Ay işığının soyuqluğunda üşünə-üşünə çölün-düzün canına düşmüsən...

Gedirsən, hara getdiyini bilmirsən... Qurumuş otlar ayağının altında xışıldayır. Daşlara ilişib büdrəyirsən, uzaq kölgəlikdə bir sıra quanq ağacı... Kölgəsində bir səs:

- Əyil, aşağı bax - deyir...

Başını torpağa əyirsən, düz ayaqlarının ucunda ay işığı ləpələnir, dayanmır, axıb gedir...

- Doldur, iç...

Hansısa bir əl sənə bir qab uzadır. Götürürsən...

- Ayı işığınımı? – deyə  soruşmaq keçir könlündən, amma bu su imiş...

- Necədir?

- Buz kimi...

- Bu kəhriz suyudur...

***

Ay işığının  dəyib ləpələndiyi sular yeraltı yolunu tutub gedir... Gedir, gedir, gedir... Bu torpaqların sehri bu suların içində gizli-gizli axır. Kəhriz yolları bu torpaqları qan damarları kimi sarıb-sarmalayıb onu cana gətirir. Həyat bitirir, ruh bitirir, bitirdiyi hər nə varsa canına su təmizliyi, su duası qatır...

Günlərin bir günü, bir gecəsi, yuxudamı, gerçəkdəmi, sənə bir qab ay işığı doldurub uzadırlar:

- İçməsən də günah olar, içirməsəm də - deyirlər...

***

Yolunuz gəzib dolanıb bu yerlərə gəlibsə Naxçıvanın adı dillər əzbəri sularını da tanıyacaqsınız. Təmizliyi, şəffaflığı, əbədiliyi dillər əzbəri sular. Bu yerlərin ruhu göylərdə dolanan insanı ayaqlarını basdığı torpağın ona həyat verəcəyinə inanıb. Kənardan qup-quru görünən bu dağların, qayaların kökündə qaynayan çeşmələr səssiz-səmirsiz  axışını davam etdirə-etdirə insan əli, insan əməli gözləyib. O əllərin zəhmətinə, sığalına yatıb. Suyun təmizliyinə bir xal düşməsini istəməyən insan düşüncəsi onu bu torpaqların daha dərinlərinə işləməyini istədiyi köklərinin birinci qoruyucusu hesab edib, onun əbədi hamiliyinə can atıb. Bu yerlərin insanı suları gözdən qoruyub, çirklənməkdən qoruyub, suların küskünlüyündən, gün altında əziyyətindən  ehtiyatlanıb torpaq altı çay yolları çəkməyə başlayıb...

*** 

Kəhrizlər...

Kəhrizlər Naxçıvan torpağının yeraltı həyat yollarıdır...

Bu yerlərin insanı nəyə güvəndiyini bilib, hər əziyyətə, hər zəhmətə qatlaşıb, onun yolunu açıb, başına dolanıb, keşiyində dayanıb... Səxavəti kəhrizlərin qarşısında  qəbul gözləyib, ehsanını bu sulara bağışlayıb.  El-obanın tükü-tükdən seçən gözləri sularını da adsız qoymayıb, nişan verib, bu suların gözünü açmış, yenidən həyata qaytarmış adamların adını sulara qarışdırıb əbədiləşdirib. Mirzəbədəl kəhrizi deyib, Qələndər kəhrizi deyib,  Kalba Musa, Ağaməli, Şahbazağa, Cananbəy kəhrizi deyib.  Haqqını itirməyib çeşməsinin, seçib-sonalayıb dibindən çıxdığı qayanın, köksündən qaynadığı dərənin, yerin-yurdun adını adı edib. Kərəmini əsirgəməyən bu zənginliyin Qırx pilləli məqamına yüksəlməyə çalışıb, müqəddəsliyi qarşısında baş əyib, and yeri edib...

***

Yerin dərinliyindən, torpağın bağrında qaynayıb  səssiz-səmirsiz ömrünü sürən suların ram olduğu bir qüvvə, bir güc, bir dəstək - Kankan əlləri... Yeraltı cığırların bilicisi, suların bələdçisi...

