Məşhur ingilis dramaturqu Uilyam Şekspirin “Hamlet” əsərində Hamletin bir sualı var – “Günahkar bəndələr doğub törətməyin nə mənası var?”,  fransız yazıçı Antuan de Sent  Ekzüperinin “Balaca şahzadə” əsərində Balaca Şahzadənin sualı isə belədir: “İnsanlar hanı?”

Təbii ki, bu kimi suallar ədəbiyyatda hər zaman oxucunu düşünməyə vadar edib. Bəs dərin bir dəryada-ədəbiyyatda bu sualları bizə yazarların dili ilə kimlər ünvanlayır?!  Əlbəttə, ədəbi qəhrəmanlar…

Uzun illərdir ki, müxtəlif dövrlərdə yazılan əsərlərdə və mükəmməl ədəbiyyatın yaratdığı bu qəhrəmanlar cəmiyyət üçün ideal hesab olunur. İnsanlar özünü onlara oxşatmağa çalışır. Ədəbiyyat həvəskarı olan hər kəsin ya gizli, ya da aşkar bir qəhrəmanı olur. Məsələn Sovet dövründə yazılan bır sıra əsərlərin qəhrəmanları hətta məqsədi şəkildə geniş  təbliğ olunurdu. Gənclər isə çox vaxt bu qəhrəmanlara baxıb öz gələcək yollarını seçirdilər. Məsələn,  hüquq fakültəsində oxuyan tələbələr Süleyman Rəhimovun “Mehman” povestində Mehmanı, inzibati işlərdə çalışanlar Mirzə İbrahimovun “Böyük dayaq” əsərində Rüstəm kişini, öz sözünü qorxub çəkinmədən deyən zəhmətkeş qadınlarımız Sabit Rəhmanın ssenarı müəllifi olduğu “Əhməd haradadır” filmində Nərgiz xala obrazını, vurub-tutan  romantik gənclər isə Anarın “Beş mərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” əsərində Zauru özlərinə qəhrəman seçirdilər. Bu isə cəmiyyətdə ədəbiyyatın nüfuz göstəricisini daha da artırırdı. Amma bir faktda var idi ki, Sovet dövründə yaranan qəhrəmanlar daha çox ideoloji qəhrəmanlar idilər və onların hərəsi ayrı-ayrılıqda bir ideologiyaya xidmət edirdilər. Burada əmək qəhrəmanları, inqilabçılar müsbət qəhrəmanlar kimi təsvir olunurdu. Yazıçılar onları daha çox iş başında, peşə fəaliyyəti zamanı təsvir edirdi. Hadisələr də  kolxozlarda, zavodlarda baş verirdi. Bütün pis cəhətlər isə “mənfi qəhrəman” adlandırılan  obrazların üzərinə yönəlirdi. Əvvəlki dövrlərdə qələmə alınan əsərlərdən bir-iki cümlə oxuyandan sonra başa düşürdün ki, bu mənfi, ya da müsbət qəhrəmandır.

Çağdaş ədəbiyyatımızda isə bu qəhrəmanlarla vəziyyət bir qədər başqa cürdür. İndi onları ayırd etmək çətindir. Müasir  ədəbiyyatda daha çox  konkret  insan obrazı var. O insan ki, onun emosiyaları, hissləri mənfi də olur, müsbət də, nifrət də edir, sevir də, həm real olur, həm də ideal.

Ədəbiyyat elə bir sahədir ki, insan bu sahəyə bağlansa, həyatının müəyyən məqamları ilə bağlı hadisələri mütləq orada görə bilər. Təbii ki, hər bir oxucunun da öz qəhrəmanı olur. Yarandığı vaxtlardan başlayaraq ədəbi qəhrəmanlar insanların sevimlisinə çevrilib. Statistika göstərir ki, minlərlə insan “Leyli və Məcnun” əsərindən zövq alaraq öz övladlarına Leyli, Qeys, hətta Məcnun adlarını qoyublar, Səməd Vurğunun “Aygün” poemasından sonra bu ad geniş yayıldı. Eləcə də Cəfər Cabbarlının ədəbi qəhrəmanları cəmiyyətimizdə Sevil, Aydın, Oqtay, Gülər, Sevər, Yaşar kimi adların yaranmasına səbəb oldu.

