Naxçıvan Muxtar Respublikasının təhsilinin yaradılması və inkişafında, gənc nəslin maariflənməsində əvəzsiz xidmətləri olan görkəmli şəxsiyyətlərdən biri də Mirzə Əbdüləzim Rüstəmovdur.

Mirzə Əbdüləzim Rüstəmov 1887-ci ildə keçmiş Zəngəzur qəzasının Şəki kəndində anadan olub. İlk təhsilini məscid-mədrəsə məktəbində alıb. Maarifçi ziyalı, publisist Qurbanəli Şərifzadə (Əziz Şərifin atası)  qaynı Əbdüləzimdəki oxumaq həvəsini görərək onu Naxçıvan şəhərinə gətirib ikisinifli rus-Azərbaycan məktəbinə qəbul etdirir. Bu məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Əbdüləzim Rüstəmov ikinci dərəcəli Naxçıvan şəhər məktəbinə daxil olur və 1906-cı ildə həmin məktəbdə təhsilini başa vurur. Rus dilini yüksək səviyyədə öyrənən Əbdüləzim xüsusi müəllim yanında biliyini təkmilləşdirərək imtahan verir və ibtidai məktəbdə dərs demək hüququ qazanır. Onu 1907-ci ildə Cəhri kəndindəki məktəbə müdir göndərirlər. Sonra indiki Culfa rayonunun Yaycı kəndinə məktəb müdiri vəzifəsinə dəyişdirilir. 1913-cü ildə isə M. Ə. Rüstəmov doğma Şəki kəndinə müəllim təyin edilir. O, 1918-ci ilədək Şəkidəki ikisinifli məktəbin müdiri vəzifəsində çalışır. Əbdüləzim müəllimin həyatından maraqlı xatirələr onun bacısı oğlu, mərhum ədəbiyyatşünas alim Əziz Şərifin “Keçmiş günlərdən” kitabında məhəbbətlə təsvir edilib... Azərbaycan ziyalıları içərisində xüsusi nüfuza və dərin biliyə sahib olan Qurbanəli Şərifzadənin əvəzsiz xidməti və zəhməti sayəsində Əbdüləzim Rüstəmov işlədiyi ilk illərdən şagirdlərin və valideynlərin sevimlisinə çevrilib, onların hörmətini qazanıb.

Əbdüləzim Rüstəmov 1918-1920-ci illərdə Naxçıvanın erməni daşnaklarından müdafiə olunmasında naxçıvanlılarla bir yerdə döyüşüb və Naxçıvanın Azərbaycanın tərkibində qalması uğrunda mübarizə aparıb. Məlum tarixi hadisələrin burulğanında bolşeviklərin ordusunun Zəngəzura gəldiyini eşidən Naxçıvan ziyalıları onlarla danışmaq üçün bir heyət hazırlayırlar və  Əbdüləzim Rüstəmov həmin heyətin üzvü olur. Qeyd edək ki, M.Ə.Rüstəmov 1917-ci ildə Naxçıvanda fəaliyyət göstərən “Hümmət” təşkilatına da üzv idi. Tarixi sənədlərdən məlumdur ki, Naxçıvan və Culfa “Hümmət” qrupunun başında Naxçıvanın tanınmış ziyalıları dururdular. “Hümmət”çilər Naxçıvanın xilas edilməsində xüsusi fəallıq göstəriblər.  

1920-ci il oktyabrın 10-da Naxçıvan İnqilab Komitəsinin birləşmiş iclasında Xalq Maarif Şöbəsinin də yaradılması qərara alınır. Naxçıvan Xalq Maarif Şöbəsinin müdiri Əbdüləzim müəllim təyin olunur. Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikasının ilk maarif komissarı Əbdüləzim Rüstəmov olur. Bu böyük etimadı o, ləyaqətlə doğruldur. Var qüvvəsini əsirgəmədən yeni tipli məktəblərdə müəllimləri dərs demək üçün səfərbərliyə alır, gecə kursları təşkil edir, o dövrdəki nəslin savadlanmasında əlindən gələni əsirgəmir. Əbdüləzim Rüstəmov ömrünün ən gözəl, cavan çağlarını xalqın maariflənməsi, savadlanması işi uğrunda mübarizəyə sərf edən fədailərdən biri idi.