Kankan əlləri torpağın altındakı hər daşı, hər qayanı, toxunduğu torpağı tanıyır. Kankan əllərinin duyumu yeraltı çayların sultanıdır... Həm müridi, həm mürşididir bu sirli-sehrli inancın...  Əbədi ehtiyacın içindən yorulmadan yer-yer, ünvan-ünvan Güman quyuları qazan ustalar... Yaşam ehtiyacına üz tutan  gümanlar sulara yetişdimi,  ümid doğulur, sonra yol  açılır... Torpağın altı ilə axıb gedən yol...

Kankan işıqlı dünya ilə qaranlıq dünyanı birləşdirib... Adına qaranlıq dünya dediyimiz o yerdə isə işıqlı dünyanın canı gizlənib... Kankan iki dünya arasında yol çəkə-çəkə öz dünyasını – Sular dünyasını yaradıb...

Torpağın canına yayıla-yayıla səpələnmiş ümidləri bir yol üstə yığıb, kürə-kürə ünvanlayan Usta kankanların nə özləri unudulur, nə hekayələri... 

Hələ bir də bu yerlərin adı kəhriz sularının həzinliyinə, əzminə, saflığına qovuşan bir Yunus dayısı olubmuş...

***

Qədim Naxçıvanı kəhrizlərsiz təsəvvür etmək olarmı? Olmaz. Naxçıvanı kəhrizlərdən ayrı təsəvvür etməklə bu torpağın nə bərəkətinin haqqını vermək olar, nə dərinlərə kök atan köklərinin, nə insanlarının...

Naxçıvan ellərini torpağa bağlayan, yurda bağlayan bağlardır kəhriz yolları. İnsan susuz yaşaya bilərmi, bağ sala, bəhər yetirə, paklana, təmizlənə, gözlərində bir udum parıltı gəzdirə bilərmi?..

Bilməz.

Naxçıvanın həyat damarlarında axan qan misalı kəhriz suları... Bu torpağın ürəyinə yetişib ondan keçir,  döyüntü-döyüntü güc verib, güc alır... Yüz illər əvvəl də belə idi, yüz illər sonra da belə olacaq...

***

Gizlilik, var olan hər şeyin duyum məbədgahındakı qapıdır. Hər gizlənmişliyin mənasında bir qapı var. Bir gün ona yaxınlaşacaq addım səslərini, uzanıb döyəcək əllərin hənirtisini gözləyə-gözləyə  səbirlə susur, susur, susur...

Susan hər gizliliyin Tanrıda bir bilinmişliyi var...

Nə torpağın, nə səmanın, nə torpaqla səmanın körpüsünün – suların Tanrıdan gizli sirri yoxdur...

Sonra bir işarə... sonra bir nişan... Kimsə titrək barmaqlarıyla bir nöqtəni nişan verib:

- Ordadır - deyir...

Nişan verilən yerdə baxarsan bir xəzinə gizlənər, baxarsan bir məzar... Baxarsan bir  işıq qopar o yerdən, baxarsan...  yüzillik hekayəsini damla-damla əridib  əbədiyyətə aparan sular öz yolu ilə axıb getməyindədir...

Amma gizliliyin üstündəki örtük çəkildimi, qapı açıldımı, Tanrı:

- Götür, apar, artıq sənindir - demişdir...

Su işığı yayılar torpağın köksü üstə...

***

Suyun qəlbinə hopdurub gətirdiyi yaddaş, suyun pıçıltısıyla gələcəyə yollanan həyat... Sular keçib getdikləri yerlərin cövhərini, dadını, havasını, şəfasını  gələcəyə yollayır... Sular bir keçdiyi yerdən bir də keçmir deyirlər... Hər udumda yenilənir, hər udumda yenidən doğulur sular...

 Suları yolunun hər göz qırpımında bir Güman qapısı gözləyir... Bəlkə də sular özləri yollarına davam edərkən, günlərin bir günü minillik bətnindən dünyaya göz açmaq üçün Güman qapılarını oradan, yeraltı dünyanın içindən döyüb:

- Mən burdayam - deyirlər...

Bu üzdən bir əl uzanır qaranlığa, güzgü ilə güzgü arasındakı sonuncu torpaq qatı ovulub tökülür, sirr üzə çıxır...

