Süd ağartı məhsullarının birincisidir.

Tezdən və axşam süd içmək orqanizmin dəmirə olan ehtiyacını ödəyir. İsti südə bal qatıb içmək orqanizmdə olan soyuqlamanı aradan qaldırır. Südün içərisinə yumurta çalıb içmək bədənin müqavimətini artırır. Süd dərinin normal və yumşaq qalmasında ən əvəzsiz qidadır. Soyuq havada isti süd aşı içmək adama xüsusi ləzzət verir. Düyü, yarma, vermişil, əriştə ilə bişirilən südlü aşlar çox ləzzətli olur.

Südü bişirəndə çalışmaq lazımdır ki, çox qaynasın. Onda süd yaxşı üz tutur. Ən bol və dadlı süd qaymağı otlar çiçək açan vaxt olur. Payız südünün qaymağı isə qalın olur.

Süddən qatıq, pendir hazırlanır. Milli mətbəximizdə qatıq ən çox yeməkdən sonra yeyilir. Yeməkdən sonra yeyilən qatıq həzmi asanlaşdırır. Çox vaxt yatmazdan əvvəl qatıq yemək rahat yuxuya şərait yaradır.

Ayrandan dədə-babadan milli mətbəximizdə sərinləşdirici içki kimi istifadə olunur. Qatıqdan həmçinin qurut da hazırlanır. Süzülmüş bərk hissəsinə azacıq duz qarışdırılır. Ovucun içərisində kiçik kündələr kimi  sığallanaraq qurut qoyulur. Qurut qış yeməklərinin şahı sayılır.

Qatıqdan şor-kərə hazırlanır. Nehrədə və ya qatıq çalxayan maşında çalxanmış qatığın yağı götürüldükdən sonra ayran vam odda qaynamağa qoyulur. Qaynara düşən vaxt içərisinə azca duz əlavə olunur. Cürüyəndən sonra soyumaq üçün yerə qoyulur. Sonra torabaya tökülür. Suyu süzüləndən sonra dənər-dənər olan şor ayrı qaba yığılır. Şor iki cür olur: duzlu, duzsuz. Duzlu şor hazırlamaq üçün təzə süzülmüş şorun içərisinə üzlü pendir ovulmuşu qatılır. Duzlu şordan şəhər yeməyi vaxtı istifadə olunur. Duzsuz şorun müalicəvi əhəmiyyəti var. Qan azlığında duzsuz şordan istifadə olunur.

Şor-kərə, bal-kərə, yumurta-kərə qüvvəli səhər yeməkləridir. Dədə-babadan bal-kərə dürməyi qola qüvvət, dizə taqət gətirir.

Pendir qaramal və davar südündən, ayrı ayrılıqda bəzən də onların qarışığından hazırlanır. Pendir dörd cür olur: üzlü, üzsüz, sərmə, basdırma.

İnək pendiri süd sağılan vaxt azacıq isidilərək içərisinə maya vurmaqla hazırlanır. İnək pendirinin dadı özünəməxsus olur.

Sərmə pendir hazırlamaq üçün süd bişirilib sərilir. Üzü yığılıb qaymaq hazırlanır, qalan süddən pendir vurulur. Sərmə pendirin dadı-tamı başqa cür olur. Bu pendirdən qaymaq ətri gəlir.

Basdırma pendir ən çox isti yerlərdə hazırlanır. Hərarətin yüksək olduğu yerlərdə vurulan pendiri saxlamaq üçün yeri qazıb hazırlanmış pendiri torpağın dərin qatında sərin yerə qoyurlar.

Keçi pendiri bazarın ən yaxşı satılan məhsuludur. Dədə-babadan keçi südü ana südünə bərabər tutulduğundan bu süddən hazırlanan məhsullar yüksək qiymətləndirilir.

Üzsüz pendir üzü çıxarılmış süddən hazırlanır. Pendir vurulanda əvvəl öz suyunda salanılır. Sonra süzülür, qaynadılıb soyumuş suya duz qatılaraq “şərov” hazırlanır və pendirin üzərinə tökülür. Pendir vurulandan 40 gün sonra yeyilir. Pendirin yumşaq və yağlı olması üçün üzərinə bəzən bişmiş süd, bəzən də azacıq kərə əlavə olunur. Pendir duzda saxlanılır. Duza yatan pendir uzun müddət qalır, keyfiyyətli və tamlı olur.