1922-ci il avqustun 28-də Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının binasında (bu bina əvvəllər indiki Böyük bağ deyilən yerdə yerləşirdi) Naxçıvan respublika müəllimlərinin I Müəllimlər Qurultayında M.Ə.Rüstəmov Naxçıvanda Müəllimlər Seminariyasının açılmasının vacibliyi haqqında məruzə edir. Üç gün davam edən bu qurultayda geniş müzakirələrdən sonra seminariyanın yaradılması qərara alınır. Yaradılan seminariyaya (Darülmüəllim – sonralar texnikum) ilk direktor Xəlil ağa Hacılarov, müavin isə Əbdüləzim Rüstəmov təyin edilir.

Naxçıvan Müəllimlər Seminariyası bir il fəaliyyət göstərəndən sonra pedaqoji texnikuma çevrilir və 1923-cü ilin dekabrından Ordubad şəhərində fəaliyyət göstərməyə başlayır. Texnikumda pedaqoji şura, metodik təşkilatlar, tələbə komitəsi, müxtəlif fənn dərnəkləri yaradılır. Bu pedaqoji texnikumda 1925-1926-cı tədris ilində 119 nəfər tələbə təhsil alırdı. Növbəti ildə texnikumun ilk buraxılışı olur ki, bu zaman 18 nəfər məzun müəllimlik diplomu alaraq muxtar respublika məktəblərində işləməyə başlayır. Bunların sırasında Zəngilandan Əkbər Abbasov, Vedibasardan Abdulla Kərimov, Eynalı Əlizadə, Ordubaddan Mirəhməd Seyidzadə, Mirmehdi Seyidzadə, Naxçıvan şəhərindən Əkbər Fərəcov, Əli Fərəcov, Əli Axundov, Aqil Mirişli, Kazım Talıbov, Nemət Novruzov, Əbdüləli Tahirzadə, Səməd Seyidli və başqalarının adlarını çəkmək olar. 1938-1939-cu tədris ilində isə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu 92 nəfər gənc bitirərək pedaqoji fəaliyyətə başlayıb. Bu gənclər sonralar Azərbaycanda ictimai-siyasi fikrin və xalq maarifinin inkişafında mühüm rol oynayıblar. Həmin məzunlar arasında dünya şöhrətli siyasi xadim, ümummilli liderimiz Heydər Əliyev də var idi.

1941-ci ildə isə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumu ləğv edilərək Ordubad Pedaqoji Texnikumuna birləşdirilib. Bu texnikum muxtar respublika üçün müəllim kadrların hazırlanmasında böyük rol oynayıb. Yarandığı gündən 1941-ci ilə qədər texnikumda 1071 nəfər müəllim hazırlanıb ki, onlardan 182 nəfəri qadın idi.

Mirzə Əbdüləzimin yetirmələrindən biri, Əməkdar müəllim Məmməd Bəktaşi onu xatırlayaraq deyirdi: “Mirzə Əbdüləzim  mənim müəllimim olub. Sonralar çiyin-çiyinə müəllim işləmişik. O, yüksək savadlı, dərin zəkalı, milli, qətiyyətli, tələbkar, vətənpərvər pedaqoq idi. Rus dilini bizə çox yaxşı öyrətmişdi. Ömrünün sonuna qədər Naxçıvan məktəblərində, pedaqoji məktəbdə (texnikumda) rus dilini tədris etdi. Mərd ziyalı idi, sözü üzə deyərdi. Bəzən çoxları buna görə ondan “incik” düşürdülər...”

Repressiya illərinin qara küləyi Əbdüləzim Rüstəmovun da üzərindən yan keçmir. Onun xidmətlərinə baxmayaraq, Mirzə Əbdüləzim Rüstəmovu 1941-ci il iyun ayının 24-də həbs edirlər. Naxçıvanda məhkəməsi qapalı keçir. Naxçıvan Ali Məhkəməsi ona 8 il həbs cəzası verir və 4 il səsvermədən məhrum edir. M. Ə. Rüstəmovu sovet hökumətinin əleyhinə təbliğat aparmaqda və Türkiyəyə casusluq etməkdə günahlandırırlar. Mirzə Əbdüləzim isə hər vəchlə verilən ifadələrin böhtan olduğunu, heç nədə günahı olmadığını bildirirdi. Sənədlərdən məlum olur ki, o axıradək öz sözünün üstündə durub. O, bir müddət Bayıl həbsxanasında qaldıqdan sonra Gədəbəyin mis mədənlərində işləyib.

Mirzə Əbdüləzim Rüstəmov müəllim kimi  hər zaman xalqına xidmət edib. O, doğma Azərbaycana və onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan torpağına qəlbən bağlı idi.