Deyirlər, kəhrizlərin yolları boyunca həmişə təmiz bir nəfəs dolanır, o suların köhnəlməsinə, qoxusuna qoxu qarışmasına, şəffaflığına bulanıqlıq enməsinə imkan verməyən bir nəfəs...

O nəfəs günlərin bir günü  göylərin – yerlərin hakiminin, yaradıcısının, bilicisinin, əllərindən yapışıb dərin quyusundan gün üzünə çıxır... Amma onun gedişi dönüklük deyil... O nəfəs gəzib-dolaşıb geri qayıdır... Heç zaman sularını tərk etməyir, onda qalır...

***

Bir gün bir yolçu  gəlir, bir qab su doldurub içir o nəfəsdən...

Heyrətlə baxır, heyrətlə gözləyir, torpağın ürək döyüntülər köksünə daşınıb orda qərar tutur. Ovuclarını qoşalaşdırıb minillik suların  canına uzadır, üzünə-gözünə su vurur... Ovuclarında minillik canın sirrinin izləri qalır... gözlərində həm başı üstündə, həm yerin təkində işıq saçan ay...

Yolçu bilsə də, bilməsə də bundan sonrakı minillər boyunca da nə o  sirrin təmizliyi pozulacaq, nə kəhriz sularının ümid qapıları bağlanacaq...  Bu yerlərdə - nə yuxarıda - səmada, nə aşağıda – torpağın qəlbində - kəhriz sularında ayın üzünü heç zaman kölgə almayacaq...

 

                                                                                                            Hədiyyə Şəfaqət

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün onlayn məşğələlər keçirilir

05-06-2020-18-52 Xəbərlər

Naxçıvanda sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün onlayn məşğələlər keçirilir

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi  xəbər verir ki,  Naxçıvan Muxtar Respublikası Əm...

Naxçıvanda Respublika üzrə Fənn Olimpiadasının final turu keçirildi

05-06-2020-18-09 Xəbərlər

Naxçıvanda Respublika üzrə Fənn Olimpiadasının final turu keçirildi

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bu gün  Naxçıvan şəhər 4 nömrəli ...

NDU-nun tələbələri Beynəlxalq Tibb Mərkəzi həkiminin cərrahi əməliyyatını onlayn izləyiblər

05-06-2020-17-26 Xəbərlər

NDU-nun tələbələri Beynəlxalq Tibb Mərkəzi həkiminin cərrahi əməliyyatını onlayn izləyiblər

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universiteti Tibb...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

05-06-2020-16-44 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyunun 6-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. ...

Təhsil Nazirliyi: Buraxılış ilində tədris alan 40 mindən artıq tələbə dövlət imtahanından azad edilib

05-06-2020-16-02 Xəbərlər

Təhsil Nazirliyi: Buraxılış ilində tədris alan 40 mindən artıq tələbə dövlət imtahanından azad edilib

Yay imtahan sessiyasının keçirilməsi barədə ali və orta ixtisas müəssisələri tər...

145-in KADRARXASI - Elşən Məhərrəmov

05-06-2020-15-40 Xəbərlər

145-in KADRARXASI - Elşən Məhərrəmov

Bu il Azərbaycan milli mətbuatının yaradılmasının 145 illiyidir. Bu münasibətlə ...

DSX: Qazax və Ağstafa rayonları ərazisində Ermənistanın yeni döyüş mövqeyi əldə etməsi barədə məlumat həqiqətə tam ziddir

05-06-2020-15-19 Xəbərlər

DSX: Qazax və Ağstafa rayonları ərazisində Ermənistanın yeni döyüş mövqeyi əldə etməsi barədə məlumat həqiqətə tam ziddir

Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin rəsmi mətbuat orqanı olan “hayzinvor.am” saytınd...

Naxçıvan Qarnizonunda hərbi qulluqçular arasında atletika və gimnastika üzrə birincilik keçirilib - VİDEO

05-06-2020-14-38 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonunda hərbi qulluqçular arasında atletika və gimnastika üzrə birincilik keçirilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki,  Naxçıvan Qarnizonunda hərbi qull...

Ali təhsil müəssisələrinə qəbul olmaq üçün 4500-dək subbakalavr ərizəsini təsdiqlədib

05-06-2020-14-19 Xəbərlər

Ali təhsil müəssisələrinə qəbul olmaq üçün 4500-dək subbakalavr ərizəsini təsdiqlədib

Ali təhsil müəssisələrinə subbakalavrların iyunun 1-dən başlanan ərizə qəbulu da...

