Süd ağartı məhsullarının birincisidir.

Tezdən və axşam süd içmək orqanizmin dəmirə olan ehtiyacını ödəyir. İsti südə bal qatıb içmək orqanizmdə olan soyuqlamanı aradan qaldırır. Südün içərisinə yumurta çalıb içmək bədənin müqavimətini artırır. Süd dərinin normal və yumşaq qalmasında ən əvəzsiz qidadır. Soyuq havada isti süd aşı içmək adama xüsusi ləzzət verir. Düyü, yarma, vermişil, əriştə ilə bişirilən südlü aşlar çox ləzzətli olur.

Südü bişirəndə çalışmaq lazımdır ki, çox qaynasın. Onda süd yaxşı üz tutur. Ən bol və dadlı süd qaymağı otlar çiçək açan vaxt olur. Payız südünün qaymağı isə qalın olur.

Süddən qatıq, pendir hazırlanır. Milli mətbəximizdə qatıq ən çox yeməkdən sonra yeyilir. Yeməkdən sonra yeyilən qatıq həzmi asanlaşdırır. Çox vaxt yatmazdan əvvəl qatıq yemək rahat yuxuya şərait yaradır.

Ayrandan dədə-babadan milli mətbəximizdə sərinləşdirici içki kimi istifadə olunur. Qatıqdan həmçinin qurut da hazırlanır. Süzülmüş bərk hissəsinə azacıq duz qarışdırılır. Ovucun içərisində kiçik kündələr kimi  sığallanaraq qurut qoyulur. Qurut qış yeməklərinin şahı sayılır.

Qatıqdan şor-kərə hazırlanır. Nehrədə və ya qatıq çalxayan maşında çalxanmış qatığın yağı götürüldükdən sonra ayran vam odda qaynamağa qoyulur. Qaynara düşən vaxt içərisinə azca duz əlavə olunur. Cürüyəndən sonra soyumaq üçün yerə qoyulur. Sonra torabaya tökülür. Suyu süzüləndən sonra dənər-dənər olan şor ayrı qaba yığılır. Şor iki cür olur: duzlu, duzsuz. Duzlu şor hazırlamaq üçün təzə süzülmüş şorun içərisinə üzlü pendir ovulmuşu qatılır. Duzlu şordan şəhər yeməyi vaxtı istifadə olunur. Duzsuz şorun müalicəvi əhəmiyyəti var. Qan azlığında duzsuz şordan istifadə olunur.

Şor-kərə, bal-kərə, yumurta-kərə qüvvəli səhər yeməkləridir. Dədə-babadan bal-kərə dürməyi qola qüvvət, dizə taqət gətirir.

Pendir qaramal və davar südündən, ayrı ayrılıqda bəzən də onların qarışığından hazırlanır. Pendir dörd cür olur: üzlü, üzsüz, sərmə, basdırma.

İnək pendiri süd sağılan vaxt azacıq isidilərək içərisinə maya vurmaqla hazırlanır. İnək pendirinin dadı özünəməxsus olur.

Sərmə pendir hazırlamaq üçün süd bişirilib sərilir. Üzü yığılıb qaymaq hazırlanır, qalan süddən pendir vurulur. Sərmə pendirin dadı-tamı başqa cür olur. Bu pendirdən qaymaq ətri gəlir.

Basdırma pendir ən çox isti yerlərdə hazırlanır. Hərarətin yüksək olduğu yerlərdə vurulan pendiri saxlamaq üçün yeri qazıb hazırlanmış pendiri torpağın dərin qatında sərin yerə qoyurlar.

Keçi pendiri bazarın ən yaxşı satılan məhsuludur. Dədə-babadan keçi südü ana südünə bərabər tutulduğundan bu süddən hazırlanan məhsullar yüksək qiymətləndirilir.

Üzsüz pendir üzü çıxarılmış süddən hazırlanır. Pendir vurulanda əvvəl öz suyunda salanılır. Sonra süzülür, qaynadılıb soyumuş suya duz qatılaraq “şərov” hazırlanır və pendirin üzərinə tökülür. Pendir vurulandan 40 gün sonra yeyilir. Pendirin yumşaq və yağlı olması üçün üzərinə bəzən bişmiş süd, bəzən də azacıq kərə əlavə olunur. Pendir duzda saxlanılır. Duza yatan pendir uzun müddət qalır, keyfiyyətli və tamlı olur.

Pendirin süzülməmiş dələmə adlanan hissəsi də çox faydalıdır. Dələmə uşaqlarda qurd xəstəliyinin qarşısını alır. Dələmə ilə süzülüb ovulmuş pendirin qarışığından kəsmik hazırlanır. Kəsmik səhər yeməyində  yeyilir. Həmçinin pendirin süzülmüş suyundan lor hazırlanır. Pendirin suyu qaynadılır, süzülür. Alınan bərk yağlı hissə lor adlanır. Lor dadlı olur. Ən çox dürməklə yeyilir.