Əbdüləzim Rüstəmov 1953-cü ildə 66 yaşında Naxçıvanda bu dünyaya əbədi olaraq gözlərini yumub. Ona tam bəraət 1956-cı ildə verilib. O, erməni daşnaklarının və onların havadarlarının arzularını gözlərində qoyanlardan, onlara qarşı mətanətlə döyüşənlərdən biri idi.

Təhsilimizin inkişafında əvəzedilməz xidmətləri olan əsl ziyalı, pedaqoq Əbdüləzim Rüstəmov xalqın maariflənməsi yolunda çalışıb və  lazım gələndə qələmini silahla əvəz edib. Mətin insan, Naxçıvanın ilk maarif və ədliyyə komissarı Mirzə Əbdüləzim Rüstəmovun hər zaman Naxçıvan tarixində xatırlanmağa mənəvi haqqı vardır.

 

 

Səminə Rüstəmova

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun müəllimi

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda dövlət musiqi təhsili müəssisələrinə işə qəbul üçün test imtahanları keçirilir

17-09-2020-16-44 Xəbərlər

Naxçıvanda dövlət musiqi təhsili müəssisələrinə işə qəbul üçün test imtahanları keçirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Dövlət Qulluğu Məsələl...

Əqil Mehdiyevin 100 illik yubileyi qeyd olunacaq - SƏRƏNCAM

17-09-2020-15-21 Rəsmi

Əqil Mehdiyevin 100 illik yubileyi qeyd olunacaq - SƏRƏNCAM

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov sentyabrın 17-də...

Şərur rayonunun Qaraburc və Şəhriyar kəndlərinin infrastrukturu yenilənir - VİDEO

17-09-2020-14-23 Xəbərlər

Şərur rayonunun Qaraburc və Şəhriyar kəndlərinin infrastrukturu yenilənir - VİDEO

Muxtar respublikanın hər bölgəsi kimi Şərur  rayonu da müasir infrastrukturu ilə...

Ötən səkkiz ayda muxtar respublika iqtisadiyyatına 201 milyon 197 min manat kredit ayrılıb

17-09-2020-13-44 Xəbərlər

Ötən səkkiz ayda muxtar respublika iqtisadiyyatına 201 milyon 197 min manat kredit ayrılıb

Muxtar respublikada bu ilin 8 ayı ərzində banklar və kredit təşkilatları tərəfin...

Ötən ay muxtar respublika ərazisində qanunsuz yaşayan 3 əcnəbi aşkarlanıb

17-09-2020-11-55 Xəbərlər

Ötən ay muxtar respublika ərazisində qanunsuz yaşayan 3 əcnəbi aşkarlanıb

Bu barədə Dövlət Miqrasiya Xidmətinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya A...

AMEA Naxçıvan Bölməsində elmi-praktik seminar keçirilib

17-09-2020-11-17 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsində elmi-praktik seminar keçirilib

Bölmənin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə bildirilib ki, Böl...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

17-09-2020-09-57 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Pandemiyanın Naxçıvanda özəl sektora təsiri və bununla bağlı təkliflər müzakirə olundu

16-09-2020-18-28 Xəbərlər

Pandemiyanın Naxçıvanda özəl sektora təsiri və bununla bağlı təkliflər müzakirə olundu

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, “Pandemiyanın Naxçıvanda özəl sek...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

16-09-2020-15-24 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Almaniya səfiri ilə görüşüb

16-09-2020-14-21 Xəbərlər

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Almaniya səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Re...

Alıcıya lazımi keyfiyyətli olmayan mal satıldıqda alıcının hüquqları

16-09-2020-13-36 Xəbərlər

Alıcıya lazımi keyfiyyətli olmayan mal satıldıqda alıcının hüquqları

Alıcıya lazımi keyfiyyətli olmayan mal, habelə istehlakçının tələblərini ödəməyə...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

16-09-2020-10-57 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Rezidenturaya qəbul imtahanının 2-ci mərhələsinin vaxtı açıqlanıb

16-09-2020-10-14 Xəbərlər

Rezidenturaya qəbul imtahanının 2-ci mərhələsinin vaxtı açıqlanıb

Sentyabrın 18-də Bakı və Naxçıvan şəhərlərində rezidenturaya qəbul imtahanının 2...

