Naxçıvan qoca tarixin canlı şahidi olan təkrarsız abidələr, əzəmətli dağlar diyarıdır.

Naxçıvanın hər sal daşı, hər sarp qayası bizə öz keçmişimizdən xəbər verir. Keçilməz sədlər, pozulmaz bəndlər, zirvə qalalar qədim Naxçıvanın baş ucalığı, qəhrəmanlıq dastanıdır.

Yurdumun qeyrət tacı olan mərd qalalar, başı ağ çalmalı dağlar təbiətin ən böyük möcüzəsidir. Çünki bu əzəmətli dağlar xalqın özüdür, döyünən ürəyi, görən gözü, göz bəbəyidir. Bu dağlar xalqın ulu keçmişi, xoş gələcəyidir.

Təbiətin böyük abidəsi, qədim Naxçıvanın rəmzi Haçadağ haqqında yazmaq, öz düşüncələrimi oxucularla bölüşmək istəyi ilə yolumu bu yerlərə saldım. Haçadağa qurşaq olan el yolu aram-aram bizi zirvəyə səsləyirdi. Bu yerlərdə gözəllik ibrətamizliyə, həqiqət əfsanəyə qovuşur.

Diqqətlə qalalar səltənətinə, Haçadağa baxıram. Mənə elə gəlir ki, Haçadağ sanki nizami bir orduya sərkərdəlik edən yaraqlı-silahlı bir Vətən övladıdır. Bu dağ uzun əsrlər heykəlləşən qeyrət tacını sinəsilə yad gözdən, bəd əməldən qorumuşdur.

Haçadağın dağ zirvəsinə baxdıqca aşağılarda yaşıllıqlar qoynunda qərq olan cığırlar gümüşü bir kəmər kimi bu qeyrət rəmzinin başına dolanır. Mavi göylər lap uzaqlardan dağın zirvəsinə həsrətlə baxır, göylə Haçadağın zirvəsi arasındakı ənginlikdə qartallar qanad gəzir, pərvanələr tək dağın zirvəsində dövrə vururlar. Gecələr qoynunda qartallar dinclik tapır, güc alır, gündüzlər isə Haçadağın qoynundan uçub ənginliklərə ucalırlar. Qartallar yurdu da, yuvası da bu Haçadağdır. Sanki yaxınlıqda-Əlincə çayının o tayında məğrur-məğrur dayanan, düşmənlərdən bac alan Əlincə qalası da, Haçadağa arxalanır, dövran sürür. Deməli, dağ olmasa qaya, qaya olmasa qala, qala olmasa qartal olmaz. Sanki uluların qeyrətindən yoğrulub-yapılıb. Bu ulular sığıncağı Haçadağ barədə könüllərdə bir neçə qəribə əfsanə yaşayır. Nuh əyyamından, qoca dünyadan qalan əfsanə.

Haçadağ haqqında, təbiətin böyük möcüzəsi barəsində çox eşitdiyim "Nuhun tufanı" əfsanəsini xatırladım. Əfsanəyə bürünmək, möcüzəli bir aləmlə söhbət etmək eşqinə düşmüşdüm.

-Qırx gün, qırx gecə yağış yağdı. Bir yağış ki, tut ucundan göyə çıx. Su qalxdı, dünyanın üzünü su almağa başladı. Nuhun gəmisi də suyun üzünə qalxdı. Uca dağlar görünməz oldu. Axırı-sonu görünməyən bir dərya yarandı. Nə qədər canlı vardısa tələf oldu.

Gəmi məğribdən məşriğə üz tutdu. Günlər, həftələr dolandı. Gəmi bir gün nəyəsə toxundu keçdi. Gəminin gövdəsi bərk yırğalandı. Nuh peyğəmbər bildi ki, gəmi dağa toxundu.

-Pəh, nə ağır dağdı! -dedi. Başından heç qarın əskik olmasın. Odur-budur, dağın adı "Ağrıdağ" qaldı. Başından da qar əskik olmadı.

        Bir həftə də keçdi. Gəmi yenə silkələndi. Nuh peyğəmbər

        -Bu da inan dağdı-dedi.

        Bu dağın da adı "İnan dağ" oldu. Zirvəsi də zərbədən iki yerə haçalandı.

 Gəmi səfərə davam etdi. Bir az getmişdilər ki, gəmi təkrar silkələndi. Nuh peyğəmbər gəmidəkilərə dedi.

