Təəssüratlar, düşüncələr, duyğular

 

 

V yazı

Uğurla keçən bir günün sonunda heç kimin gözünə yuxu getmirdi. Yol yoldaşlarımızın hamısı qaldığımız qonaq evinin həyətindəki skamyalarda iki-bir üç-bir əyləşib ayrı-ayrı mövzularda söhbət edərək gecənin sərin havasında səhəri dirigözlü açmaq həvəsindəydilər. Beynəlxalq konfransın sevincli nəticələri hər birimizin əhval-ruhiyyəsinə təsir eləmişdi. Hər kəsin üzündə xoş bir ifadə var idi. Sabah, günün ikinci yarısı Konyanın Ağşəhər bölgəsinə, bizim üçün Nemətullah Naxçıvani ilə doğmalaşan yerə yollanacaqdıq.

Konyaya gəlib dünyaca məşhur olan Mövlanə Cəlaləddin Rumini ziyarət etmədən qayıtmaq da Kərəmin Lələsinə dediyi “ar gəlir” ifadəsini dilə gətirirdi. Buna görə də gecənin alatoranında heyətimizə rəhbərlik edən Cəbi müəllimə hamılıqla fikrimizi deyəndə o da məmnuniyyətlə razılaşdı. Hətta səhər hava işıqlanan kimi universitet rəhbərliyinə fikrimizi çatdırdı. Beləliklə də həm bizə Mövlanə Muzeyini ətraflı anladacaq turizm rəhbəri ayrıldı, həm də bizimlə birlikdə getmək üçün burada təhsil alan Azərbaycanlı tələbələr səfərbər edildi.

Səhər yeməyindən dərhal sonra hazırlaşıb yola düşdük. Mövlanə Muzeyini ziyarət edəcək, Konya ilə bağlı xatirə suvenirləri, kitab və hədiyyəliklər almaq üçün 1 saat şəhərdə sərbəst gəzəcək, daha sonra isə Ağşəhərə yola düşəcəkdik.

30 sentyabr 1207-ci ildə Əfqanıstanda, o dövrdə XarəzmşahlarınpaytaxtdıBəlxdə  anadan olan Mövlanənin ailəsi 1212-ci ildə Bəlxdən ayrılaraq əvvəlcə Nişapura, daha sonra Bağdad, Kufə, Kəbəyə gedərək həcc ziyarətini yerinə yetirirlər. Oradan isə Şam, Malatya, Ərzincan, Sivas, Kayseri, Niğdə, Karamana gələrək 7 il burada qaldıqdan sonra Konyaya üz tuturlar. Bu yerdə qeyd edim ki, 2011-ci ildə Karamanda Beynəlxalq “Dünya türkcə danışan öyrəncilərsimpoziumu”u günlərində bu şəhərdəki “Mader-i Mevlana” (Mövlanənin anası) kimi də məşhur olan Ağ Təkkə Camesində Mövlananın anası Möminə Xatının və qardaşı Ələddin Çələbininməzarlarını da ziyarət etmişdik.

Beləliklə Konyada öz ətrafında müridlər toplayan Mövlanə 1244-cü ildə Şəms Təbrizi ilə tanış olur. Bir-birindən ilahi eşq mənasından feyz alırlar. Şəmsin Konyadan getməsindən sonra təkliyə çəkilən Mövlanə uzun müddət insanlardan uzaq qalar. Dünya həyatını, qısa şəkildə “Xamdım, pişdim, yandım” sözləriylə ifadə edən Mövlanə 17 dekabr 1273-cü ildə vəfat etdikdən sonra Konyanın simvollarından birinə çevrilir.  Bu böyük şəxsiyyətin ölümündən sonra oğlu Sultan Vələd və nəvələri tərəfindən sistemli bir mənəvi yol halına gətirilən Mövləvi düşüncəsi (Mövləvilik) bu gün dünyanın bir çox yerində islam irfan düşüncəsi kimi yayılmışdır. Quran və hədislərdən ilham alaraq yola çıxan Mövləviliyin ən böyük ayinlərindən biri Səma rəqsidir. Dəfninə hər dindən insanların qatıldığı Mövlanə ölüm gününü“yenidən doğuluş günü” kimi qəbul edirdi. Ona görə də Mövlanənin vəfat günü “Şəbi ərus” toy gecəsi kimi qəbul edilir. Və bu gün də Konyada hər il 7-17 dekabr tarixlərində beynəlxalq tədbirlər keçirilir. Bu gün Konyanın mərkəzində yerləşən Mövlanə muzeyi, Mövləviliyin dərgahı həm də “Aşiqlərin Kəbəsi” olaraq da məşhurlaşmışdır. Biz də bu məkanda eşq təvafımızı yerinə yetirib könül dünyamızı irfansevdasıylafeyzləndirib Mövlanə ruhuna dualar oxuyaraq dərgahın ayrı-ayrı məkanlarını gəzdik.

