Məşhur ingilis dramaturqu Uilyam Şekspirin “Hamlet” əsərində Hamletin bir sualı var – “Günahkar bəndələr doğub törətməyin nə mənası var?”,  fransız yazıçı Antuan de Sent  Ekzüperinin “Balaca şahzadə” əsərində Balaca Şahzadənin sualı isə belədir: “İnsanlar hanı?”

Təbii ki, bu kimi suallar ədəbiyyatda hər zaman oxucunu düşünməyə vadar edib. Bəs dərin bir dəryada-ədəbiyyatda bu sualları bizə yazarların dili ilə kimlər ünvanlayır?!  Əlbəttə, ədəbi qəhrəmanlar…

Uzun illərdir ki, müxtəlif dövrlərdə yazılan əsərlərdə və mükəmməl ədəbiyyatın yaratdığı bu qəhrəmanlar cəmiyyət üçün ideal hesab olunur. İnsanlar özünü onlara oxşatmağa çalışır. Ədəbiyyat həvəskarı olan hər kəsin ya gizli, ya da aşkar bir qəhrəmanı olur. Məsələn Sovet dövründə yazılan bır sıra əsərlərin qəhrəmanları hətta məqsədi şəkildə geniş  təbliğ olunurdu. Gənclər isə çox vaxt bu qəhrəmanlara baxıb öz gələcək yollarını seçirdilər. Məsələn,  hüquq fakültəsində oxuyan tələbələr Süleyman Rəhimovun “Mehman” povestində Mehmanı, inzibati işlərdə çalışanlar Mirzə İbrahimovun “Böyük dayaq” əsərində Rüstəm kişini, öz sözünü qorxub çəkinmədən deyən zəhmətkeş qadınlarımız Sabit Rəhmanın ssenarı müəllifi olduğu “Əhməd haradadır” filmində Nərgiz xala obrazını, vurub-tutan  romantik gənclər isə Anarın “Beş mərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” əsərində Zauru özlərinə qəhrəman seçirdilər. Bu isə cəmiyyətdə ədəbiyyatın nüfuz göstəricisini daha da artırırdı. Amma bir faktda var idi ki, Sovet dövründə yaranan qəhrəmanlar daha çox ideoloji qəhrəmanlar idilər və onların hərəsi ayrı-ayrılıqda bir ideologiyaya xidmət edirdilər. Burada əmək qəhrəmanları, inqilabçılar müsbət qəhrəmanlar kimi təsvir olunurdu. Yazıçılar onları daha çox iş başında, peşə fəaliyyəti zamanı təsvir edirdi. Hadisələr də  kolxozlarda, zavodlarda baş verirdi. Bütün pis cəhətlər isə “mənfi qəhrəman” adlandırılan  obrazların üzərinə yönəlirdi. Əvvəlki dövrlərdə qələmə alınan əsərlərdən bir-iki cümlə oxuyandan sonra başa düşürdün ki, bu mənfi, ya da müsbət qəhrəmandır.

Çağdaş ədəbiyyatımızda isə bu qəhrəmanlarla vəziyyət bir qədər başqa cürdür. İndi onları ayırd etmək çətindir. Müasir  ədəbiyyatda daha çox  konkret  insan obrazı var. O insan ki, onun emosiyaları, hissləri mənfi də olur, müsbət də, nifrət də edir, sevir də, həm real olur, həm də ideal.

Ədəbiyyat elə bir sahədir ki, insan bu sahəyə bağlansa, həyatının müəyyən məqamları ilə bağlı hadisələri mütləq orada görə bilər. Təbii ki, hər bir oxucunun da öz qəhrəmanı olur. Yarandığı vaxtlardan başlayaraq ədəbi qəhrəmanlar insanların sevimlisinə çevrilib. Statistika göstərir ki, minlərlə insan “Leyli və Məcnun” əsərindən zövq alaraq öz övladlarına Leyli, Qeys, hətta Məcnun adlarını qoyublar, Səməd Vurğunun “Aygün” poemasından sonra bu ad geniş yayıldı. Eləcə də Cəfər Cabbarlının ədəbi qəhrəmanları cəmiyyətimizdə Sevil, Aydın, Oqtay, Gülər, Sevər, Yaşar kimi adların yaranmasına səbəb oldu.

Müstəqillik illərindən sonra yaranan ədəbiyyatda qəhrəman obrazı kifayət qədərdir. Amma müəyyən vaxtlarda kütləvi şəkildə  mütaliə səviyyəsi aşağı düşdüyü üçün onlar o qədər də müzakirə obyektinə çevrilə bilmir. Lakin bir həqiqət var ki, ədəbiyyat cəmiyyətdən və baş verən hadisələrdən qaynaqlanır. Onun qəhrəmanlarının bir qismi yazıçının öz təxəyyülü olsa da, bəziləri real insanların prototipidir. Sadəcə müasir dövrdə bu qəhrəmanları yaratmaq və geniş şəkildə oxucuya sevdirmək lazımdır.

