Müzəffər Nəsirli

Sovet hakimiyyəti illərində Naxçıvanda ədəbi həyat

           1920-1970-ci illər

(Davamı)

 SSRİ və Azərbaycan yazıçıları III Qurultayından sonra Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı və Naxçıvanda yaşayan şair və yazıçılara öz qayğısını xeyli artırdı. Ittifaqın 1-ci katibi, xalq yazıçısı Mehdi Hüseyn, xalq şairi Süleyman Rüstəm, Məmməd Rahim, xalq yazıçısı Süleyman Rəhimov, yazıçı Əli Vəliyev, Qəzənfər Musayev, şair  Osman  Sarıvəlli, Ələkbər Ziyatay, Əli Kərim,İslam Səfərli, tənqidçi Məmmədcəfər Cəfərov, İslam İbrahimov, Məsud Əlioğlu  dönə-dönə  Naxçıvanda yaşayan yazıçılara  yaradıcılıq köməyi göstərdilər. Bu  bir növ ənənəyə çevrildi.    

 

Azərbaycan Yazıçılar və şairlərin iştirakı ilə muxtar respublikanın rayonlarında təşkil edilən ədəbi gecələr, zəhmətkeşlər  tərəfindən çox böyük ruh yüksəkliyi ilə qarşılandı. Ədəbi gənclikdə yaradıcılığa ciddi münasibət yarandı. Ona görə də 1962-ci  ildən etibarən öz poetik nəfəsi olan yaradıcı gənclərin yeni bir dəstəsi filial ətrafına toplanmağa başladı. Filial bu istedadlı gənclərin yaradıcılığına düzgün istiqamət vermək üçün Naxçıvan və Ordubad şəhərlərində ədəbi birliklər yaratdı. Müntəzəm olaraq onların əsərlərinin müzakirəsini təşkil etdi. Bundan başqa, Azərbaycan LKGİ  Naxçıvan Vilayət Komitəsi ilə birlikdə 10 dekabr 1962-ci ildə yazıb-yaradan istedadlı gənclərin 1-ci Respublika müşavirəsi keçirildi.  Müşavirədə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının Naxçıvan şöbəsinin məsul katibi  Müzəffər Nəsirli “Sov.İKP XXII qurultayının ədəbiyyat haqqında qərarı və yazıçıların qarşısında duran vəzifələr”  haqqında məruzə etdi. Şair Hüseyn Razi gənc şairlərin şeirləri, filologiya elmlər namizədi İzzət Maqsudov dram əsərləri,  ədəbiyyat müəllimi Adil Salmanov gənc yazıçıların hekayələri  haqqında geniş və məzmunlu məruzə etdilər. İstər məruzədə, istərsə də çıxışlarda gənclərimizin ədəbi yaradıcılığının çatışmayan cəhətləri aşkara çıxardı. Müşavirə poeziya gecəsi ilə yekunlaşdırıldı ki, gənclər öz yeni əsərləri ilə çıxış etdilər.  ( bax. “Şərq qapısı” qəzeti. N-294(7276) 15/12-1962 –ci il)

1962-ci ildən başlayaraq Vilayət  Partiya Təşkilatının Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının köməyi ilə Naxçıvanda ədəbi həyat daha da canlanmağa başladı.  Azərbaycan ədəbi tənqidin diqqətini cəlb etdi. İstər yaşlı, istərsə də gənc yazıçılar, şairlər səmərəli yaradıcılıqla məşğul oldular, ədəbi qüvvələrin  əsərlərindən  ibarət “Naxçıvan baharı”  almanaxı (1961),  şair Müzəffər Nəsirlinin “Araz sahilində” (1962), Hüseyn Razinin “Ana məhəbbəti” (1961) ,  Hüseyn İbrahimovun “Şirin xatirə” (1963).  Məmmədəli Tarverdiyevin  “Naxçıvan mayakları” (1963)  kitabları nəşr edilib oxuculara çatdırıldı, Naxçıvanlı  müəlliflərin əsərləri oxucular tərəfindən rəğbətlə  qarşılandı. 