Pendirin süzülməmiş dələmə adlanan hissəsi də çox faydalıdır. Dələmə uşaqlarda qurd xəstəliyinin qarşısını alır. Dələmə ilə süzülüb ovulmuş pendirin qarışığından kəsmik hazırlanır. Kəsmik səhər yeməyində  yeyilir. Həmçinin pendirin süzülmüş suyundan lor hazırlanır. Pendirin suyu qaynadılır, süzülür. Alınan bərk yağlı hissə lor adlanır. Lor dadlı olur. Ən çox dürməklə yeyilir.

Qatıqdan hazırlanan ayrandan ovduq düzəldilir. Ovduğun içərisinə pencər, xiyar doğranılır, duz vurulur. Doğrama şəklində sərinlədici yemək kimi yeyilir.

Ayrandan həmçinin ayran aşı bişirilir. Təbii pencərlərdən hazırlanan ayran aşı dadlı olur. Yarpız, əvəlik, dağ keşnişi, nanə ayran aşına xüsusi dad verir.

Süd sağımının qızğın vaxtında xamanın ayranından da aş bişirilir. İldə bir-iki dəfə bişirilən bu yeməkdən qonşulara da pay ayrılır. Kərədən şit yağ hazırlanır. Kalorisi və dadına görə başqa yağlardan fərqlənir.

Milli mətbəximizdə istifadə etdiyimiz ağartı məhsullarının hər biri dadlı və faydalıdır. Bu məhsullardan istifadə edək ki, canınız sağlam, ruhumuz şən olsun.

 

Tərlan Məhəmmədqızı

“Arazın səsi” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvan güləşçisi Hacı Əliyev erməni idmançısını məğlub etdi

26-06-2019-14-27 Xəbərlər

Naxçıvan güləşçisi Hacı Əliyev erməni idmançısını məğlub etdi

Minskdə keçirilən ikinci Avropa Oyunlarında sərbəst güləş üzrə üçqat dünya çempi...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

26-06-2019-13-58 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 27-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Новости Нахчывана - VİDEO

26-06-2019-12-31 Xəbərlər

Новости Нахчывана - VİDEO

Агентство «НУХЧЫХАН» представляет важные события, прошедшие в Автономной Республ...

Bu gün Naxçıvan şəhərində Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə konsert olacaq - VİDEO

26-06-2019-11-37 Xəbərlər

Bu gün Naxçıvan şəhərində Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə konsert olacaq - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu gün saat 20:00-da Naxçıvan şəhərindəki Heydər Əliyev...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

26-06-2019-10-48 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda muzeylərə verilən rəsm əsərlərinin təqdimatı olub

26-06-2019-10-22 Xəbərlər

Naxçıvanda muzeylərə verilən rəsm əsərlərinin təqdimatı olub

Naxçıvan şəhərində fəaliyyət göstərən Bəhruz Kəngərli Muzeyində Azərbaycan Respu...

Muxtar respublikanın Dövlət Miqrasiya Xidmətində ötən ay 651 müraciətə baxılıb

26-06-2019-09-57 Xəbərlər

Muxtar respublikanın Dövlət Miqrasiya Xidmətində ötən ay 651 müraciətə baxılıb

Miqrasiya proseslərinə dövlət nəzarətinin gücləndirilməsi, qanunsuz miqrasiyanın...

Gənclər Döyüş şöhrəti Muzeyini gəziblər

25-06-2019-20-57 Xəbərlər

Gənclər Döyüş şöhrəti Muzeyini gəziblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatç...

İcra hakimiyyətinin işçiləri üçün distant təlim olub

25-06-2019-20-26 Xəbərlər

İcra hakimiyyətinin işçiləri üçün distant təlim olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvanda “Dövlət idarəçiliyində innovativ texnologiya...

“İnam” musiqi qrupu hərbiçilər qarşısında çıxış edib

25-06-2019-19-24 Xəbərlər

“İnam” musiqi qrupu hərbiçilər qarşısında çıxış edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, sağlamlıq imkanları məhdud ifaçılardan ibarət  “İnam” m...

Adı “Qızıl kitab”a düşənlər - VİDEO

25-06-2019-18-53 Xəbərlər

Adı “Qızıl kitab”a düşənlər - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Ta...

Rəssam öz əsrələrini muzeylərə hədiyyə edib

25-06-2019-18-12 Xəbərlər

Rəssam öz əsrələrini muzeylərə hədiyyə edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bəhruz Kəngərli Muzeyində Azərbaycan Respublikasının Əm...

