Təəssüratlar, düşüncələr, duyğular

 

 

V yazı

Uğurla keçən bir günün sonunda heç kimin gözünə yuxu getmirdi. Yol yoldaşlarımızın hamısı qaldığımız qonaq evinin həyətindəki skamyalarda iki-bir üç-bir əyləşib ayrı-ayrı mövzularda söhbət edərək gecənin sərin havasında səhəri dirigözlü açmaq həvəsindəydilər. Beynəlxalq konfransın sevincli nəticələri hər birimizin əhval-ruhiyyəsinə təsir eləmişdi. Hər kəsin üzündə xoş bir ifadə var idi. Sabah, günün ikinci yarısı Konyanın Ağşəhər bölgəsinə, bizim üçün Nemətullah Naxçıvani ilə doğmalaşan yerə yollanacaqdıq.

Konyaya gəlib dünyaca məşhur olan Mövlanə Cəlaləddin Rumini ziyarət etmədən qayıtmaq da Kərəmin Lələsinə dediyi “ar gəlir” ifadəsini dilə gətirirdi. Buna görə də gecənin alatoranında heyətimizə rəhbərlik edən Cəbi müəllimə hamılıqla fikrimizi deyəndə o da məmnuniyyətlə razılaşdı. Hətta səhər hava işıqlanan kimi universitet rəhbərliyinə fikrimizi çatdırdı. Beləliklə də həm bizə Mövlanə Muzeyini ətraflı anladacaq turizm rəhbəri ayrıldı, həm də bizimlə birlikdə getmək üçün burada təhsil alan Azərbaycanlı tələbələr səfərbər edildi.

Səhər yeməyindən dərhal sonra hazırlaşıb yola düşdük. Mövlanə Muzeyini ziyarət edəcək, Konya ilə bağlı xatirə suvenirləri, kitab və hədiyyəliklər almaq üçün 1 saat şəhərdə sərbəst gəzəcək, daha sonra isə Ağşəhərə yola düşəcəkdik.

30 sentyabr 1207-ci ildə Əfqanıstanda, o dövrdə XarəzmşahlarınpaytaxtdıBəlxdə  anadan olan Mövlanənin ailəsi 1212-ci ildə Bəlxdən ayrılaraq əvvəlcə Nişapura, daha sonra Bağdad, Kufə, Kəbəyə gedərək həcc ziyarətini yerinə yetirirlər. Oradan isə Şam, Malatya, Ərzincan, Sivas, Kayseri, Niğdə, Karamana gələrək 7 il burada qaldıqdan sonra Konyaya üz tuturlar. Bu yerdə qeyd edim ki, 2011-ci ildə Karamanda Beynəlxalq “Dünya türkcə danışan öyrəncilərsimpoziumu”u günlərində bu şəhərdəki “Mader-i Mevlana” (Mövlanənin anası) kimi də məşhur olan Ağ Təkkə Camesində Mövlananın anası Möminə Xatının və qardaşı Ələddin Çələbininməzarlarını da ziyarət etmişdik.

Beləliklə Konyada öz ətrafında müridlər toplayan Mövlanə 1244-cü ildə Şəms Təbrizi ilə tanış olur. Bir-birindən ilahi eşq mənasından feyz alırlar. Şəmsin Konyadan getməsindən sonra təkliyə çəkilən Mövlanə uzun müddət insanlardan uzaq qalar. Dünya həyatını, qısa şəkildə “Xamdım, pişdim, yandım” sözləriylə ifadə edən Mövlanə 17 dekabr 1273-cü ildə vəfat etdikdən sonra Konyanın simvollarından birinə çevrilir.  Bu böyük şəxsiyyətin ölümündən sonra oğlu Sultan Vələd və nəvələri tərəfindən sistemli bir mənəvi yol halına gətirilən Mövləvi düşüncəsi (Mövləvilik) bu gün dünyanın bir çox yerində islam irfan düşüncəsi kimi yayılmışdır. Quran və hədislərdən ilham alaraq yola çıxan Mövləviliyin ən böyük ayinlərindən biri Səma rəqsidir. Dəfninə hər dindən insanların qatıldığı Mövlanə ölüm gününü“yenidən doğuluş günü” kimi qəbul edirdi. Ona görə də Mövlanənin vəfat günü “Şəbi ərus” toy gecəsi kimi qəbul edilir. Və bu gün də Konyada hər il 7-17 dekabr tarixlərində beynəlxalq tədbirlər keçirilir. Bu gün Konyanın mərkəzində yerləşən Mövlanə muzeyi, Mövləviliyin dərgahı həm də “Aşiqlərin Kəbəsi” olaraq da məşhurlaşmışdır. Biz də bu məkanda eşq təvafımızı yerinə yetirib könül dünyamızı irfansevdasıylafeyzləndirib Mövlanə ruhuna dualar oxuyaraq dərgahın ayrı-ayrı məkanlarını gəzdik.