        -Bu dağ o dağdan kəm deyil!

        Dağın adına "Kəmki" dedilər. Gəmi buradan aralandı. Tufan da yavaşıdı.

Bir gün siçan gəmini deşdi. Su gəmiyə dolmağa başladı. Nuh peyğəmbər gördü ki, gəmi suya qərq olacaq. Üz tutdu gəmidəkilərə ki, kimin imkanı var əlac eləsin.

İlan quyruğuyla deşiyi tutdu, qıvrılıb yatdı.

Gəmi bir qayaya yan alıb ehmalca toxundu. Nuh buna "Gəmiqaya" adı verdi. Gəmidəkilər quruya çıxdılar.

Haçadağ haqqında  başqa bir əfsanədə deyilir ki, dünyada iki ilanlar padşahı varmış. Bunlardan biri Naxçıvanın Əlincə çayı sahilindəki Haçadağda, biri də İranın Diri dağında İlanlar padşahının mülki, tükənməz xəzinələri varmış. Ancaq bu mülk, xəzinə İrandakı ilanlar padşahına az görünürmüş. Tamah güc gəlib onu qonşu padşaha şirnikdirir.

Bir gün İrandakı ilanlar padşahı güclü qoşunla Azərbaycana keçib İlandağa hücum edir. Ölüm-dirim vuruşması başlanır. Onlar bir-birini didib dağıdır, boğub öldürürlər. İlanların qanı dərələrdə selə dönür, Əlincə çayıyla Araz çayına qarışır, suları qızardır.

Haçadağdakı ilanlar sayca çox olan düşmənə qarşı mərdliklə vuruşub, yeddi gün, yeddi gecə çəkən qanlı döyüşdə qalib gəlir. Onlar düşməni sıxışdırıb qovurlar. Deyilənə görə, ilanların qanlarının qızartısı indidə Haçadağın qayalarında, birdə yanındakı təpələrdə görünür.

Mövcud əfsanələrin əsası var. Hansısa özülə bağlanır, kökə sığınır. Əfsanə olmuşlardan yaranır, həqiqətlərdən doğur, peyda olur. Qərinələr, əsrlər ötür, heyrət doğuran, qeyri-adi görünən həqiqət əfsanəyə çevrilir, nağıllaşır.

Əfsanələrdən də göründüyü kimi Naxçıvan dünya mədəniyyətinin  ilkin ocaqlarındandır. Bura gözəlliklər məskəni, canlı tarix, nağıllar əfsanələr aləmidir. Naxçıvanın qoynunda qərar tutan Haçadağ  xalqımıza şöhrət, elimizə vüqardır.

Haçadağ xalqımızın qibləgahı, Nuh peyğəmbərlərin yadigarıdır. Haçadağ təbiətin möcüzəsi qürur çələngimizdir. Əgər belə demək mümkündürsə Naxçıvanda Haçadağ qədər möcüzəli, varlığını qoruyan, mənliyini saxlayan, haqqında çoxlu əfsanələr söylənən ikinci bir dağ yoxdur.

Naxçıvan torpağında göylərə ucalan, hündürlüyü 2415 metr olan Haçadağın elmi toponim adı ikiyə parçalanmış dağ anlamını verir. Bir çox mənbələrdə, o cümlədən el arasında bu dağa İlandağ, İnam dağı adı verilmişdir. Heç şübhəsiz bu dağın adı Nuh peyğəmbər zamanına gedib çıxır. Tarixin yaddaşı olan dağ toponimi bizi çox-çox qədimlərə aparır.

Uzaqdan alovu xatırladan, bənövşə rənginə bürünmüş Haçadağ hər bir naxçıvanlının gözləri önündə qürur çələnginə çevrilib.

Sanki ulu Tanrı sehrli fırçası ilə bu dağı bəzəyib.

Yayın orta ayıdır. Bənövşə rənginə boyanmış bu sehrli aləmlə bərəkət zəmili düz arasındayam. Əfsanələri, rəvayətləri yada saldıqca min xəyala dalıram. Ətirli meh qəlbimə sərinlik çiləyir.

Hündürlükdən gündən-günə gözəlləşən doğma yurdumun bir parçası Naxçıvanın şəhər və kəndlərinə baxıram. Sakitlik, yaşıllıq bir də qurulan, müasir memarlıq üslubunda ucaldılan, sənət əsərlərini, yaraşıqlı binaları görürəm.