Qatıqdan hazırlanan ayrandan ovduq düzəldilir. Ovduğun içərisinə pencər, xiyar doğranılır, duz vurulur. Doğrama şəklində sərinlədici yemək kimi yeyilir.

Ayrandan həmçinin ayran aşı bişirilir. Təbii pencərlərdən hazırlanan ayran aşı dadlı olur. Yarpız, əvəlik, dağ keşnişi, nanə ayran aşına xüsusi dad verir.

Süd sağımının qızğın vaxtında xamanın ayranından da aş bişirilir. İldə bir-iki dəfə bişirilən bu yeməkdən qonşulara da pay ayrılır. Kərədən şit yağ hazırlanır. Kalorisi və dadına görə başqa yağlardan fərqlənir.

Milli mətbəximizdə istifadə etdiyimiz ağartı məhsullarının hər biri dadlı və faydalıdır. Bu məhsullardan istifadə edək ki, canınız sağlam, ruhumuz şən olsun.

 

Tərlan Məhəmmədqızı

“Arazın səsi” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Bəxtiyar Əsgərov bir sıra tədbirlərdə iştirak edib

19-09-2019-12-41 Xəbərlər

Bəxtiyar Əsgərov bir sıra tədbirlərdə iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Muxtar respublikada qanunvericiliyin tələblərini pozan 14 əcnəbi aşkarlanıb

19-09-2019-12-29 Xəbərlər

Muxtar respublikada qanunvericiliyin tələblərini pozan 14 əcnəbi aşkarlanıb

Bu ilin avqust ayında Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidməti tərə...

Asiya İnkişaf Bankının Baş Auditor Ofisinin nümayəndələri Naxçıvanda səfərdə olub

19-09-2019-12-08 Xəbərlər

Asiya İnkişaf Bankının Baş Auditor Ofisinin nümayəndələri Naxçıvanda səfərdə olub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsində As...

Muxtar respublikada 2019-2020-ci tədris ilində 212 ümumtəhsil məktəbindən 209-u birnövbəli rejimdə işləyəcək

19-09-2019-10-44 Xəbərlər

Muxtar respublikada 2019-2020-ci tədris ilində 212 ümumtəhsil məktəbindən 209-u birnövbəli rejimdə işləyəcək

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyində payız-...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

19-09-2019-10-23 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

11 ildir dünyaya SƏS salan İnformasiya Agentliyi

19-09-2019-10-01 Xəbərlər

11 ildir dünyaya SƏS salan İnformasiya Agentliyi

Bu gün Səs İnformasiya Agentliyinin (SİA) 11 yaşı tamam olur.

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində payız-qış mövsümünə hazırlıq müzakirə edilib

18-09-2019-18-29 Xəbərlər

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində payız-qış mövsümünə hazırlıq müzakirə edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində 2019-2020-ci illərin...

Naxçıvanda qış aylarında yollarda hərəkətin intensivliyin təmin edilməsi üçün qabaqlayıcı tədbirlər görülür

18-09-2019-17-22 Xəbərlər

Naxçıvanda qış aylarında yollarda hərəkətin intensivliyin təmin edilməsi üçün qabaqlayıcı tədbirlər görülür

Muxtar respublikada qış aylarında ucqar kəndlərə hərəkətin fasiləsizliyinin təmi...

Naxçıvan Avtomobil Zavodunda yeni marka və modellərdə avtomobillər istehsal olunacaq - VİDEO

18-09-2019-16-19 Xəbərlər

Naxçıvan Avtomobil Zavodunda yeni marka və modellərdə avtomobillər istehsal olunacaq - VİDEO

Naxçıvan Avtomobil Zavodunda 2020-ci ilin birinci yarısında müxtəlif təyinatlı m...

Musiqi ilə qalın…

18-09-2019-16-00 Xəbərlər

Musiqi ilə qalın…

“Sözlərin danışa bilmədiyi yerdə musiqi danışır”, deyib danimarkalı yazıçı Hans ...

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının tətbiqyönümlü yabanı və mədəni qida bitkiləri”adlanan yeni kitab işıq üzü görüb

18-09-2019-14-38 Xəbərlər

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının tətbiqyönümlü yabanı və mədəni qida bitkiləri”adlanan yeni kitab işıq üzü görüb

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İnformasiya şöbəsindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə...

Ötən günün mənzərəsi

18-09-2019-14-19 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvan Sazişinin imzalanmasının 10 illiyinə həsr olunan rəsm müsabiqəsi elan edilib

18-09-2019-10-53 Xəbərlər

Naxçıvan Sazişinin imzalanmasının 10 illiyinə həsr olunan rəsm müsabiqəsi elan edilib

Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Təhsil Nazirliyi ilə birgə 6-16 yaş ka...