Qeyd edim ki, Mövlanə Muzeyi Türkiyənin ən çox turist cəlb edən məkanlarından biridir. Bu ərazi bir vaxtlar Anadolu Səlcuqlu Dövlət sarayının gül baxçası olub. SəlcuqlusultanıƏlaəddinKeykubad bu bölgəniöz dövründə Sultanül-Üləma kimi məşhur olan Mövlanənin atası Bahəddin Vələdə hədiyyə edib. Buradakı otaqlarda Mövlanəyə aid olan əşyalardan başqa diqqətimizi çəkən ən maraqlı eksponat isə Şəms Təbrizinin Sərpuş (baş geyimi), ələm və Mövlanənin də bəzi xüsusiyyətlərindən bəhs edilən “Məqalət” əlyazması oldu. Mövlanənin dəfn olunduğu məscidin həyətində isə Osmanlı hökmdarı Yavuz Sultan Səlim tərəfindən inşa etdirilən şadırvan (dəstəmaz alınan yer) burdakı turistlərin ən çox maraq göstərdiyi hissə idi. Turist rəhbərimiz onu da bildirdi ki, Mövlanənin dəfnindən bir il sonra – 1274-cü ildə məzarı üzərində Təbrizli memarBədrəddin tərəfindən inşa edilən türbə tikdirilib. Türbənin 16 dilimli gövdəsi vəkülahı, fasadı firuzəyi kaşılarlaəhatələndiyi üçün bu türbə “Qübbəyi-Hadra”, yəni Yaşıl Qübbə kimi məşhurlaşıb. Onu da öyrənirik ki, bu qübbə və sərdabə 1396-cı ildə tikilib. 1925-ci ilə kimi Mövləviliyin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən Mövlanə dərgahı yenidən təmir edilib və 1927-ci ildən Konya Əsari-Ətiqə Muzeyi (Əski Tarixi əsərlər Muzeyi) kimi ziyarətə açılıb. Hazırda bu muzeydə Səlcuqlu, Qaramanoğulları, Osmanlı dövrünə aid 4 mindən çox əlyazma mətnləri mühafizə olunur. Mövlanə Muzeyinin lap yaxınlığında isə II Sultan Səlim tərəfindən 1558-1567-ci illərdə tikilmiş Sultan Səlim Camesi möhtəşəmliyi ilə diqqəti cəlb edir.

