Muxtar respublikada idman sahəsi diqqət mərkəzində saxlanılır, gənclərin idmana və təhsilə cəlbi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülür, hər il bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafı ilə bağlı müşavirə keçirilir, qarşıda duran vəzifələr müəyyənləşdirilir.

Buna görə də muxtar respublikada sağlam gənc nəsil yetişir, gənclər zərərli vərdişlərdən uzaq dururlar. Son illərdə Naxçıvanda  şahmat idman növünün kütləviliyinin təmin olunması istiqamətində kompleks işlər görülüb. Şahmat Federasiyasının yaradılması, müxtəlif səviyyəli rayonlararası, muxtar respublika birincilikləri və beynəlxalq şahmat turnirlərinin, ənənəvi  Beynəlxalq Şahmat festivallarının yüksək səviyyədə keçirilməsi bu sahəyə göstərilən dövlət qayğısını ifadə edir. Bu gün Naxçıvan şəhərində və bütün rayon mərkəzlərində şahmat məktəbləri fəaliyyət göstərir. Bununla bərabər, bütün ümumtəhsil məktəblərində də şahmat dərsləri keçirilməkdədir. Həmin dərslərdə şagirdlərə elə birinci sinifdən bu qədim və gözəl zəka oyununun sirləri öyrədilir.

Müşahidələr göstərir ki, şahmat şagirdlərin digər bacarıqlarının ortaya çıxarılması üçün  bir vasitədir. Bütün bu göstərilənləri nəzərə alaraq şahmatın şagirdlərin zehni və fiziki inkişafında və həyatda bir şəxsiyyət kimi formalaşmasında roluna aid düşüncələrimizi oxucularımızla bölüşürük. Çox qədim tarixə malik olan maraqlı və əyləncəli oyun indi idman növü hesab edilir və  planetin bütün guşələrində milyonlarla insan bu idman növü ilə yaxından maraqlanır.

Şahmat kompüter və televizordan ayrılmaq vasitəsidir

Son vaxtlar  həkimlər, müəllimlər və valideynlər həyəcan təbili çalırlar ki, uşaqlar həyətdə təmiz havada oynamaq əvəzinə daha çox vaxtlarını kompüter arxasında, sosial şəbəkələrdə keçirirlər. Ağıllı valideynlər müstəqil düşünə bilən, layiqli uşaq yetişdirmək üçün çalışarkən  uşaqların  kompüter arxasında vaxt keçirmələrini  məhdudlaşdırmağa  cəhd edirlər. Bunun üçün uşaqlarını müxtəlif  idman bölmələrinə göndərirlər. İnternet  və kompüter oyunlarından asılılığın qarşısını almaq üçün başqa bir yol – uşağa şahmat oynamağı öyrətməkdir. Şahmat uşaqlara  sevinc bəxş edir və  eyni zamanda onların əqli və psixi inkişafına böyük təsir göstərir.

Şahmat  məntiqi düşüncəni və təxəyyülü  inkişaf etdirir

Şahmat oynamaq ilk növbədə beynin intellektual bacarıqlarını artıran böyük bir məşqdir. Oyun zamanı beynin hər iki yarımkürəsi eyni zamanda və sinxron əməliyyat apararaq işləyir və nəticədə, məntiqi və mücərrəd təsəvvür fəal inkişaf edir. Şahmat oyunu zamanı məntiqi komponentlərin, savad və  ardıcıllıq  zəncirlərinin qurulması  işinə cavab verən beynin sol yarımkürəsi işə qoşulur. Qeyd edək ki, məntiq dərsi keçirilməyən məktəblərdə uşaqlar yalnız şahmatla tanışlığın ilk günlərindən məntiqi düşünmək və mükalimə yürütmək bacarığı əldə edirlər. Modelləşdirilmə və fəza təsəvvürlərinin inkişafına təsir edən beynin sağ yarımkürəsini də az əhəmiyyətli hesab etmək olmaz. Hadisələrin gedişini proqnozlaşdırmaq və təxmin etmək, bütün mövcud variantları və nəticələri anlamaq imkanı, tez və operativ  qərar qəbul etmək qabiliyyəti və  ən yaxşı çıxış yolu tapmaq üçün  hərəkət etmək şahmatçının aldığı əsas bilik və bacarıqlardır.