Qeyd edim ki, Mövlanə Muzeyi Türkiyənin ən çox turist cəlb edən məkanlarından biridir. Bu ərazi bir vaxtlar Anadolu Səlcuqlu Dövlət sarayının gül baxçası olub. SəlcuqlusultanıƏlaəddinKeykubad bu bölgəniöz dövründə Sultanül-Üləma kimi məşhur olan Mövlanənin atası Bahəddin Vələdə hədiyyə edib. Buradakı otaqlarda Mövlanəyə aid olan əşyalardan başqa diqqətimizi çəkən ən maraqlı eksponat isə Şəms Təbrizinin Sərpuş (baş geyimi), ələm və Mövlanənin də bəzi xüsusiyyətlərindən bəhs edilən “Məqalət” əlyazması oldu. Mövlanənin dəfn olunduğu məscidin həyətində isə Osmanlı hökmdarı Yavuz Sultan Səlim tərəfindən inşa etdirilən şadırvan (dəstəmaz alınan yer) burdakı turistlərin ən çox maraq göstərdiyi hissə idi. Turist rəhbərimiz onu da bildirdi ki, Mövlanənin dəfnindən bir il sonra – 1274-cü ildə məzarı üzərində Təbrizli memarBədrəddin tərəfindən inşa edilən türbə tikdirilib. Türbənin 16 dilimli gövdəsi vəkülahı, fasadı firuzəyi kaşılarlaəhatələndiyi üçün bu türbə “Qübbəyi-Hadra”, yəni Yaşıl Qübbə kimi məşhurlaşıb. Onu da öyrənirik ki, bu qübbə və sərdabə 1396-cı ildə tikilib. 1925-ci ilə kimi Mövləviliyin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən Mövlanə dərgahı yenidən təmir edilib və 1927-ci ildən Konya Əsari-Ətiqə Muzeyi (Əski Tarixi əsərlər Muzeyi) kimi ziyarətə açılıb. Hazırda bu muzeydə Səlcuqlu, Qaramanoğulları, Osmanlı dövrünə aid 4 mindən çox əlyazma mətnləri mühafizə olunur. Mövlanə Muzeyinin lap yaxınlığında isə II Sultan Səlim tərəfindən 1558-1567-ci illərdə tikilmiş Sultan Səlim Camesi möhtəşəmliyi ilə diqqəti cəlb edir.

Mövlanə dərgahından ayrılıb 1 saatlıq sərbəst alış-veriş zamanını doldurub Ağşəhərə yola düşürük. Konya-Ağşəhər arası təxminən 2 saatlıq yoldur. Yol boyu bir-birindən maraqlı mənzərələr bizi öz ağuşuna alır. Buraların özünəməxsus təbiəti insanı valeh edir. Yaşıllıqlar, əkin sahələri, hər bölgənin özünə aid olan cəhətlərini simvolizə edən dekorativ sənətkarlıq abidələri görməyə dəyər. Ağşəhər ilk növbədə öz yaşıllığı ilə diqqətimizi çəkir. Dağlarla meşənin vəhdəti, çaylar Naxçıvanın Ordubad rayonunu xatırladır bizə. Burada şəhər bələdiyyəsinin rəsmiləri bizi qarşılayırlar. Yollar sıx ağaclıqlarınarasıyla ilan kimi qıvrılıb üzüyuxarı qalxır. Yüksək bir təpədəki “Xıdırlıqsofrası”nda bir süfrə ətrafında əyləşirik. Azərbaycanın Türkiyədəki təhsil müşaviri Nəcibə xanım, həmçinin səfirliyin katibi Elçin müəllim də bizimlədir. Ağşəhər bələdiyyəsinin sədri SalihAkkaya da həmçinin. Saleh bəy təklif edir ki, “yeməkdən sonra Ağşəhərin simvolu olan Nəsrəddin hocanı (Molla Nəsrəddini) ziyarət edək. Daha sonra Nemət babanın məzarına üz tutaq. Ağşəhərə gəlib Nəsrəddin hocanı ziyarət etməmək Ağşəhərigörməmək kimidir”,– deyir. Hamı bir-birinin üzünə baxır. Folklorçu tərəfim özünü göstərir. İlk mən reaksiya verirəm. Hələ günün sonuna 6 saat var. Yarım saatımızı da Nəsrəddin hocaya ayırmaq pis olmazdı. Beləcə “Xıdırlıqsofrası”ndan Molla Nəsrəddini ziyarətə gedirik. Nəinki Türkiyədə, eləcə də orta Asiyada, Şərq aləmində, xüsusilə Azərbaycanda məşhur olan Molla Nəsrəddin lətifələrinin qəhrəmanını ziyarət da səfərimizin yaddaqalan məqamlarından birinə çevrilir.

