında 22-27 faizə qədər təşkil edir. Başqa sözlə, 1 kiloqram hazır kişmiş alınması üçün təqribən 3,5-4 kiloqram, mövüc üçün 4- 4,5 kiloqram təzə üzüm sərf olunur.  Bu da iqtisadi baxımdan ən yaxşı nəticə hesab edilə bilər. Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində yerli üzüm sortlarından hazırlanan quru məhsulun tərkibində şəkərin miqdarı 70-73 faizə qədər olur. Tərkibində şəkərin faizinin yüksək olmasına görə ağ kişmiş, qırmızı kişmiş, kürdəşi, gülabi, hüseyni, bəndi, hənəqırna üzüm sortları xüsusilə fərqlənir. Üzümün qurudulması üçün sodadan əlavə “qaliya daşı” (qəylədaş) adlanan yerli soda məhlulundan istifadə olunur. “Qaliya daşı” Naxçıvan Muxtar Respublikasının nəmli şorakət torpaqlarında bitən qarağan bitkisindən hazırlanır. “Qaliya daşı” qarağan bitkisinin  2-3 gün ərzində qurudulub soluxdurulmuş kolları yandırıldıqda, ocaqda kül əvəzinə əmələ gələn göyümtül qara rəngli mineral kütləsinə deyilir. Sonradan həmin kütlə əzilir və onun 2 kiloqramı 2 litr suya qatılmaqla, 2-3 faiz soda məhlulu hazırlanır. Bu qədər məhlul təqribən 60-80 kiloqram üzümün pörtlədilməsinə kifayət edir. “Qaliya daşı” ilə hazırlanan mövüc və kişmiş  daha şux və yaxşı olur.

Bu il üzümçülərimiz üçün uğurlu ildir. Fərdi təsərrüfatlarda olan üzümlüklərdə məhsul boldur. Havaların quraq keçməsi üzümün xəstəliklərə tutulmasının qarşısını alıb. Eyni zamanda havalar günəşli olduğundan üzümdə şəkərin miqdarı yüksəkdir. Ona görə də bu il mövcud üzümlərdən kişmiş və mövüc istehsal olunarsa, yerli bazarları keyfiyyətli məhsullarla  təmin etmiş olarıq.

 

Tofiq ABUTALIBOV, aqronom

“Şərqin səhəri” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Şərur sakinləri tikilən sosial obyektlərə görə minnətdarlıq edir - VİDEO

08-07-2020-18-16 Xəbərlər

Şərur sakinləri tikilən sosial obyektlərə görə minnətdarlıq edir - VİDEO

Muxtar respublikamızda əhalinin fəaliyyəti və rahatlığı üçün hər cür şərait yara...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

08-07-2020-17-22 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 9-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Naxçıvanda yeni Günəş Elektrik Stansiyası istifadəyə verilib

08-07-2020-17-02 Rəsmi

Naxçıvanda yeni Günəş Elektrik Stansiyası istifadəyə verilib

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev deyib: “Alternativ və b...

Onlayn ekskursiyanın bu dəfə ünvanı Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyi olub

08-07-2020-16-37 Xəbərlər

Onlayn ekskursiyanın bu dəfə ünvanı Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyi olub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Cəlil Məmmədquluzadənin Naxçıvan ...

Elmi konfrans:Akademik Həbibulla Şahtaxtinski-120

08-07-2020-14-00 Xəbərlər

Elmi konfrans:Akademik Həbibulla Şahtaxtinski-120

AMEA Naxçıvan Bölməsinin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsindən NUHÇIXAN ...

Qida zəhərlənmələrindən qorunmaq üçün zəruri tövsiyələr

08-07-2020-12-39 Xəbərlər

Qida zəhərlənmələrindən qorunmaq üçün zəruri tövsiyələr

Qida zəhərlənmələrinə daha çox yay aylarında təsadüf edilir.

DİM: iyulun 10-da 41 şəhər və rayonda imtahanlar keçiriləcək

08-07-2020-11-57 Xəbərlər

DİM: iyulun 10-da 41 şəhər və rayonda imtahanlar keçiriləcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən iyulun 10-da əvvəlki illərin məzunları ü...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

08-07-2020-10-14 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Muxtar respublikada məhsulların keyfiyyət göstəriciləri tələblərə uyğundur - VİDEO

07-07-2020-19-14 Xəbərlər

Muxtar respublikada məhsulların keyfiyyət göstəriciləri tələblərə uyğundur - VİDEO

Muxtar respublikada yerli istehsal və xaricdən idxal olunan ərzaq məhsullarının ...

Əvəzsiz müəllimimə son sualım - Gülay Tahirlidən yeni esse

07-07-2020-18-16 Xəbərlər

Əvəzsiz müəllimimə son sualım - Gülay Tahirlidən yeni esse

VƏ YA USTAD HÜSEYN HƏŞİMLİYƏ ONUN OLMADIĞI DÜNYADAN MƏKTUB. Salam, Müəllim. M...