Yaddaş və diqqətin cəmlənməsi üçün məşq vasitəsi

Şahmatla məşğul olan uşaqlarda bir yerdə otura bilmək qabiliyyəti formalaşır, çünki bu zaman diqqət bir yerə cəlb olur. Ələlxüsus da hiperaktiv – yəni bir an belə dayanmadan hərəkətli olan  uşaqların şahmatla məşğul olması xüsusilə vacibdir. Çünki  şahmatla məşğul olarkən  onlar daha sakit və stabil olurlar. Şahmat  oynayarkən oyunçu gah uzunmüddətli, gah da qısamüddətli və həmçinin də operativ yaddaş deyilən yaddaşını işə salır ki, bu zaman da həm vizual, həm rəqəmli, həm də rəng məlumatlarından istifadə edir. Müşahidələr göstərir ki, şahmat oynayan uşaqlarda zəka reaksiyanın sürəti daha yüksək olur. Onlar dərslərində, xüsusən də dəqiq elmlərin öyrənilməsində daha müvəffəq olurlar.   

Müstəqildüşünmə və məsuliyyət hissinin artırılması

Şahmat oynayarkən uşaq məntiqi cəhətdən müstəqil düşünməyi və düşünərək qərar qəbul etməyi öyrənir. Hətta ilk baxışda sadə görünən “hansı fiqurla gediş edim?” fikri uşaqda düzgün düşünmə və vaxtında qərar qəbul etmə bacarığı yaradır. Onlarda  hətta məktəbəqədər yaş dövründə  lazım olan hərəkətlərin, məqsədə çatmaq üçün atılmalı olan addımların planlaşdırılması əsas amildir. Şahmat uşaqlara səhv olan qərarı tələsik qəbul etməməyi öyrədir. Statistik analizlər sübut edir ki, şahmat oynamağı bacaran insanlardan görkəmli mütəxəssislər, alimlər, bir sözlə, böyük insanlar yetişir. 

Yaradıcı özünütəsdiqetmə

Şahmatın əhəmiyyətli keyfiyyətlərindən biri də uşaqlarda yaradıcı təfəkkürün inkişafında bir məktəb rolu oynamasıdır. Şahmat təklikdən çıxış yolu, aktiv istirahət, özünütəsdiq vasitəsidir. Rəqiblə oyun oynayarkən uşaq yavaş-yavaş özü ilə oyun oynamanın yollarını tapır və başa düşür ki, vəziyyəti modelləşdirmək, gedişlər ardıcıllığını tapmaq onu praktikada tətbiq etməkdən effektlidir. Beləliklə, onun beyni zaman keçdikcə informasiyanı təkcə yadda saxlamağa  yox, həm də onu tətbiq etməyə uyğunlaşır. Bu zaman daha səmərəli ideyaların axtarışı, müəyyən nailiyyətə çatmaq üçün qeyri standart qərarların qəbul edilməsi bacarığı inkişaf edir.

Bundan başqa, uşaq yaşlarından şahmatla maraqlananlar güclü inkişaf üçün həm şəxsi, həm də intellektinin inkişafı üçün sanki təkan alır. Şahmat oynayan uşaqlar utancaqlıqdan xilas olmağa, bununla bərabər, münasibət yaratmaqda daha fəal olmağa başlayırlar. Bu zaman onlarda yaxşı mənada inadkarlıq, məqsədə doğru irəliləmələrində cəsarət müşahidə olunur. Şahmat taxtası arxasında yaranmış mübarizlik ruhu onda döyüşkənlik xarakteri formalaşdırır. Nəticədə, uşaq  yüksəkiradəli, qətiyyətli, qələbə əzmli, qələbəyə can atan şəxsiyyət kimi yetişir. İstənilən oyunçunun rastlaşdığı uduzmaq  hissi isə uşaqda məğlubiyyəti asanlıqla həzm edə bilmə, özünütənqid  hisslərinin yaranmasına, atdığı addımların məsuliyyətini hiss etməyə və bundan nəticə çıxarmağa sövq edir.