1963- cü ildə Azərbaycan xalqı böyük romantik şair Hüseyn Cavidin yubileyini  təntənəli sürətdə keçirdi. Həmin il Hüseyn Mehdinin başçılığı ilə bir qrup ədəbiyyat və incəsənət xadimləri,  Cavidin həyat yoldaşı Müşkinaz Cavid, Cəfər Cabbarlının həyat yoldaşı Sona Cabbarlı da  Naxçıvana gəldilər. Mart ayının birində Naxçıvan teatrının  binasında Hüseyn Cavidin anadan olmasının 80 illiyinə həsr olunmuş təntənəli yubileyi keçirildi.  Yubiley iclasında yazısı H. İbrahimovun məruzəsindən sonra Mehdi Hüseyn, Məmmədcəfər Cəfərov, xalq artisti  Rza Əfqanlı, şair Müzəffər Nəsirli və başqaları çıxış etdi. Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının  artistləri “Şeyx Sənan”və  “Səyavuş”  əsərlərindən parçalar göstərdilər.  1963-cü ildən başlayaraq Naxçıvanda yaşayan yazıçı və şairlərin sənətkarlığı  təkmilləşməyə başladı.  Onların mövzu dairəsi genişləndi, gündəlik publisist əsərlər deyil, öz yaradıcılığında janr müxtəlifliyinə diqqəti artırdılar.

Hüseyin İbrahimovun “Sabahın sorağında” romanı, Əliyar Yusiflinin “Vicdan əzabı”, Kəmalə Ağayevanın “Məhsəti”, Hüseyn Razinin “Odlu diyar”,  Həsən Fətullayevin “Vüqarlı gözəl”,  Məmmədəli Tarverdiyevin  “Kölgəli dağ”  dram əsərləri,  şair Müzəffər Nəsirlinin “Bacılar”, “Qafqaz oğulları”, “Partizan Əfruz” , gənc şair Zeynal Vəfanın “Atlı” poeması kimi ədəbi əsərlər yarandı.

Naxçıvanda ədəbiyyatın inkişafında başlıca amil muxtar respublika zəhmətkeşlərinin 1964-cü ildə Naxçıvanın  muxtariyyatının  40-cı ildönümünü  keçirmək üçün ciddi hazırlıq aparması oldu. Partiya və Sovet dövlətinin qayğısına cavab olaraq muxtar respublikanın zəhmətkeşləri coşqun əmək  fədakarlığı göstərdikləri kimi, yaradıcı ziyalılarımız da bu xalq bayramını  yeni -yeni əsərlərlə qarşılamağa çalışdılar. Onların respublikamızın inqilabı keçmişindən, müasir həyatından,  kolxoz tarlalarının  əmək qəhrəmanlarından bəhs edən əsərləri “Azərbaycan” jurnalında, “Ədəbiyyat və incəsənət”  qəzetində çap edildi. Əsərlərdən nümunələr rus və digər dillərə tərcümə olundu.  1964 -cü ildən yazıçıların və  gənc qüvvələrin əsərlərindən ibarət Azərbaycan və rus dillərində “Araz üzərində şəfəq”   almanaxı  nəşr edilib oxuculara çatdırıldı. 1965-ci ildə muxtar respublikanın zəhmətkeşləri öz şanlı 40 illiyini təntənə ilə  bayram etdi.  Bu da Naxçıvanda yaşayan yazıçıların həyatında əlamətdar hadisə oldu, onların ədəbi yaradıcılığının rəngarəng olmasına kömək etdi, yeni ədəbi əsərlər yaratdılar. Hüseyin İbrahimovun “Sabahın sorağında” romanı,  Kəmalə Ağayevanın “Baharın sözü” , Müzəffər Nəsirlinin “Laləli dağlar”,  Hüseyn Razinin “Ömür yolları”, Əlyar Yusiflinin “Dağlar yaraşığı”, Əhməd Mahmudun “Yağış gəlir”  , Məşkur Əkbərin “Qaynar bulaqlar”, Həsən Fətullayevin “Ürəklər bir vuranda”  şeir və hekayə kitabları əlamətdar günə Naxçıvanda yaşayan  yazıçı və şairlərin yaradıclıq hədiyyəsi oldu.