Naxçıvanda taxıl biçini mütəşəkkil aparılır - VİDEO

25-06-2019-17-50 Xəbərlər

Naxçıvanda taxıl biçini mütəşəkkil aparılır - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikasında bu ilin məhsulu üçün 33 min 308 hektar sahədə ta...

Naxçıvanda Ali Məclisin sessiyası çağırıldı

25-06-2019-17-26 Xəbərlər

Naxçıvanda Ali Məclisin sessiyası çağırıldı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin bu barədə müvafiq qərarını Naxçıvan ...

“Məzuniyyət hüququ və onun təmin edilməsi” mövzusunda təlim keçirilib

25-06-2019-16-33 Xəbərlər

“Məzuniyyət hüququ və onun təmin edilməsi” mövzusunda təlim keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Cəzaçəkmə müəssisəsində profilaktik tibbi müayinələr aparılıb

25-06-2019-12-49 Xəbərlər

Cəzaçəkmə müəssisəsində profilaktik tibbi müayinələr aparılıb

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Naxçıvan Muxtar...

Muxtar respublikada ötən ay 8 istehsal sahəsi yaradılıb

25-06-2019-12-25 Xəbərlər

Muxtar respublikada ötən ay 8 istehsal sahəsi yaradılıb

Muxtar respublika iqtisadiyyatının davamlı inkişafının təmin edilməsi, yerli res...

Nakhchivan news - VİDEO

25-06-2019-12-06 Xəbərlər

Nakhchivan news - VİDEO

Nakhchivan State Television presented weekly news program in English, highlighti...

Qazançı-Televernisaj - VİDEO

25-06-2019-11-47 Xəbərlər

Qazançı-Televernisaj - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Culfa rayonunun Qazançı kəndi ilə bağlı tel...

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”la bağlı yeni videomaterial yayımlanıb - VİDEO

25-06-2019-11-12 Xəbərlər

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”la bağlı yeni videomaterial yayımlanıb - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu il iyun ayının 7-dən 11-dək Naxçıvan Muxtar Respubli...

Şərur Rayon Xalq Teatrı festivalda uğurla çıxış edib

25-06-2019-10-51 Xəbərlər

Şərur Rayon Xalq Teatrı festivalda uğurla çıxış edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, iyunun 23-dən 25-dək Bakı şəhərində “III Respublika Xal...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

25-06-2019-10-34 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

25-06-2019-10-13 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 26-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

24-06-2019-20-07 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Sərəncam imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iyunun 24-də Gən...

Ali təhsil ocağında Silahlı Qüvvələr Günü qeyd edilib

24-06-2019-19-47 Xəbərlər

Ali təhsil ocağında Silahlı Qüvvələr Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində 26 İyun – Silahlı Qüvvə...

Prezident Naxçıvanda xidmət edən hərbi qulluqçuları təltif etdi - SƏRƏNCAM

24-06-2019-19-19 Rəsmi

Prezident Naxçıvanda xidmət edən hərbi qulluqçuları təltif etdi - SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev iyunun 24-də Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin...

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”-Videoçarx - VİDEO

24-06-2019-18-57 Xəbərlər

“Sarsılmaz qardaşlıq 2019”-Videoçarx - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları Naxçıvanda keçirilən “Sarsılmaz qardaşlıq 2...

Naxçıvanın səhiyyə turizmi imkanları yüksək qiymətləndirilib

24-06-2019-17-36 Xəbərlər

Naxçıvanın səhiyyə turizmi imkanları yüksək qiymətləndirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 18-20 iyun tarixlərində İranın Ərdəbil şəhərində İqtisa...

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının 100 illik yubiley tədbirində Naxçıvan təcrübəsi tanıdılıb - FOTOLAR

24-06-2019-17-12 Xəbərlər

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının 100 illik yubiley tədbirində Naxçıvan təcrübəsi tanıdılıb - FOTOLAR

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 10-21 iyun tarixlərində İsveçrənin Cenevrə şəhərində Be...

Beşyaşlı uşaqların təhsilə hazırlanması ilə bağlı tədbir keçirilib

24-06-2019-15-59 Xəbərlər

Beşyaşlı uşaqların təhsilə hazırlanması ilə bağlı tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda  Naxçıvan Muxtar Respu...