Mövlanə dərgahından ayrılıb 1 saatlıq sərbəst alış-veriş zamanını doldurub Ağşəhərə yola düşürük. Konya-Ağşəhər arası təxminən 2 saatlıq yoldur. Yol boyu bir-birindən maraqlı mənzərələr bizi öz ağuşuna alır. Buraların özünəməxsus təbiəti insanı valeh edir. Yaşıllıqlar, əkin sahələri, hər bölgənin özünə aid olan cəhətlərini simvolizə edən dekorativ sənətkarlıq abidələri görməyə dəyər. Ağşəhər ilk növbədə öz yaşıllığı ilə diqqətimizi çəkir. Dağlarla meşənin vəhdəti, çaylar Naxçıvanın Ordubad rayonunu xatırladır bizə. Burada şəhər bələdiyyəsinin rəsmiləri bizi qarşılayırlar. Yollar sıx ağaclıqlarınarasıyla ilan kimi qıvrılıb üzüyuxarı qalxır. Yüksək bir təpədəki “Xıdırlıqsofrası”nda bir süfrə ətrafında əyləşirik. Azərbaycanın Türkiyədəki təhsil müşaviri Nəcibə xanım, həmçinin səfirliyin katibi Elçin müəllim də bizimlədir. Ağşəhər bələdiyyəsinin sədri SalihAkkaya da həmçinin. Saleh bəy təklif edir ki, “yeməkdən sonra Ağşəhərin simvolu olan Nəsrəddin hocanı (Molla Nəsrəddini) ziyarət edək. Daha sonra Nemət babanın məzarına üz tutaq. Ağşəhərə gəlib Nəsrəddin hocanı ziyarət etməmək Ağşəhərigörməmək kimidir”,– deyir. Hamı bir-birinin üzünə baxır. Folklorçu tərəfim özünü göstərir. İlk mən reaksiya verirəm. Hələ günün sonuna 6 saat var. Yarım saatımızı da Nəsrəddin hocaya ayırmaq pis olmazdı. Beləcə “Xıdırlıqsofrası”ndan Molla Nəsrəddini ziyarətə gedirik. Nəinki Türkiyədə, eləcə də orta Asiyada, Şərq aləmində, xüsusilə Azərbaycanda məşhur olan Molla Nəsrəddin lətifələrinin qəhrəmanını ziyarət da səfərimizin yaddaqalan məqamlarından birinə çevrilir.

Qeyd edim ki, Ağşəhərdə hər addımda Molla Nəsrəddini görmək mümkündür. Belə ki, şəhər bələdiyyəsinin rəsmi sənədlərində, hətta bayrağında belə Molla Nəsrəddinin uzunqulağa tərs mindiyi simvolik rəsmi yer almaqdadır. Şəhərin hər tərəfindən Molla Nəsərddinlətifələrindən bildiyimiz hadisələri özündə ehtiva edən heykəllər qarşımıza çıxır. Xüsusilə şəhərin ən böyük mərkəzi parkında Molla Nəsrəddinin 50-yə yaxın heykəlini lətifə qəhrəmanı timsalında görmək mümkündür. Onu da öyrənirik ki, hər ilin 5-10 iyul günlərində Ağşəhərdə Beynəlxalq Nəsrəddin hoca festivalları keçirilir. Şəhərdəki mağazaların, marketlərin, dükanların, restoranların, iaşə xidməti məkanlarının böyük əksəriyyətinin adında Molla Nəsrəddin lətifələrində dodaq qaçıran ifadələrdən doğan adları görmək bizim üçün maraqlı idi. Etiraf edək ki, bu adlarınhər biri ovqatımızı lətifə havasına kökləyirdi.Yaddaşımızı təzələyib lətifələri dilimizə belə gətirirdi. Elə bu təbəssüm dolu şən ovqatla Ağşəhərdə, Konyada, ümumiyyətlə Türkiyə və Şərq dünyasında yumor ustası və filosof kimi məşhur olan Molla Nəsrəddinin uyuduğu məzarlığa üz tutduq. Qeyd edim ki, qəbiristanlığın girişində belə Molla Nəsrəddinin bir neçə lətifəsi böyüdülərək asılıb. Lətifələrindəki incə yumorlu eyhamı biz bu qəbiristanlığa girəndə də hiss etdik. Dünyasını dəyişənlərin ziyarətinə gələnləri daha çox göz yaşı, qəhər öz ağuşuna aldığı halda, bu qəbiristanlıqdan içəriyə dodağında gülüşlə qədəm qoyursan.

Birinci Anadolu bəylikləri zamanında vəfat edən və məzarı üzərində türbəsi tikilən Molla Nəsrəddinin 1208-1284-cü illərdə yaşadığı qeyd olunur. Türbənin giriş qapısının düz önündə yenə Molla Nəsrəddin lətifələrindən bizə tanış olan bir dairəvi medalyon qoyulub. Həmin medalyonda isə bu sözlər yazılıb:“Nasreddinhoca: Dünyanın ortası burasıdır”. Yenə türbənin ətrafında qoyulmuş bir yazıda da bu məqam öz əksini tapıb: “Gülümsəyin, dünyanın ortasındasınız”. Biz də fürsətdən istifadə edib dünyanın ortasında xatirə şəkilləri çəkdiririk.