Qeyd edim ki, Ağşəhərdə hər addımda Molla Nəsrəddini görmək mümkündür. Belə ki, şəhər bələdiyyəsinin rəsmi sənədlərində, hətta bayrağında belə Molla Nəsrəddinin uzunqulağa tərs mindiyi simvolik rəsmi yer almaqdadır. Şəhərin hər tərəfindən Molla Nəsərddinlətifələrindən bildiyimiz hadisələri özündə ehtiva edən heykəllər qarşımıza çıxır. Xüsusilə şəhərin ən böyük mərkəzi parkında Molla Nəsrəddinin 50-yə yaxın heykəlini lətifə qəhrəmanı timsalında görmək mümkündür. Onu da öyrənirik ki, hər ilin 5-10 iyul günlərində Ağşəhərdə Beynəlxalq Nəsrəddin hoca festivalları keçirilir. Şəhərdəki mağazaların, marketlərin, dükanların, restoranların, iaşə xidməti məkanlarının böyük əksəriyyətinin adında Molla Nəsrəddin lətifələrində dodaq qaçıran ifadələrdən doğan adları görmək bizim üçün maraqlı idi. Etiraf edək ki, bu adlarınhər biri ovqatımızı lətifə havasına kökləyirdi.Yaddaşımızı təzələyib lətifələri dilimizə belə gətirirdi. Elə bu təbəssüm dolu şən ovqatla Ağşəhərdə, Konyada, ümumiyyətlə Türkiyə və Şərq dünyasında yumor ustası və filosof kimi məşhur olan Molla Nəsrəddinin uyuduğu məzarlığa üz tutduq. Qeyd edim ki, qəbiristanlığın girişində belə Molla Nəsrəddinin bir neçə lətifəsi böyüdülərək asılıb. Lətifələrindəki incə yumorlu eyhamı biz bu qəbiristanlığa girəndə də hiss etdik. Dünyasını dəyişənlərin ziyarətinə gələnləri daha çox göz yaşı, qəhər öz ağuşuna aldığı halda, bu qəbiristanlıqdan içəriyə dodağında gülüşlə qədəm qoyursan.

Birinci Anadolu bəylikləri zamanında vəfat edən və məzarı üzərində türbəsi tikilən Molla Nəsrəddinin 1208-1284-cü illərdə yaşadığı qeyd olunur. Türbənin giriş qapısının düz önündə yenə Molla Nəsrəddin lətifələrindən bizə tanış olan bir dairəvi medalyon qoyulub. Həmin medalyonda isə bu sözlər yazılıb:“Nasreddinhoca: Dünyanın ortası burasıdır”. Yenə türbənin ətrafında qoyulmuş bir yazıda da bu məqam öz əksini tapıb: “Gülümsəyin, dünyanın ortasındasınız”. Biz də fürsətdən istifadə edib dünyanın ortasında xatirə şəkilləri çəkdiririk.

Dünya yumor tarixində, folklorun lətifə janrında yaşayan ən məşhur qəhrəmanlardan biri olan Molla Nəsrəddinin – Nəsrəddin hocanın ruhuna fatihə oxuyub türbədən ayrılırıq.

Yolumuz irfandünyasınadır.