Məzun rəssamların sərgisi təşkil edildi

07-07-2020-15-36 Xəbərlər

Məzun rəssamların sərgisi təşkil edildi

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universiteti İncə...

Keçirilən test imtahanlarında şəffaflıq və obyektivlik diqqət mərkəzində saxlanılır

07-07-2020-15-15 Xəbərlər

Keçirilən test imtahanlarında şəffaflıq və obyektivlik diqqət mərkəzində saxlanılır

Naxçıvan Muxtar Respublikası  Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələ...

Muxtar respublikada operativ vergi nəzarəti gücləndirilir

07-07-2020-14-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada operativ vergi nəzarəti gücləndirilir

Dövlət Vergi Xidmətinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə bil...

Yorulmaz tədqiqatçı, fədakar jurnalist: Zaleh Novruzov

07-07-2020-13-26 Xəbərlər

Yorulmaz tədqiqatçı, fədakar jurnalist: Zaleh Novruzov

Uca Yaradanın insan oğlunun “əyninə biçdiyi”, müəyyən etdiyi bir yol var.

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

07-07-2020-11-44 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

145-in KADRARXASI - Şərəf Mənsimova

07-07-2020-11-23 Xəbərlər

145-in KADRARXASI - Şərəf Mənsimova

Bu il Azərbaycan milli mətbuatının yaradılmasının 145 illiyidir.

Ağdərə rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından 27 il keçir

07-07-2020-08-45 Xəbərlər

Ağdərə rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından 27 il keçir

Bu gün Ağdərə rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalının 27-ci ...

Muxtar respublikada aqrar sahənin dinamik inkişafı təmin edilir - VİDEO

06-07-2020-17-35 Xəbərlər

Muxtar respublikada aqrar sahənin dinamik inkişafı təmin edilir - VİDEO

Muxtar respublikada son dövrlər qəbul olunmuş Dövlət proqramlarının uğurlu icras...

Babək rayonunun kəndləri dezinfeksiya edildi - VİDEO

06-07-2020-16-10 Xəbərlər

Babək rayonunun kəndləri dezinfeksiya edildi - VİDEO

Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində həyata keçirilən tədbirlərin davamı o...

İyulun 10-da qəbul imtahanlarında iştirak edəcək şəxslərin nəzərinə

06-07-2020-14-44 Xəbərlər

İyulun 10-da qəbul imtahanlarında iştirak edəcək şəxslərin nəzərinə

İmtahanlarda iştirak edənlər şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd və “İmtahana buraxılış...

Almaniyalı pianoçu Veronika Glemser NDU-nun tələbələrinə ustad dərsi keçib

06-07-2020-12-59 Xəbərlər

Almaniyalı pianoçu Veronika Glemser NDU-nun tələbələrinə ustad dərsi keçib

Naxçıvan Dövlət Universiteti və Almaniyanın Brandenburq Universiteti Konservator...

Buraxılış imtahanlarının nəticələrindən narazı olanların nəzərinə

06-07-2020-11-19 Xəbərlər

Buraxılış imtahanlarının nəticələrindən narazı olanların nəzərinə

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) buraxılış imtahanlarının nəticələri ilə bağlı mürac...

Bu gündən magistraturaya qəbul olunanların qeydiyyatı başlayır

06-07-2020-09-00 Xəbərlər

Bu gündən magistraturaya qəbul olunanların qeydiyyatı başlayır

İxtisaslaşma seçimində iştirak edən 11380 bakalavrdan 8324 nəfəri ali təhsil müə...

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması bəyanat yayıb

05-07-2020-15-00 Xəbərlər

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması bəyanat yayıb

Ermənistan hakimiyyəti özünün təşkil etdiyi oyuncaq qurumun pərdəsi altından Azə...

Qablaşdırma məmulatlarının qidalarımıza təsiri

05-07-2020-12-21 Xəbərlər

Qablaşdırma məmulatlarının qidalarımıza təsiri

Qablaşdırma prosesinin məhsulların saxlanması, daşınması, marketinqi sahəsində ə...

Dünyada ilin üçüncü Ay tutulması müşahidə olunur

05-07-2020-08-58 Xəbərlər

Dünyada ilin üçüncü Ay tutulması müşahidə olunur

Hazırda dünyada bu ilin üçüncü Ay tutulması müşahidə olunur.

Naxçıvanda yarmarkaya 55 tona yaxın məhsul çıxarılıb

04-07-2020-17-57 Xəbərlər

Naxçıvanda yarmarkaya 55 tona yaxın məhsul çıxarılıb

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan şəhərinin Xətai küçəsind...

Babək rayonunda taxıl biçini davam edir

04-07-2020-14-50 Xəbərlər

Babək rayonunda taxıl biçini davam edir

Babək rayonunda taxıl biçini davam edir. 

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

04-07-2020-10-28 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında növbəti ixtisas hazırlığı kursları başa çatıb - VİDEO

03-07-2020-18-42 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında növbəti ixtisas hazırlığı kursları başa çatıb - VİDEO

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında növbəti ixtisas hazırlığı kurslarının başa çatma...