Bu da faktdir ki, Azərbaycanın qəhrəmanlıq ənənəsi, bu torpaqda doğulub, böyüyüb boya-başa çatan hər bir igidimiz, xalqın qəlbində, düşüncəsində qəhrəmana çevrilir. Bunun yaşadan isə ədəbiyyat olmalıdır. Şairlərimiz, yazıçılarımız öz əsərlərində xəyalı qəhrəmanlar yaratdıqları kimi müstəqil Azərbaycanın qəhrəmanlarını real boyalarla canlandırmağı da bacarmalıdırlar. Ədəbiyyat insanları obraza çevirərək xalqın yaddaşında yaşadır və tanıdır.

Bir faktı da qeyd edək ki, ədəbi qəhrəmanlar təkcə müharibə qəhrəmanları deyil, onlar sevgi, dostluq, ailə qəhrəmanları da ola bilər. Önəmli olan odur ki, bu qəhrəmanlar oxucu duyğularını riqqətə gətirə bilsin. Başqa sözlə desək, hər kəs oxuduğu bədii əsərlərdəki surətlərin arasında öz xarakterinə, həyata baxışlarına uyğun gələn ədəbi qəhrəman seçir və hətta onu öz idealı sanır. Amma təəssüflər olsun ki, bu gün kitab oxumaq, ədəbi qəhrəmanları sevmək, onları ideal kimi qəbul etmək ənənəsi haradasa 30 il qabaqkı dövrlə müqayisədə olduqca azalıb.  Buna görə də ədiblərin üzərinə bu cür qəhrəmanları yaratmaq və oxucuya sevdirmək kimi şərəfli bir vəzifə düşür. Təbii ki, bu qəhrəmanları sevmək və sevdirmək həmdə oxucuların da işidir.

Təbii ki, muxtar respublikada bu ənənəni bərpa etmək və gəncləri düzgün istiqamətə yönəltmək üçün çox vacib bir addım atılıb – “Oxunması zəruri olan” kitabları nəzərdə tuturuq. Çünki böyük qəhrəmanlıq poeziyasının yaranması üçün bizə qəhrəmanlığa susamış qəhrəman oxucular da  lazımdır. 

Mətin Abbaslı

Naxçıvan Televiziyasının əməkdaşı

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Gözəlləşən Dəstə kəndi

19-01-2019-19-14 Xəbərlər

Gözəlləşən Dəstə kəndi

Qədim diyarımızın bütün bölgələri kimi, Ordubad rayonuna da muxtar respublikada ...

Şəhid ailəsinə, müharibə iştirakçılarına mənzil və avtomobil təqdim olunub

19-01-2019-18-43 Rəsmi

Şəhid ailəsinə, müharibə iştirakçılarına mənzil və avtomobil təqdim olunub

Yanvarın 19-da Naxçıvanda bir şəhid ailəsinə və bir Azərbaycan Vətən Müharibəsi ...

Ali təhsil ocağının kollektivi Şahtaxtinskilər Muzeyində olub

19-01-2019-17-42 Xəbərlər

Ali təhsil ocağının kollektivi Şahtaxtinskilər Muzeyində olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muzey günləri çərçivəsində Naxçıvan Dövlət Universiteti...

Bu il Naxçıvanda “Ailə təsərrüfatları ili”dir

19-01-2019-17-21 Xəbərlər

Bu il Naxçıvanda “Ailə təsərrüfatları ili”dir

Təcrübə sübut edir ki, ailə təsərrüfatları ölkə iqtisadiyyatının inkişafında xüs...

Kinq-boksçular muzeyi gəziblər

19-01-2019-16-59 Xəbərlər

Kinq-boksçular muzeyi gəziblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur Rayon Gənclər və İdman İdarəsi və Naxçıvan Muxtar...

Fövqəladə Hallar Nazirliyində 20 Yanvarla bağlı tədbir keçirilib

19-01-2019-16-13 Xəbərlər

Fövqəladə Hallar Nazirliyində 20 Yanvarla bağlı tədbir keçirilib

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata gö...

Sədərəkdə 20 Yanvar faciəsi anılıb

19-01-2019-15-31 Xəbərlər

Sədərəkdə 20 Yanvar faciəsi anılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “20 Yanvar” faciəsinin 29-cu il dönümü ilə əlaqədar Səd...

Ordubad rayonu ərazisində ekoloji monitorinq aparılıb

19-01-2019-14-42 Xəbərlər

Ordubad rayonu ərazisində ekoloji monitorinq aparılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətl...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

19-01-2019-13-59 Xəbərlər

 Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvan SSRİ-nin tərkibindən necə ayrıldı: 19 yanvar 1990-cı il

19-01-2019-13-30 Xəbərlər

Naxçıvan SSRİ-nin tərkibindən necə ayrıldı: 19 yanvar 1990-cı il

1990-cı ilin yanvarında bir tərəfdən erməni təcavüzü digər tərəfdən isə o zamank...