Müstəqillik illərindən sonra yaranan ədəbiyyatda qəhrəman obrazı kifayət qədərdir. Amma müəyyən vaxtlarda kütləvi şəkildə  mütaliə səviyyəsi aşağı düşdüyü üçün onlar o qədər də müzakirə obyektinə çevrilə bilmir. Lakin bir həqiqət var ki, ədəbiyyat cəmiyyətdən və baş verən hadisələrdən qaynaqlanır. Onun qəhrəmanlarının bir qismi yazıçının öz təxəyyülü olsa da, bəziləri real insanların prototipidir. Sadəcə müasir dövrdə bu qəhrəmanları yaratmaq və geniş şəkildə oxucuya sevdirmək lazımdır.

Bu da faktdir ki, Azərbaycanın qəhrəmanlıq ənənəsi, bu torpaqda doğulub, böyüyüb boya-başa çatan hər bir igidimiz, xalqın qəlbində, düşüncəsində qəhrəmana çevrilir. Bunun yaşadan isə ədəbiyyat olmalıdır. Şairlərimiz, yazıçılarımız öz əsərlərində xəyalı qəhrəmanlar yaratdıqları kimi müstəqil Azərbaycanın qəhrəmanlarını real boyalarla canlandırmağı da bacarmalıdırlar. Ədəbiyyat insanları obraza çevirərək xalqın yaddaşında yaşadır və tanıdır.

Bir faktı da qeyd edək ki, ədəbi qəhrəmanlar təkcə müharibə qəhrəmanları deyil, onlar sevgi, dostluq, ailə qəhrəmanları da ola bilər. Önəmli olan odur ki, bu qəhrəmanlar oxucu duyğularını riqqətə gətirə bilsin. Başqa sözlə desək, hər kəs oxuduğu bədii əsərlərdəki surətlərin arasında öz xarakterinə, həyata baxışlarına uyğun gələn ədəbi qəhrəman seçir və hətta onu öz idealı sanır. Amma təəssüflər olsun ki, bu gün kitab oxumaq, ədəbi qəhrəmanları sevmək, onları ideal kimi qəbul etmək ənənəsi haradasa 30 il qabaqkı dövrlə müqayisədə olduqca azalıb.  Buna görə də ədiblərin üzərinə bu cür qəhrəmanları yaratmaq və oxucuya sevdirmək kimi şərəfli bir vəzifə düşür. Təbii ki, bu qəhrəmanları sevmək və sevdirmək həmdə oxucuların da işidir.

Təbii ki, muxtar respublikada bu ənənəni bərpa etmək və gəncləri düzgün istiqamətə yönəltmək üçün çox vacib bir addım atılıb – “Oxunması zəruri olan” kitabları nəzərdə tuturuq. Çünki böyük qəhrəmanlıq poeziyasının yaranması üçün bizə qəhrəmanlığa susamış qəhrəman oxucular da  lazımdır. 

Mətin Abbaslı

Naxçıvan Televiziyasının əməkdaşı

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Gənclər Döyüş şöhrəti Muzeyini gəziblər

25-06-2019-20-57 Xəbərlər

Gənclər Döyüş şöhrəti Muzeyini gəziblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatç...

İcra hakimiyyətinin işçiləri üçün distant təlim olub

25-06-2019-20-26 Xəbərlər

İcra hakimiyyətinin işçiləri üçün distant təlim olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvanda “Dövlət idarəçiliyində innovativ texnologiya...

“İnam” musiqi qrupu hərbiçilər qarşısında çıxış edib

25-06-2019-19-24 Xəbərlər

“İnam” musiqi qrupu hərbiçilər qarşısında çıxış edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, sağlamlıq imkanları məhdud ifaçılardan ibarət  “İnam” m...

Adı “Qızıl kitab”a düşənlər - VİDEO

25-06-2019-18-53 Xəbərlər

Adı “Qızıl kitab”a düşənlər - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Ta...

Rəssam öz əsrələrini muzeylərə hədiyyə edib

25-06-2019-18-12 Xəbərlər

Rəssam öz əsrələrini muzeylərə hədiyyə edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bəhruz Kəngərli Muzeyində Azərbaycan Respublikasının Əm...

Naxçıvanda taxıl biçini mütəşəkkil aparılır - VİDEO

25-06-2019-17-50 Xəbərlər

Naxçıvanda taxıl biçini mütəşəkkil aparılır - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikasında bu ilin məhsulu üçün 33 min 308 hektar sahədə ta...

Naxçıvanda Ali Məclisin sessiyası çağırıldı

25-06-2019-17-26 Xəbərlər

Naxçıvanda Ali Məclisin sessiyası çağırıldı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin bu barədə müvafiq qərarını Naxçıvan ...