Maşınımız AğşəhərinKöyəgiz məhəlləsinədoğru irəlilədikcə yol kənarlarındakı məlumat lövhələrində sadəcə “Nemətullah Naxçıvani türbəsi” yazılarını görürük. Hamımız həyəcanlıyıq. Yol boyu əks istiqamətdə axan çayın üzərindəki körpülər də bizim üçün bir simvolik mənaya çevrilir. Naxçıvandan Konyaya bir körpü olan Nemətullah Naxçıvaniyə qovuşmağımıza çox az qalıb. Ətrafda isə təpəciklərdəki meşəliklər, yaşıllıqlar, dərəboyu axan çay, Ağşəhərinköhnə evləri və gözümüzün yaddaşına hakimolan lövhələr: NemətullahNahçıvani türbəsi...

(ardı var)

Elxan Məmmədov AMEA Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Folklorşünaslıq şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

 

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Muxtar respublikada baytarlıq xidmətinin təşkili diqqət mərkəzindədir

31-05-2020-17-18 Xəbərlər

Muxtar respublikada baytarlıq xidmətinin təşkili diqqət mərkəzindədir

Baytarlıq xidmətinin təşkili qida təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əsas rol o...

Respublika fənn olimpiadalarının final turunun keçirilmə vaxtı dəyişdirilib

31-05-2020-16-55 Xəbərlər

Respublika fənn olimpiadalarının final turunun keçirilmə vaxtı dəyişdirilib

Respublika fənn olimpiadalarının biologiya, kimya və informatika fənləri üzrə fi...

Şərur rayonunda yeni park salınır - VİDEO

31-05-2020-15-43 Xəbərlər

Şərur rayonunda yeni park salınır - VİDEO

Naxçıvan şəhərində və rayon mərkəzlərində salınan parklar təkcə insanların rahat...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

31-05-2020-14-55 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 1-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə və davamlı inkişafın perspektivləri

31-05-2020-14-36 Xəbərlər

Torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə və davamlı inkişafın perspektivləri

Məqsədli dövlət proqramları aqrar sahənin dinamik inkişafını təmin edib.

Müdafiə Nazirliyi: Silah gücü düşmənlə danışılacaq yeganə dildir

31-05-2020-13-49 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Silah gücü düşmənlə danışılacaq yeganə dildir

Silah gücü düşmənlə danışılacaq yeganə dildir.

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlarla görüş keçirilib

31-05-2020-12-18 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlarla görüş keçirilib

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki,  görüş 1 iyun – Beynəlxalq Uşaqla...

Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlarla görüş

31-05-2020-10-50 Xəbərlər

Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlarla görüş

“1 iyun - Uşaqları Beynəlxalq Müdafiə Günü” münasibəti ilə Naxçıvan Muxtar Respu...

Naxçıvanda xalçaçılıq sənəti yaşadılır

31-05-2020-10-26 Xəbərlər

Naxçıvanda xalçaçılıq sənəti yaşadılır

Ölkəmizdə xalçaçılığın çox qədim tarixi vardır. Bu sənət sahəsi əsrlər boyu sənə...

Naxçıvanda yeni idman ünvanı – Tennis kortu - VİDEO

31-05-2020-09-44 Xəbərlər

Naxçıvanda yeni idman ünvanı – Tennis kortu - VİDEO

Muxtar respublikamızda bütün sahələrdəki kompeks inkişaf bütün bölgələrinin, o c...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

30-05-2020-15-55 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında mayın 30-a gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb.

Naxçıvana uçuşlar bərpa edilir

29-05-2020-18-51 Xəbərlər

Naxçıvana uçuşlar bərpa edilir

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bunu Tibbi Ərazi Bölmələrini İdar...

“28 May Respublika gününə” həsr olunan onlayn konsert

28-05-2020-16-22 Xəbərlər

“28 May Respublika gününə” həsr olunan onlayn konsert

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Heydər Əliyev Sarayında Naxçıvan ...

Ot-taxıl biçini dövründə yanğın təhlükəsizliyi qaydaları

28-05-2020-12-50 Xəbərlər

Ot-taxıl biçini dövründə yanğın təhlükəsizliyi qaydaları

Ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqmətində muxtar respublikamızda ardıc...

28 May Respublika Gününə həsr olunan onlayn konsert təşkil edib

28-05-2020-12-26 Xəbərlər

28 May Respublika Gününə həsr olunan onlayn konsert təşkil edib

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universiteti Kons...