Dünya yumor tarixində, folklorun lətifə janrında yaşayan ən məşhur qəhrəmanlardan biri olan Molla Nəsrəddinin – Nəsrəddin hocanın ruhuna fatihə oxuyub türbədən ayrılırıq.

Yolumuz irfandünyasınadır.

Maşınımız AğşəhərinKöyəgiz məhəlləsinədoğru irəlilədikcə yol kənarlarındakı məlumat lövhələrində sadəcə “Nemətullah Naxçıvani türbəsi” yazılarını görürük. Hamımız həyəcanlıyıq. Yol boyu əks istiqamətdə axan çayın üzərindəki körpülər də bizim üçün bir simvolik mənaya çevrilir. Naxçıvandan Konyaya bir körpü olan Nemətullah Naxçıvaniyə qovuşmağımıza çox az qalıb. Ətrafda isə təpəciklərdəki meşəliklər, yaşıllıqlar, dərəboyu axan çay, Ağşəhərinköhnə evləri və gözümüzün yaddaşına hakimolan lövhələr: NemətullahNahçıvani türbəsi...

(ardı var)

Elxan Məmmədov AMEA Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Folklorşünaslıq şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

 

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Ordubad rayonunda mədəni-kütləvi tədbir keçirilib

23-08-2019-19-16 Xəbərlər

Ordubad rayonunda mədəni-kütləvi tədbir keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

23-08-2019-16-02 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Röya Ayxan Naxçıvanda möhtəşəm konsert verib - VİDEO

23-08-2019-15-03 Xəbərlər

Röya Ayxan Naxçıvanda möhtəşəm konsert verib - VİDEO

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Röya  Naxçıvan şəhərindəki “Saat Meyd...

Dövlət Bayrağı Muzeyinin yaradılmasının 5 illiyi qeyd olunub

22-08-2019-20-45 Xəbərlər

Dövlət Bayrağı Muzeyinin yaradılmasının 5 illiyi qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Dövlət Bayrağı Muzeyində 5 illik yubileylə bağlı keçiri...

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının yaranmasının 27-ci ildönümü qeyd olunub

22-08-2019-19-15 Xəbərlər

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının yaranmasının 27-ci ildönümü qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının yaranmasının 2...

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar arasında rəsm müsabiqəsi keçirilib

22-08-2019-16-01 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar arasında rəsm müsabiqəsi keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətb...

“Vikipediya”da Naxçıvanla bağlı silsilə məqalələr yaradılır

22-08-2019-15-40 Xəbərlər

“Vikipediya”da Naxçıvanla bağlı silsilə məqalələr yaradılır

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Mərkəzi Elmi Kitabxanasının (MEK) ...

Muxtar respublikada aztəminatlı ailələrin özünüməşğulluğu diqqət mərkəzindədir

20-08-2019-18-46 Xəbərlər

Muxtar respublikada aztəminatlı ailələrin özünüməşğulluğu diqqət mərkəzindədir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, aztəminatlı ailələrin özünəməşğulluğu ilə bağlı növbəti...

Hacı Əliyev: Dördüncü dəfə dünya çempionu olmaq arzusundayam

20-08-2019-15-39 Xəbərlər

Hacı Əliyev: Dördüncü dəfə dünya çempionu olmaq arzusundayam

Dünya çempionatına çox az vaxt qalır.

Bəxtiyar Əsgərov İsveçrənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb

20-08-2019-14-00 Xəbərlər

Bəxtiyar Əsgərov İsveçrənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası Daimi nümay...

Boccia idman növü üzrə yarış başa çatıb

20-08-2019-11-25 Xəbərlər

Boccia idman növü üzrə yarış başa çatıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbin idman zalında ...

Cavidi xatırlayarkən…

20-08-2019-10-43 Xəbərlər

Cavidi xatırlayarkən…

Muzey — tarixi, maddi və mənəvi dəyərlərin saxlandığı, qorunduğu, öyrənildiyi mə...