Bütün bu amillər nəzərə alınaraq bu gün muxtar respublikanın, eləcə də Babək rayonunun bütün ümumtəhsil məktəblərində olduğu kimi, Cəhri kənd 1 nömrəli tam orta məktəbində də şahmatın müasir təlim metodları ilə tədrisi üçün müasir şərait yaradılıb. Verilən tapşırıqlara uyğun olaraq hər il şahmatın tədrisi vəziyyətinə yenidən baxılır, müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Bu gün məktəbimizdə üç şahmat otağı fəaliyyət göstərir. Şahmat dərsləri həmin otaqlarda və yaxud elektron lövhəli siniflərdə tədris edilir. Şagirdlərimiz şahmatın sirlərini öyrənməyə xüsusi həvəs göstərirlər. Yaradılan şərait yaxın gələcəkdə Cəhri kəndindən, Babək rayonundan, ümumilikdə isə Naxçıvanımızdan beynəlxalq turnirlərdə uğurla iştirak edib nailiyyətlər qazanan qrossmeysterlerin yetişəcəyinə inam yaradır.   

 

Natiq  Məmmədov

Cəhri kənd 1 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi

                                                                “Şərqin səhəri” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

AMEA Naxçıvan Bölməsində “Elm həftəsi”nə yekun vurulub

18-03-2019-21-00 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində “Elm həftəsi”nə yekun vurulub

AMEA Naxçıvan Bölməsində “Elm həftəsi” çərçivəsində Batabat Astrofizika Rəsədxan...

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərlə görüşlər keçirilib

18-03-2019-20-29 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərlə görüşlər keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətb...

Naxçıvanda Beynəlxalq Poeziya Günü qeyd edilib

18-03-2019-19-57 Xəbərlər

Naxçıvanda  Beynəlxalq Poeziya Günü qeyd edilib

Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Muxtar Respublika Ədəbiyyat Muzeyində “Beynə...

Naxçıvan Dövlət Universitetində bayram konserti

18-03-2019-19-26 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Universitetində bayram konserti

Naxçıvan Dövlət Universitetində (NDU) Novruz bayramı tədbirlərinin yekunu olaraq...

Çanaqqala savaşı Naxçıvanda anılıb - FOTOLAR

18-03-2019-18-22 Xəbərlər

Çanaqqala savaşı Naxçıvanda anılıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki  Naxçıvanda Çanaqqala zəfərinin 104-cü ildönümü təntənəl...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Federasiyasına yeni sədr seçilib - FOTOLAR

18-03-2019-17-59 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Federasiyasına yeni sədr seçilib - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Federasiyasının y...

Naxçıvan məktəbliləri Milli İncəsənət Muzeyində olublar

18-03-2019-17-19 Xəbərlər

Naxçıvan məktəbliləri Milli İncəsənət Muzeyində olublar

Naxçıvan Muxtar Respublikasının orta ümumtəhsil məktəblərinin 9-11-ci sinif şagi...

Ali Məclisin Sədri Fərman imzaladı

18-03-2019-16-58 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri Fərman imzaladı

Martın 18-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov Nax...

“İdeyadan biznesə” layihəsinin Naxçıvan Turu keçiriləcək - FOTOLAR

18-03-2019-16-00 Xəbərlər

“İdeyadan biznesə” layihəsinin Naxçıvan Turu keçiriləcək - FOTOLAR

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Rabitə və Yeni Texnologiyalar Nazirliyinin mətbu...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

18-03-2019-14-40 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında martın 19-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

“Elm həftəsi” ilə əlaqədar Əlyazmalar Fondunun tədbiri olub

18-03-2019-12-51 Xəbərlər

“Elm həftəsi” ilə əlaqədar Əlyazmalar Fondunun tədbiri olub

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində “Elm həftəsi” ilə əlaqədar Əlyazmalar Fondunun tədb...

Ali təhsil ocağında növbəti dəyirmi masa keçirilib

18-03-2019-12-30 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında növbəti dəyirmi masa keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetinin Elmi Kitabxanasında “No...