“Məzuniyyət hüququ və onun təmin edilməsi” mövzusunda təlim keçirilib

25-06-2019-16-33 Xəbərlər

“Məzuniyyət hüququ və onun təmin edilməsi” mövzusunda təlim keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Cəzaçəkmə müəssisəsində profilaktik tibbi müayinələr aparılıb

25-06-2019-12-49 Xəbərlər

Cəzaçəkmə müəssisəsində profilaktik tibbi müayinələr aparılıb

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Muxtar respublikada ötən ay 8 istehsal sahəsi yaradılıb

25-06-2019-12-25 Xəbərlər

Muxtar respublikada ötən ay 8 istehsal sahəsi yaradılıb

Muxtar respublika iqtisadiyyatının davamlı inkişafının təmin edilməsi, yerli res...

Nakhchivan news - VİDEO

25-06-2019-12-06 Xəbərlər

Nakhchivan news - VİDEO

Nakhchivan State Television presented weekly news program in English, highlighti...

Qazançı-Televernisaj - VİDEO

25-06-2019-11-47 Xəbərlər

Qazançı-Televernisaj - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Culfa rayonunun Qazançı kəndi ilə bağlı tel...

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”la bağlı yeni videomaterial yayımlanıb - VİDEO

25-06-2019-11-12 Xəbərlər

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”la bağlı yeni videomaterial yayımlanıb - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu il iyun ayının 7-dən 11-dək Naxçıvan Muxtar Respubli...

Şərur Rayon Xalq Teatrı festivalda uğurla çıxış edib

25-06-2019-10-51 Xəbərlər

Şərur Rayon Xalq Teatrı festivalda uğurla çıxış edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, iyunun 23-dən 25-dək Bakı şəhərində “III Respublika Xal...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

25-06-2019-10-34 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

25-06-2019-10-13 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 26-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

24-06-2019-20-07 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iyunun 24-də Gən...

Ali təhsil ocağında Silahlı Qüvvələr Günü qeyd edilib

24-06-2019-19-47 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında Silahlı Qüvvələr Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində 26 İyun – Silahlı Qüvvə...

Prezident Naxçıvanda xidmət edən hərbi qulluqçuları təltif etdi - SƏRƏNCAM

24-06-2019-19-19 Rəsmi

Prezident Naxçıvanda xidmət edən hərbi qulluqçuları təltif etdi - SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev iyunun 24-də Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin...

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”-Videoçarx - VİDEO

24-06-2019-18-57 Xəbərlər

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”-Videoçarx - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Naxçıvanda keçirilən “Sarsılmaz qardaşlıq 2...

Naxçıvanın səhiyyə turizmi imkanları yüksək qiymətləndirilib

24-06-2019-17-36 Xəbərlər

Naxçıvanın səhiyyə turizmi imkanları yüksək qiymətləndirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 18-20 iyun tarixlərində İranın Ərdəbil şəhərində İqtisa...

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının 100 illik yubiley tədbirində Naxçıvan təcrübəsi tanıdılıb - FOTOLAR

24-06-2019-17-12 Xəbərlər

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının 100 illik yubiley tədbirində Naxçıvan təcrübəsi tanıdılıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 10-21 iyun tarixlərində İsveçrənin Cenevrə şəhərində Be...

Beşyaşlı uşaqların təhsilə hazırlanması ilə bağlı tədbir keçirilib

24-06-2019-15-59 Xəbərlər

Beşyaşlı uşaqların təhsilə hazırlanması ilə bağlı tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda  Naxçıvan Muxtar Respu...

Muxtar respublikada şənbə konsertlərinə start verilib

24-06-2019-15-20 Xəbərlər

Muxtar respublikada şənbə konsertlərinə start verilib

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Naxçıvanda fransız dili fənnini tədris edən müəllimlər üçün kurs

24-06-2019-14-59 Xəbərlər

Naxçıvanda fransız dili fənnini tədris edən müəllimlər üçün kurs

Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a ...

Ordubad-Televernisaj - VİDEO

24-06-2019-12-43 Xəbərlər

Ordubad-Televernisaj - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Ordubad rayonu ilə bağlı televernisaj hazır...

Naxçıvan şəhərində Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə konsert olacaq - VİDEO

24-06-2019-11-16 Xəbərlər

Naxçıvan şəhərində Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə konsert olacaq - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, iyunun 26-da saat 20:00-da Naxçıvan şəhərindəki Heydər ...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

24-06-2019-09-57 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 25-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

23-06-2019-14-42 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 24-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illiyi münasibətilə tədbir keçirilib

23-06-2019-13-54 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illiyi münasibətilə tədbir keçirilib

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin İctimai-siyasi və humanitar məsələlər şöbəsi ...