1965 -ci ildə iyul ayının 14 də Bakıda Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının  incəsənət  və ədəbiyyat həftəsi keçirilməsi Naxçıvanda yaşayan yazıçıların öz yaradıcılığıma daha da ciddi və tələbkar yanaşmaları  üçün faydalı amil oldu. Məhz buna görə də şairə Kəmalə Ağayevanın “Məhsəti”, şair dramaturq Hüseyn Razinin “Odlu diyar”  pyeslərinin Bakı şəhərinin  səhnə təcəssümü  yüksək bədii zövqə malik olan paytaxt tamaşaçılarının  da rəğbətini  qazandı. Mətbuatda çıxış edən teatrşünaslar, professor Cəfər Cəfərov, teatrşünas Cabir Səfərov, şair Adil Babayev,  Inqilab Kərimov Tələt Əyyubov və başqaları həmin əsərlərin səhnə təcəssümünə yüksək qiymət verib, Azərbaycan Dövlət Bədii Dram Teatrının repertuarına salınmasını belə məsləhət gördülər. Naxçıvanda yaşayan şairlərin paytaxtın əfsanəvi Neft Daşlarında,  neft mədənlərində, Volodarski adına tikiş fabrikində, Sumqayıt kimyaçılarının klubunda, Mərdəkan Mədəniyyət sarayındakı çıxışları, demək olar ki, zəhmətkeşlər tərəfindən böyük hərarət və rəğbətlə qarşılandı. 1965 -ci ilin iyul ayının 21-də İncəsənət və ədəbiyyatı həftəsinin bağlanmasına həsr edilmiş təntənəli gecədə xalq yazıçısı Mirzə İbrahimov, sovet hakimiyyəti illərində Naxçıvanda yaranıb  çiçəklənmiş  incəsənət və ədəbiyyata yüksək qiymət verib dedi ki, bu həftə  yalnız naxçıvanlıların deyil, bütün Azərbaycan xalqının sevinci, dərin hörmət və rəğbətinə səbəb olmuşdu. Biz Naxçıvan incəsənət və ədəbiyyat işçilərinə  yeni- yeni nailiyyətlər arzu edirik. ( “Şərq qapısı” qəzeti N- 346,  23 İyun. 1965 -ci il).

Həmin təntənəli gecədə Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən Naxçıvan incəsənət və ədəbiyyat sahəsində çalışan qabaqcıl işçilərdən bir qrupuna, o cümlədən, artistlərdən Zəroş Həmzəyeva, Baxşı  Qələndərli, Ə. Məmmədov, Mirhəsən Mirişli, Füruzə Əlixanova, Kazım  Hüseynov, Rza  İsfəndiyarlı, A. Babayev və sairlərdən Kəmalə Ağayeva , Müzəffər Nəsirli fəxri fərmanla təltif olundular.   

Naxçıvan incəsənət və ədəbiyyat işçilərinin Bakıda verdiyi bu imtahandan sonra Azərbaycan KP   Naxçıvan Muxtar Respublikasında  incəsənət və ədəbiyyatı daha da inkişaf etdirmək üçün bir çox faydalı tədbirlər həyata keçirdi. 1966-cı ildə yaradıcı ziyalıların Respublika müşavirəsi keçirildi. Vilayət partiya komitəsinin 1-ci katibi H.X.  İbrahimov yoldaş bu müşavirədə geniş məruzə ilə çıxış edib vəziyyəti təhlil etdi. İncəsənət və ədəbiyyat sahəsindəki qüsurları göstərdi. Bu müşavirə muxtar respublikada incəsənət və ədəbiyatın  daha da inkişafı üçün faydalı oldu, yeni ədəbi qüvvələrin yetişməsi üçün imkan yaratdı.  Müşavirədən sonra ədəbi gəncliyin bir çoxunu Azərbaycan oxucuları  tanınmağa başladı. Ədəbi yaradıcılığa qəlbən bağlandılar. Bir çox şeir həvəskarlar isə bu çətin və məsul işin öhdəsindən gələ bilmədikləri üçün qələmi yerə qoyudular. Yalnız qəlbən ədəbiyyata bağlı olan gənclər  müvəffəqiyyət qazanmağa nail oldular. Odur ki, Naxçıvanda yaşlı şair və yazıçılarla birlikdə öz poetik nəfəsi olan, yaradıcılığa ötəri baxmayın istedadlı gənclər öz ədəbi yaradıcılıqlarını davam etdirirdilər. 1965 – ci ildən başlayaraq istər yaşlı, istərsə də ki gənc  yazıçı və şairlər,  Azərbaycan oxucularının və ədəbi ictimaiyyətin  diqqətini cəlb edən,  bədii cəhətdən daha kamil roman, hekayə və şerlər yazırdılar. Ayrı-ayrı yazıçıların  şeir və hekayə kitabları “Azərnəşr” və “Gənclik”  nəşriyyatı tərəfindən nəşr olundu. Naxçıvan filialı ətrafında Elmira Qasımova, Adil Qasımov, Sənubər Kərimova, Altay Tağızadə, Zeynal Vəfa, H. Fərəcoğlu, Əbülfəz Naxçıvanlı,  Muxtar  Qasımzadə, Həsən Əliyev kimi şairlər,  Novruz Əliyev, Həmid Arzulu, Fəttah Səmədoğlu, Murtuz Hüseynov, Lətifə Əhmədova kimi gənc nasirlər toplandılar. 