Sərin meh üzümə çırpa-çırpa, zirvədən enərkən, dönüb bir daha Haçadağa baxıram...

Bu əzəmət elə bil bürcdü-qaladır, ətraf dağlar da onun sədd-hasarıdır. Zirvəsi ayla-ulduzla görüşən, günəşi aşırımında gizlədən bu ucalıq bir müqəddəslikdir, kiçik dağlar isə keşiyində duran, ona səcdə qılanlardır. Haçadağ sanki vüqarlı müdrik el ağsaqqalıdır, qalanlar da onun övladlarıdır.

Haçadağ Naxçıvanın vüqarı, Əlincə qalası şöhrət tacıdır. Biri alınmazlıq, biri basılmazlıq rəmzi, biri əbədidir, biri ölməzlik qalasıdır.

“Arazın səsi” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Fazil Ələkbərov Dünya Şotokan Federasiyanın birinci vitse-prezidenti seçilib

06-12-2019-19-53 Xəbərlər

Fazil Ələkbərov Dünya Şotokan Federasiyanın birinci vitse-prezidenti seçilib

Dünya Şotokan Federasiyasının prezidenti Esat Delihasanın rəhbərlik etdiyi nümay...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş

06-12-2019-19-22 Rəsmi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş

Dekabrın 6-da Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov Tü...

Türkiyə Respublikasının Ticarət nazirinin müavini Naxçıvanda - VİDEO

06-12-2019-18-57 Xəbərlər

Türkiyə Respublikasının Ticarət nazirinin müavini Naxçıvanda - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Türkiyə Respublikasının Ticarət nazirinin müavini Rza T...

Şahbuz rayonunun Türkeş kəndində qapalı suvarma şəbəkəsi istifadəyə verilib

06-12-2019-18-30 Rəsmi

Şahbuz rayonunun Türkeş kəndində qapalı suvarma şəbəkəsi istifadəyə verilib

Muxtar respublikada qurulan qapalı suvarma şəbəkələri kənd yerlərində əhalinin m...

Qış mövsümündə ehtiyatlı olaq

06-12-2019-18-17 Xəbərlər

Qış mövsümündə ehtiyatlı olaq

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata gö...

Özgüvənin həyatımızdakı rolu müzakirə olunub

06-12-2019-17-53 Xəbərlər

Özgüvənin həyatımızdakı rolu müzakirə olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetində gənclərə “Fərdi inkişaf təli...

Mülki müdafiə işinin təşkili ilə bağlı yekun tədbir keçirilib

06-12-2019-16-06 Xəbərlər

Mülki müdafiə işinin təşkili ilə bağlı yekun tədbir keçirilib

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata gö...

Bu ilin ötən dövründə AMEA Naxçıvan Bölməsi əməkdaşlarının 800-dən çox elmi əsəri çap olunub

06-12-2019-14-42 Xəbərlər

Bu ilin ötən dövründə AMEA Naxçıvan Bölməsi əməkdaşlarının 800-dən çox elmi əsəri çap olunub

2019-cu ildə AMEA Naxçıvan Bölməsi əməkdaşlarının 18 monoqrafiyası, 8 kitabı, 1 ...

Naxçıvanda Hüseyn Cavidin anım günü qeyd olunub

06-12-2019-14-00 Xəbərlər

Naxçıvanda Hüseyn Cavidin anım günü qeyd olunub

Hüseyn Cavidin yenidən xalqımıza və ədəbiyyatımıza qaytarılmasında ümummilli lid...

Məktəblilər Heydər Əliyev Muzeyini ziyarət ediblər

06-12-2019-13-32 Xəbərlər

Məktəblilər Heydər Əliyev Muzeyini ziyarət ediblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz Rayon Gənclər və İdman İdarəsi, Təhsil Şöbəsi və...

Yüksəkixtisaslı kadrlar hazırlanır

06-12-2019-12-49 Xəbərlər

Yüksəkixtisaslı kadrlar hazırlanır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətl...