20 Yanvar faciəsi "Naxçıvan" Universitetində qeyd edilib

19-01-2019-12-59 Xəbərlər

20 Yanvar faciəsi "Naxçıvan" Universitetində qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetində “20 Yanvar faciəsi tariximiz...

Babək Rayon Xalq Teatrı on yaşını qeyd edir

19-01-2019-12-16 Xəbərlər

Babək Rayon Xalq Teatrı on yaşını qeyd edir

Professional teatrların formalaşmasında baza rolunu oynayan xalq teatrları bu gü...

Məktəblilər arasında şeir müsabiqəsi başa çatıb

18-01-2019-21-51 Xəbərlər

Məktəblilər arasında şeir müsabiqəsi başa çatıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Culfa şəhər 3 nömrəli tam orta məktəbində  Gənclər və İ...

“Sağlam uşaqlarla sağlam gələcəyə” adlı kitabın təqdimatı keçirili

18-01-2019-21-28 Xəbərlər

“Sağlam uşaqlarla sağlam gələcəyə” adlı kitabın təqdimatı keçirili

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Əziz Əliyev adına Naxçıvan Muxtar Respublika Mərkəzi Uş...

Kərki harayı - VİDEO

18-01-2019-20-28 Xəbərlər

Kərki harayı - VİDEO

Bu gün Kərkinin  Ermənistan tərəfindən  işğal olunmasından 29  il ötür.

Şahmat üzrə yarışda kənd komandaları güclərini sınayıblar

18-01-2019-19-29 Xəbərlər

Şahmat üzrə yarışda kənd komandaları güclərini sınayıblar

Naxçıvan  Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən ...

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində müşavirə olub - FOTOLAR

18-01-2019-18-30 Xəbərlər

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində müşavirə olub - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində 2018-ci ilin sosial-...

Oğullar əsgər gedir

18-01-2019-17-52 Xəbərlər

Oğullar əsgər gedir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmə...

Muxtar respublika iqtisadiyyatına 103 milyon manata yaxın kredit yönəldilib

18-01-2019-17-15 Xəbərlər

Muxtar respublika iqtisadiyyatına 103 milyon manata yaxın kredit yönəldilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Mərkəzi Bankın Naxçıvan Muxtar Respublikası İdarəsində ...

AMEA Naxçıvan Bölməsində 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar tədbir keçirilib

18-01-2019-16-52 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar  tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, AMEA Naxçıvan Bölməsində keçirilən tədbirdə  əvvəlcə  2...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

18-01-2019-16-07 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında yanvarın 19-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Naxçıvanda şagirdlər arasında keçirilən şahmat birinciliyinə yekun vurulub

18-01-2019-12-19 Xəbərlər

Naxçıvanda şagirdlər arasında keçirilən şahmat birinciliyinə yekun vurulub

Naxçıvan Şahmat Mərkəzində Naxçıvan şəhər tam orta məktəblərinin komandaları ara...

Daimi nümayəndəlikdə 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı tədbir keçirilib

18-01-2019-11-56 Xəbərlər

Daimi nümayəndəlikdə 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daimi Nü...

Özünüməşğulluq proqramına cəlb edilən şəxslərlə maarifləndirmə tədbiri keçirilib

18-01-2019-11-12 Xəbərlər

Özünüməşğulluq proqramına cəlb edilən şəxslərlə maarifləndirmə tədbiri keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Özünüməşğulluq proqramına cəlb edilmiş sosial qayğıya e...

Muxtar respublikanın daxili işlər orqanları hərtərəfli qayğı ilə əhatə olunub

18-01-2019-10-04 Xəbərlər

Muxtar respublikanın daxili işlər orqanları hərtərəfli qayğı ilə əhatə olunub

95 illik yubileyini qeyd edən Naxçıvan polisi yarandığı gündən şərəfli yol keçər...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyi-95

18-01-2019-00-30 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyi-95

1924-cü il yanvarın 18-də Naxçıvan MSSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə ...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyi-95

18-01-2019-00-00 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyi-95

Naxçıvan Muxtar Respublikasında ilk ədliyyə orqanı 1924-cü il yanvarın 18-də yar...

“Əli və Nino” əsərinin müzakirəsi olub

17-01-2019-21-29 Xəbərlər

“Əli və Nino” əsərinin  müzakirəsi olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, AMEA Naxçıvan Bölməsində  Qurban Səidin “Əli və Nino” ə...

Məktəblilər vətənpərvərlik ruhunda olan filmə baxıblar

17-01-2019-20-32 Xəbərlər

Məktəblilər vətənpərvərlik ruhunda olan filmə baxıblar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan şəhər 16№-li tam orta məktəbdə aprel döyüşləri...

Gənclər xatirə muzeyində olublar - FOTOLAR

17-01-2019-19-37 Xəbərlər

Gənclər xatirə muzeyində olublar - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu gün gənclərin vətənə məhəbbət, dövlətçiliyə sədaqət ...