                                                                                                          Ardı var

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

19-05-2019-16-08 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında mayın 20-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Şahbuz Rayon Mədəniyyət Sarayında konsert

17-05-2019-19-26 Xəbərlər

Şahbuz Rayon Mədəniyyət Sarayında konsert

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Rəssam Həmzə Sadiqovun fərdi sərgisi açılıb

17-05-2019-19-02 Xəbərlər

Rəssam Həmzə Sadiqovun fərdi sərgisi açılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Rəssamlar Birliyinin Bəhru...

İdman federasiyalarının muzeylərə ekskursiyası olub

17-05-2019-18-55 Xəbərlər

İdman federasiyalarının muzeylərə ekskursiyası olub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Tələbələrə Naxçıvanın təbii sərvətləri haqqında məlumat verilib

17-05-2019-18-12 Xəbərlər

Tələbələrə Naxçıvanın təbii sərvətləri haqqında məlumat verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Naxçıvanşün...

Beynəlxalq Muzeylər Günü Ordubadda qeyd edilib

17-05-2019-17-51 Xəbərlər

Beynəlxalq Muzeylər Günü Ordubadda qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Ordubad Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində 18 may “Bey...

ABŞ vətəndaşları Naxçıvandan yazır

17-05-2019-16-42 Xəbərlər

ABŞ vətəndaşları Naxçıvandan yazır

NUHÇIXAN xəbər verir ki. 4-7 may tarixlərində Amerika Birləşmiş Ştatlarının vətə...

Elçin Əliyev Ali Məclisin şöbə müdiri təyin edildi - SƏRƏNCAM

17-05-2019-16-23 Rəsmi

Elçin Əliyev Ali Məclisin şöbə müdiri təyin edildi - SƏRƏNCAM

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov mayın 17-də Elçi...

“Naxçıvan” Universitetində elmi konfrans keçirilib

17-05-2019-12-55 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində elmi konfrans keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetində Azərbaycan dili və ədəbiyyat...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

17-05-2019-12-19 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında mayın 18-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Naxçıvan Dövlət Universitetində “Məzun Günü” keçirilib

17-05-2019-11-00 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Universitetində “Məzun Günü” keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində məzun gününə həsr oluna...

Şərur rayon ərazisindəki tikinti obyektlərində yoxlama nəzarət davam edir

17-05-2019-10-26 Xəbərlər

Şərur rayon ərazisindəki tikinti obyektlərində yoxlama nəzarət davam edir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirl...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

17-05-2019-10-08 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Püstə bağının 3 hektar sahəsində toxum vasitəsilə bərpa işləri aparılıb

17-05-2019-09-34 Xəbərlər

Püstə bağının 3 hektar sahəsində toxum vasitəsilə bərpa işləri aparılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan-Sədərək magistral yolunun kənarında 100 hektar...