Şahtaxtı kəndindəki Şərq hamamı bərpa olunub

27-05-2020-16-53 Xəbərlər

Şahtaxtı kəndindəki Şərq hamamı bərpa olunub

Muxtar respublikada tarixi abidələrin bərpası dəyərlərimizə və mədəni irsimizə s...

Kəngərli rayonunda yeni içməli su və kanalizasiya sistemləri qurulur

27-05-2020-16-50 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda yeni içməli su və kanalizasiya sistemləri qurulur

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, mayın 27-də Naxçıvan Muxtar Respu...

Müstəqilliyin bəhrəsi: inkişaf və tərəqqi dövrünü yaşayan Kəngərli

27-05-2020-16-44 Rəsmi

Müstəqilliyin bəhrəsi: inkişaf və tərəqqi dövrünü yaşayan Kəngərli

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyev deyib: "Bizim qarşımızda duran əsas məqsəd, və...

Ali Məclisin Sədri açılışlar edib - VİDEO

27-05-2020-16-15 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri açılışlar edib - VİDEO

Mayın 27-də - Respublika Günü ərəfəsində Kəngərli rayonunda yeni obyektlər istif...

Kəngərli rayonunda sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərə səyyari xidmətlər göstərilir

27-05-2020-15-06 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərə səyyari xidmətlər göstərilir

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək...

Yanvar-mart ayları ərzində Azərbaycanda 28 min 690 körpə doğulub

27-05-2020-13-29 Xəbərlər

Yanvar-mart ayları ərzində Azərbaycanda 28 min 690 körpə doğulub

Yanvar-mart ayları ərzində Azərbaycanda 28 min 690 körpə doğulub. Doğulanların 5...

Gəlirli sahə olan arıçılığın inkişafına lazımi şərait yaradılıb

27-05-2020-11-16 Xəbərlər

Gəlirli sahə olan arıçılığın inkişafına lazımi şərait yaradılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikasında arıçılıq qədim ənənələrə malik məşğuliyyət növlə...

ABŞ-ın paytaxtında Azərbaycan Milli Günü elan edilib

27-05-2020-10-34 Xəbərlər

ABŞ-ın paytaxtında Azərbaycan Milli Günü elan edilib

ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqton şəhərinin meri Myuriel Bouzer Azərbaycan Xalq Cümhuriy...

Nehrəmdə içməli su və kanalizasiya xətlərinin tikintisi davam edir - VİDEO

26-05-2020-17-14 Xəbərlər

Nehrəmdə içməli su və kanalizasiya xətlərinin tikintisi davam edir - VİDEO

Muxtar respublikanın ən böyük kəndlərindən olan Babək rayonun Nehrəm kəndində iç...

145-in KADRARXASI - Fərhad Zamanbəyov

26-05-2020-15-40 Xəbərlər

145-in  KADRARXASI - Fərhad  Zamanbəyov

Bu il Azərbaycan milli mətbuatının yaradılmasının 145 illiyidir.  

Darıdağ arsenli su müalicə və istirahət kompleksi inşa olunur - VİDEO

26-05-2020-15-05 Xəbərlər

Darıdağ arsenli su müalicə və istirahət kompleksi inşa olunur - VİDEO

Naxçıvanda müalicəvi əhəmiyyətə malik olan yeraltı sərvətlərdən biri də Darıdağ ...

Sosial şəbəkələrdə - VİDEO

26-05-2020-13-57 Xəbərlər

Sosial şəbəkələrdə - VİDEO

Naxçıvan Televiziyasının efirində yayımlanan  “Sosial şəbəkələrdə” rubrikasının ...

Bu gün Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin anadan olmasından 106 il ötür

26-05-2020-11-12 Xəbərlər

Bu gün Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin anadan olmasından 106 il ötür

Yaratdığı əsərlərlə oxucunu düşündürmək, hisslərinə hakim kəsilmək, onu gözəllik...

İsti yaz günlərində ağaclara qulluq qaydası

26-05-2020-10-29 Xəbərlər

İsti yaz günlərində ağaclara qulluq qaydası

Əkilən ağacların bitiş faizinin yüksək olması üçün yay aylarında onlara düzgün a...

Naxçıvanın şanlı tarixinə şahidlik edən abidə - Naxçıvanqala

26-05-2020-09-31 Xəbərlər

Naxçıvanın şanlı tarixinə şahidlik edən abidə - Naxçıvanqala

Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisi dünyanın ən qədim insan məskənlərindən b...