Hakimlər Komitəsinin sədri Naxçıvanda səfərdədir

06-12-2019-12-28 Xəbərlər

Hakimlər Komitəsinin sədri Naxçıvanda səfərdədir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası (AFFA) H...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

06-12-2019-11-23 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi tədbirdə iştirak edib

06-12-2019-11-02 Xəbərlər

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi tədbirdə iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

“Naxçıvan” Universitetinin rektoru kollektivə təqdim olundu - VİDEO

05-12-2019-21-20 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetinin rektoru kollektivə təqdim olundu - VİDEO

Dekabrın 5-də “Naxçıvan” Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilən Nurlana...

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda pedaqoji təcrübənin yekun konfransı olub

05-12-2019-19-32 Xəbərlər

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda pedaqoji təcrübənin yekun konfransı olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun Təbiət və incəsənət fa...

Nurlana Əliyeva rektor təyin edildi - SƏRƏNCAM

05-12-2019-17-54 Rəsmi

Nurlana Əliyeva rektor təyin edildi - SƏRƏNCAM

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov dekabrın 5-də Nu...

Ekskursiya işinin təbliği diqqət mərkəzində

05-12-2019-16-57 Xəbərlər

Ekskursiya işinin təbliği diqqət mərkəzində

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Turizm Departamentinin ...

Gülüstan türbəsində açıq dərs

05-12-2019-15-53 Xəbərlər

Gülüstan türbəsində açıq dərs

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetinin tələbələri üçün Gülüstan tür...

Naxçıvanda Beynəlxalq Könüllülər Günü qeyd olunub

05-12-2019-12-24 Xəbərlər

Naxçıvanda Beynəlxalq Könüllülər Günü qeyd olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatç...

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi qəbulda iştirak edib

05-12-2019-12-01 Xəbərlər

Daimi nümayəndəliyin rəhbəri rəsmi qəbulda iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Naxçıvan cüdoçusu birinciliyin qalibi olub

05-12-2019-11-42 Xəbərlər

Naxçıvan cüdoçusu birinciliyin qalibi olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Güləş Federasiyasının yeti...

Naxçıvana ilk səfərimin təəssüratları

05-12-2019-11-23 Xəbərlər

Naxçıvana ilk səfərimin təəssüratları

Muxtar respublikamız öz füsunkar gözəlliyi və zəngin təbii sərvətləri, müasir in...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

05-12-2019-10-21 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Ordubadda “Allahşükür məscidi” istifadəyə verilib

04-12-2019-20-35 Rəsmi

Ordubadda “Allahşükür məscidi” istifadəyə verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, dekabrın 4-də Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyx...

Naxçıvanda Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin 70 illik yubileyi qeyd olunub

04-12-2019-20-20 Rəsmi

Naxçıvanda Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin 70 illik yubileyi qeyd olunub

Dekabrın 4-də Naxçıvanda Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahş...

Mübariz Qurbanlı Naxçıvanda jurnalistlərə müsahibə verib - VİDEO

04-12-2019-20-00 Xəbərlər

Mübariz Qurbanlı Naxçıvanda jurnalistlərə müsahibə verib - VİDEO

Ordubad rayonun Dırnıs kəndində istifadəyə verilən Allahşükür məscidinin açılışı...

Hikmət Babaoğlu: “Hər kəs ən azından bir dəfə Naxçıvana gəlməlidir” - VİDEO

04-12-2019-19-46 Xəbərlər

Hikmət Babaoğlu:  “Hər kəs ən azından bir dəfə Naxçıvana gəlməlidir” - VİDEO

Tanınmış jurnalist, ziyalı, “Yeni Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Hikmət Bab...

Bakı Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Melix Yevdayev Naxçıvanla bağlı fikirlərini bölüşüb - VİDEO

04-12-2019-19-31 Xəbərlər

Bakı Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Melix Yevdayev Naxçıvanla bağlı fikirlərini bölüşüb - VİDEO

Bakı Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Melix Yevdayev Ordubad rayonun Dırnıs kəndin...

Arxiyepiskop Aleksandr: “Sevindirici haldır ki Nuh peyğəmbərin məzarı məhz Naxçıvandadır” - VİDEO

04-12-2019-19-15 Xəbərlər

Arxiyepiskop Aleksandr:  “Sevindirici haldır ki Nuh peyğəmbərin məzarı məhz Naxçıvandadır” - VİDEO

Bakı və Azərbaycan Yeparxiyasının arxiyepiskopu Aleksandr Ordubad rayonun Dırnıs...