Futbol üzrə birincilik davam edir

20-08-2019-10-22 Xəbərlər

Futbol üzrə birincilik davam edir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının kəndlərində futbolun in...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

20-08-2019-10-01 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Cüdoçumuz bürünc medal qazanıb

20-08-2019-09-42 Xəbərlər

Cüdoçumuz bürünc medal qazanıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərindəki “Sərhədçi” İdman Olimpiya Mərkəzində 2...

Muxtar respublikada ipoteka kreditlərinin verilməsi davam edir - VİDEO

20-08-2019-09-21 Xəbərlər

Muxtar respublikada ipoteka kreditlərinin verilməsi davam edir - VİDEO

Naxçıvan İpoteka Fondu Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən verilən kreditlər hesab...

Naxçıvanda yüksək bal toplamış tələbələrlə görüş olub

19-08-2019-19-45 Xəbərlər

Naxçıvanda yüksək bal toplamış tələbələrlə görüş olub

Avqustun 19-da Naxçıvan Muxtar Respublikasının ümumtəhsil məktəblərini bitirərək...

İctimai televiziya Naxçıvan yallılarından bəhs edən film hazırlayıb - VİDEO

19-08-2019-18-32 Xəbərlər

İctimai televiziya Naxçıvan yallılarından bəhs edən film hazırlayıb - VİDEO

Azərbaycanın nüfuzlu İctimai televiziyası Naxçıvan yallıları barədə sənədli film...

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında taqım komandirləri ilə komandir hazırlığı məşğələləri keçirilib - VİDEO

19-08-2019-17-29 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında taqım komandirləri ilə komandir hazırlığı məşğələləri keçirilib - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxsə qulluq edən vətəndaşlara Prezident təqaüdü ödənilir

19-08-2019-16-26 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxsə qulluq edən vətəndaşlara Prezident təqaüdü ödənilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətb...

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında növbəti komanda-qərargah təlimi başlayıb - VİDEO

19-08-2019-15-02 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında növbəti komanda-qərargah təlimi başlayıb - VİDEO

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Culfa-Ordubad avtomobil yolunun yenidənqurulması davam etdirilir

19-08-2019-14-41 Xəbərlər

Culfa-Ordubad avtomobil yolunun yenidənqurulması davam etdirilir

Son illər muxtar respublikada avtomobil yollarının yenidən qurulması Naxçıvanın ...

Muxtar respublikada bu ilin 6 ayı ərzində 250 minə yaxın rabitə və kommunal ödəniş haqları onlayn olaraq ödənilib

19-08-2019-09-42 Xəbərlər

Muxtar respublikada bu ilin 6 ayı ərzində 250 minə yaxın rabitə və kommunal ödəniş haqları onlayn olaraq ödənilib

Son illər İnformasiya Kommunikasiya Texnologiyaları sahəsində əldə olunan nailiy...

Əhalinin içməli su təminatı yaxşılaşdırılır

18-08-2019-18-51 Xəbərlər

Əhalinin içməli su təminatı yaxşılaşdırılır

Muxtar respublikada “Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkiş...

Meliorasiya və irriqasiya tədbirləri davam etdirilir

18-08-2019-15-45 Xəbərlər

Meliorasiya və irriqasiya tədbirləri davam etdirilir

Ordubad Rayon Meliorasiya və Su Təsərrüfatı İdarəsi tərəfindən 2019-cu ilin ötən...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

18-08-2019-14-42 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 19-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Gənzə hamamı qədim mədəniyyət abidəsidir

18-08-2019-13-04 Xəbərlər

Gənzə hamamı qədim mədəniyyət abidəsidir

Ordubad rayonunun Gənzə kəndində yerləşən və XV yüzilliyə aid olan Gənzə hamamı ...

Qədim məişət əşyaları tarixdə və günümüzdə

18-08-2019-12-33 Xəbərlər

Qədim məişət əşyaları tarixdə və günümüzdə

Məişət əşyaları olan oraq, bıçaq hələ metalın kəşf edilmədiyi dövrdə obsidiandan...

Duzla bağlı deyimlər və atalar sözləri

18-08-2019-11-00 Xəbərlər

Duzla bağlı deyimlər və atalar sözləri

Ulu əcdadlarımız duzla bağlı çoxlu təsəvvürlər yaradıb.