Naxçıvanda dövlət orqanlarında vakant vəzifələrin tutulması üçün müsabiqə elan edir

18-09-2019-10-34 Xəbərlər

Naxçıvanda dövlət orqanlarında vakant vəzifələrin tutulması üçün müsabiqə elan edir

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

15-ci sərhəd zastavası üçün yeni xidmət və yaşayış kompleksi istifadəyə verilib

17-09-2019-19-40 Rəsmi

15-ci sərhəd zastavası üçün yeni xidmət və yaşayış kompleksi istifadəyə verilib

Muxtar respublikada ordu quruculuğu sahəsində görülən işlərin tərkib hissəsi ola...

Müəllimə gül alaq, yoxsa kitab?!

17-09-2019-19-27 Xəbərlər

Müəllimə gül alaq, yoxsa kitab?!

Sahil Tahirli yazır Dünəndən başlanan yeni tədris ili özü ilə bərabər həm də in...

Müasirləşən Badamlı qəsəbəsi - VİDEO

17-09-2019-19-05 Xəbərlər

Müasirləşən Badamlı qəsəbəsi - VİDEO

Hər il muxtar respublikanın qəsəbə və kəndlərində geniş tikinti quruculuq işləri...

Muxtar Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşına fəxri ad verildi - SƏRƏNCAM

17-09-2019-18-44 Xəbərlər

Muxtar Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşına fəxri ad verildi - SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev sentyabrın 17-də Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət ...

"Naxçıvan" Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında açılışlar oldu - VİDEO

17-09-2019-17-50 Xəbərlər

"Naxçıvan" Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında açılışlar oldu - VİDEO

Sentyabrın 17-də "Naxçıvan" Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının 15-ci Sərhəd Zastava...

Milli musiqi günü qeyd olunub

17-09-2019-17-06 Xəbərlər

Milli musiqi günü qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universiteti İncəsənət fakültəsində  Mi...

Sosial şəbəkələrdə - VİDEO

17-09-2019-16-03 Xəbərlər

Sosial şəbəkələrdə - VİDEO

Naxçıvan Televiziyasının efirində yayımlanan  “Sosial şəbəkələrdə” rubrikasının ...

Qədim türk mərasimləri ilə bağlı olan yallılarımız

17-09-2019-12-57 Xəbərlər

Qədim türk mərasimləri ilə bağlı olan yallılarımız

Yallılar ətrafdakı insanlara gözəl əhval-ruhiyyə aşılayan böyük dəyər daşıyıcıla...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

17-09-2019-12-39 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Muratxon Gurayev: Naxçıvanın təcrübəsi gələcək fəaliyyətimizdə böyük rol oynayacaq

17-09-2019-12-20 Xəbərlər

Muratxon Gurayev: Naxçıvanın təcrübəsi gələcək fəaliyyətimizdə böyük rol oynayacaq

Əminliklə demək istəyirəm ki, nümayəndə heyətimizdə Naxçıvan təcrübəsi barədə yü...

Özbəkistanın nümayəndə heyəti içməli su və kanalizasiya sahəsində Naxçıvanın təcrübəsini öyrənib

17-09-2019-11-38 Xəbərlər

Özbəkistanın nümayəndə heyəti içməli su və kanalizasiya sahəsində Naxçıvanın təcrübəsini öyrənib

Özbəkistan Respublikasının Mənzil Kommunal Təsərrüfatı və Səhiyyə nazirliklərind...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

17-09-2019-10-14 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti yeni qərarlar qəbul edib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetində sentyabr ayının ilk 15 günü ər...

Naxçıvan Qarnizonu tam orta məktəbində Bilik Günü qeyd edildi - VİDEO

16-09-2019-23-59 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu tam orta məktəbində Bilik Günü qeyd edildi - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə Bilik Günü qeyd olunub - VİDEO

16-09-2019-23-09 Xəbərlər

Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə Bilik Günü qeyd olunub - VİDEO

Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə 15 Sentyabr Bilik Günü münasibətilə tədbir k...

ƏÜO-da ilk milli hərbi hissənin yaradılmasının 27-ci ildönümü münasibətilə tədbirlər keçirilib - VİDEO

16-09-2019-21-22 Xəbərlər

ƏÜO-da ilk milli hərbi hissənin yaradılmasının 27-ci ildönümü münasibətilə tədbirlər keçirilib - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

“Naxçıvan”Universitetində Bilik Günü qeyd edilib

16-09-2019-20-26 Xəbərlər

“Naxçıvan”Universitetində Bilik Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki,“Naxçıvan”Universitetində  Bilik Günü  və yeni tədris il...