Sakinlərin gündəlik tələbatı xidmət mərkəzində ödəniləcək

15-09-2020-19-49 Xəbərlər

Sakinlərin gündəlik tələbatı xidmət mərkəzində ödəniləcək

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, həmin gün Naxçıvan Muxtar Respubl...

Həkim ambulatoriyası əhalinin sağlamlığına xidmət göstərən ünvandır

15-09-2020-19-40 Xəbərlər

Həkim ambulatoriyası əhalinin sağlamlığına xidmət göstərən ünvandır

Bu gün muxtar respublikada səhiyyənin inkişafı diqqət mərkəzindədir.

Camaldın Kənd Mərkəzinin açılışı olub

15-09-2020-19-35 Xəbərlər

Camaldın Kənd Mərkəzinin açılışı olub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, sentyabrın 15-də Camaldın kənd mə...

Naxçıvanda Bilik Günü yeni məktəb binasının açılışı ilə qeyd olunub

15-09-2020-19-31 Rəsmi

Naxçıvanda Bilik Günü yeni məktəb binasının açılışı ilə qeyd olunub

Culfa rayonunun Camaldın kəndində yeni sosial obyektlər istifadəyə verilib. Ü...

Azərbaycan-Türkiyə bayraqları Naxçıvan səmasında - VİDEO

15-09-2020-18-55 Xəbərlər

Azərbaycan-Türkiyə bayraqları Naxçıvan səmasında - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, sentyabrın 15-də Bakının Qafqaz-İ...

15 Sentyabr Bilik Günü Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə də qeyd edilib - VİDEO

15-09-2020-18-18 Xəbərlər

15 Sentyabr Bilik Günü Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə də qeyd edilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, 15 Sentyabr Bilik Günü Heydər Əli...

Məktəb illəri-ömrün ən şirin, duyğulu, qayğısız günləri...

15-09-2020-17-59 Xəbərlər

Məktəb illəri-ömrün ən şirin, duyğulu, qayğısız günləri...

İnsan həyatında elə günlər olur ki, lap elə yaş yüzü haqlasa da, unudulmur. Belə...

Muxtar respublikanın zəngin heyvanlar aləmi öyrənilir

15-09-2020-16-23 Xəbərlər

Muxtar respublikanın zəngin heyvanlar aləmi öyrənilir

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin Bioresurslar İnstitutunda bitki və heyvanlar aləmin...

Bilik Günündə Camaldın kəndində yeni sosial obyektlər istifadəyə verilib - VİDEO

15-09-2020-15-41 Xəbərlər

Bilik Günündə Camaldın kəndində yeni sosial obyektlər istifadəyə verilib - VİDEO

Sentyabrın 15-də Culfa rayonunun Camaldın kəndində yeni sosial obyektlər istifad...

9 illik bazadan kolleclərə qəbul müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

15-09-2020-14-39 Xəbərlər

9 illik bazadan kolleclərə qəbul müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

Ümumi (9 illik) orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul ...

Bakının işğaldan azad edilməsi xatirələrdə

15-09-2020-13-35 Xəbərlər

Bakının işğaldan azad edilməsi xatirələrdə

Osmanlı Türkiyəsinin XX əsr hərb tarixində böyük xidməti olan hərbi xadimlərdən ...

Əldə olunan uğurlar parlaq gələcəyin təminatıdır

15-09-2020-12-43 Xəbərlər

Əldə olunan uğurlar parlaq gələcəyin təminatıdır

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust ...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

15-09-2020-12-02 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Naxçıvanda xüsusi qayğıya ehtiyacı olanlara sovqatlar təqdim olunub

15-09-2020-10-44 Xəbərlər

Naxçıvanda xüsusi qayğıya ehtiyacı olanlara sovqatlar təqdim olunub

Muxtar respublikada xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslərin sosial müdafiəsinin g...

Bakının işğaldan azad olunmasından 102 il ötür

15-09-2020-09-43 Xəbərlər

Bakının işğaldan azad olunmasından 102 il ötür

Sentyabrın 15-i Bakının işğaldan azad olunduğu gündür.

İtirilmiş gəncliyin tapıldığı gün

15-09-2020-09-27 Xəbərlər

İtirilmiş gəncliyin tapıldığı gün

Muxtar respublikamızda yüksək bal toplayan məzunlarla Naxçıvan Muxtar Respublika...

Muxtar respublikada yeni tədris ili başladı

15-09-2020-09-00 Xəbərlər

Muxtar respublikada yeni tədris ili başladı

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, muxtar respublikada yeni dərs ili...