Naxçıvan - Azərbaycanda Avropa şəhərlərini xatirladan məkandır - FOTOLAR

18-03-2019-11-51 Xəbərlər

Naxçıvan - Azərbaycanda Avropa şəhərlərini xatirladan məkandır - FOTOLAR

Azərbaycanda Avropa görmək istəyənlər  Naxçıvana gəlsinlər. Regionda Media və Cə...

Təbriz Tibb Elmləri Universitetinin rektoru Naxçıvan Muxtar Respublika Xəstəxanasında olub

18-03-2019-11-03 Xəbərlər

Təbriz Tibb Elmləri Universitetinin rektoru Naxçıvan Muxtar Respublika Xəstəxanasında olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, İranın Şərqi Azərbaycan Vilayətində fəaliyyət göstərən ...

Torpaqlardan qeyri-qanuni istifadə halları aradan qaldırılır

18-03-2019-10-31 Xəbərlər

Torpaqlardan qeyri-qanuni istifadə halları aradan qaldırılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daşınmaz Əmlak və Torpa...

“Ehsan xan Kəngərli” tamaşası şahbuzlu sənətsevərlərə təqdim edilib

17-03-2019-16-42 Xəbərlər

“Ehsan xan Kəngərli”  tamaşası şahbuzlu sənətsevərlərə təqdim edilib

Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı Şahbuz rayon Məd...

Şahbuz rayonunda “ Vətənpərvərlik həftəsinə yekun vurulub - FOTOLAR

17-03-2019-10-26 Xəbərlər

Şahbuz rayonunda “ Vətənpərvərlik həftəsinə yekun vurulub - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz rayonunda keçirilən “Vətənpərvərlik həftəsi” çər...

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının növbəti ikitərəfli Komanda-Qərargah təlimi başa çatıb - VİDEO

16-03-2019-19-27 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarının növbəti ikitərəfli Komanda-Qərargah təlimi başa çatıb - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Şərurda aztəminatlı ailəyə köməklik göstərilib

16-03-2019-18-55 Xəbərlər

Şərurda aztəminatlı ailəyə köməklik göstərilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komi...

Növbəti ekoloji monitorinq Naxçıvan şəhərində aparılıb

16-03-2019-18-22 Xəbərlər

Növbəti ekoloji monitorinq Naxçıvan şəhərində aparılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikada monitorinqlər davam edir. Növbəti e...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

16-03-2019-16-22 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında martın 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Naxçıvan məktəbliləri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər

16-03-2019-14-17 Xəbərlər

Naxçıvan məktəbliləri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının orta ümumtəhsil məktəblərinin 9-11-ci sinif şagi...

“Naxçıvan” Universitetində konfrans olub

16-03-2019-13-55 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində konfrans olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan Universitetində” “Maliyyə hesabatlarının beyn...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyində Kollegiya iclası keçirilib - FOTOLAR

16-03-2019-12-30 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyində Kollegiya iclası keçirilib - FOTOLAR

Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇI...

Bakılı məktəbli: Qədim Naxçıvan diyarında olmağı çoxdandır arzulayırdım

16-03-2019-12-14 Xəbərlər

Bakılı məktəbli: Qədim Naxçıvan diyarında olmağı çoxdandır arzulayırdım

“Ölkəmizi tanıyaq” devizi ilə keçirilən maarifləndirici tur-aksiya çərçivəsində ...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

16-03-2019-11-57 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti 2019-cu ilin mart ayının ilk 1...

Naxçıvandakı Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyin şagirdləri üçün onlayn sınaq imtahanları keçirilib

16-03-2019-09-52 Xəbərlər

Naxçıvandakı Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyin şagirdləri üçün onlayn sınaq imtahanları keçirilib

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunmaq ...

Maarifləndirici seminarlar davam edir

15-03-2019-20-59 Xəbərlər

Maarifləndirici seminarlar davam edir

Əməyin mühafizəsi qaydalarına riayət olunmasına dair maarifləndirici seminarlar ...

AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutunda Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi qeyd olunub

15-03-2019-20-30 Xəbərlər

AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutunda Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi qeyd olunub

Martın 15-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Məhəmməd Füzuli adına...

Ahıllar Evində bayram tədbiri olub

15-03-2019-20-01 Xəbərlər

Ahıllar Evində bayram tədbiri olub

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a ve...