Fövqəladə hallara hazırlıq diqqət mərkəzindədir

17-05-2019-09-16 Xəbərlər

Fövqəladə hallara hazırlıq diqqət mərkəzindədir

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən xəbərə görə...

“İdeyadan başlanğıca” devizi altında növbəti tədbir

17-05-2019-09-00 Xəbərlər

“İdeyadan başlanğıca” devizi altında növbəti tədbir

Naxçıvan Dövlət Universitetinin Televiziya, mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr bö...

Beynəlxalq Muzeylər Günü qeyd edilib

16-05-2019-23-29 Xəbərlər

Beynəlxalq Muzeylər Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  18 May “Beynəlxalq Muzeylər Günü” münasibətilə Naxçıva...

Naxçıvan Bölməsində yeni nəşrlərin təqdimatı keçirilib

16-05-2019-22-34 Xəbərlər

Naxçıvan Bölməsində yeni nəşrlərin təqdimatı keçirilib

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İnformasiya şöbəsindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə...

Bələdiyyələrin fəaliyyəti ilə bağlı maarifləndirmə işi aparılır

16-05-2019-21-52 Xəbərlər

Bələdiyyələrin fəaliyyəti ilə bağlı maarifləndirmə işi aparılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Babək rayonunda Ədliyyə Nazirliyinin və Babək Rayon İcr...

Tibbi statistikaya dair təkmilləşdirmə kursu başa çatıb

16-05-2019-21-04 Xəbərlər

Tibbi statistikaya dair təkmilləşdirmə kursu başa çatıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Nağdsız ödəyin, hədiyyə qazanın

16-05-2019-19-47 Xəbərlər

Nağdsız ödəyin, hədiyyə qazanın

Naxçıvan Muxtar Respublikası Vergilər Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-...

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

16-05-2019-19-23 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov mayın 16-da  Duz...

Şahmat üzrə şəxsi birinciliyə start verilib

16-05-2019-19-09 Xəbərlər

Şahmat üzrə şəxsi birinciliyə start verilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və  İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən ...

“Gələcəyini planlaşdır”ın növbəti təlimi Ordubad rayonunda keçirilib

16-05-2019-18-52 Xəbərlər

“Gələcəyini planlaşdır”ın növbəti təlimi Ordubad rayonunda keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komi...

“NaxçıvanBank” ailə təsərrüfatlarına illik 10 faiz dərəcəsi ilə kredit verir

16-05-2019-18-35 Xəbərlər

“NaxçıvanBank” ailə təsərrüfatlarına illik 10 faiz dərəcəsi ilə kredit verir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 2019-cu ilin muxtar respublikada “Ailə təsərrüfatları” ...

Nəhəcir-Teleetüd - VİDEO

16-05-2019-18-18 Xəbərlər

Nəhəcir-Teleetüd - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Babək rayon Nəhəcir  kəndli ilə bağlı telee...

Naxçıvanda musiqi müəllimlərinin qiymətləndirilməsi aparılacaq

16-05-2019-17-59 Xəbərlər

Naxçıvanda musiqi müəllimlərinin qiymətləndirilməsi aparılacaq

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-...

Naxçıvanda Ərtoğrol Cavidin anadan olmasının 100 illiyi qeyd olunub

16-05-2019-17-43 Xəbərlər

Naxçıvanda Ərtoğrol Cavidin anadan olmasının 100 illiyi qeyd olunub

Azərbaycan mədəniyyətinin dəyərli simalarından olan Ərtoğrol Cavid musiqişünas, ...

Prezident İlham Əliyev Naxçıvan məhsullarına baxıb - FOTOLAR

16-05-2019-17-18 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Naxçıvan məhsullarına baxıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, dünən Bakı Ekspo Mərkəzində keçirilən XXV Azərbaycan Be...

Bələdiyyələrin fəaliyyəti ilə bağlı maarifləndirmə işi aparılır

16-05-2019-14-14 Xəbərlər

Bələdiyyələrin fəaliyyəti ilə bağlı maarifləndirmə işi aparılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Babək rayonunda Ədliyyə Nazirliyinin və Babək Rayon İcr...