Buraxılış imtahanlarında iştirak etməyənlər üçün sentyabr ayında yenidən imtahanlar təşkil olunacaq

05-06-2020-13-57 Xəbərlər

Buraxılış imtahanlarında iştirak etməyənlər üçün sentyabr ayında yenidən imtahanlar təşkil olunacaq

Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən iyunun 10-11-dən etibarən hər həftəiçi günləri...

Bu gün görkəmli aktyor Hamlet Xanızadənin doğum günüdür

05-06-2020-13-30 Xəbərlər

Bu gün görkəmli aktyor Hamlet Xanızadənin doğum günüdür

Teatr və kino sənətinin qüdrətli aktyorlarından olan Əməkdar artist, respublika ...

XİN: Ermənistanın nə hüquqdan, nə demokratiyadan danışmağa, başqalarına məruzə oxumağa heç bir mənəvi haqqı yoxdur

05-06-2020-12-03 Xəbərlər

XİN: Ermənistanın nə hüquqdan, nə demokratiyadan danışmağa, başqalarına məruzə oxumağa heç bir mənəvi haqqı yoxdur

Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Leyla Abdullayeva KİV...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidmətinin məlumatı

05-06-2020-10-57 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidmətinin məlumatı

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazi...

NMİ-nin tələbələrinə onlayn açıq dərs keçirilib

05-06-2020-10-14 Xəbərlər

NMİ-nin tələbələrinə onlayn açıq dərs keçirilib

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun kitabxana-informasiya ixtisası üzrə təhsil alan...

5 İyun Ümumdünya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Günüdür

05-06-2020-09-00 Xəbərlər

5 İyun Ümumdünya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Günüdür

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Assambleyasının 1972-ci il 15 dekabr tarixli q...

Nəsirəddin Tusi müharibə və sülh haqqında

04-06-2020-17-40 Xəbərlər

Nəsirəddin Tusi müharibə və sülh haqqında

Azərbaycanın dövlətçiliyi qədər, onun beynəlxalq əlaqələri və xarici siyasəti də...

Prezident Naxçıvanın meliorasiya və su təsərrüfatı işçilərini təltif etdi - SƏRƏNCAM

04-06-2020-17-19 Xəbərlər

Prezident Naxçıvanın meliorasiya və su təsərrüfatı işçilərini təltif etdi - SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev iyunun 4-də Su təsərrüfatı və meliorasiya işçilərinə “Əmə...

Naxçıvan Döyüş Şöhrəti Muzeyindəki eksponatların sırasına 3 yeni aviasiya texnikası daxil edilib - VİDEO

04-06-2020-17-00 Xəbərlər

Naxçıvan Döyüş Şöhrəti Muzeyindəki eksponatların sırasına 3 yeni aviasiya texnikası daxil edilib - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, gənclərin hərbi vətənpərlik tərbi...

Şahbuzda tikilən çoxmərtəbəli yaşayış binaları əhalinin mənzil-məişət şəraitini yaxşılaşdıracaq

04-06-2020-16-06 Xəbərlər

Şahbuzda tikilən çoxmərtəbəli yaşayış binaları əhalinin mənzil-məişət şəraitini yaxşılaşdıracaq

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Şahbuz şəhərində 6 mərtəbədən iba...

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar arasında stolüstü tennis üzrə yoldaşlıq görüşü keçirilib

04-06-2020-15-45 Xəbərlər

Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar arasında stolüstü tennis üzrə yoldaşlıq görüşü keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Paralimpiya Federasiyası Gənclər və İdman Nazirliyi...

Rezidenturaya qəbul imtahanı üzrə ödənişsiz onlayn sınaq imtahanı əlavə edilib

04-06-2020-15-24 Xəbərlər

Rezidenturaya qəbul imtahanı üzrə ödənişsiz onlayn sınaq imtahanı əlavə edilib

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) otk.az portalına rezidenturaya qəbul imtahanının ik...

Nazirlər Kabineti xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə qərar verib

04-06-2020-14-10 Xəbərlər

Nazirlər Kabineti xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə qərar verib

Nazirlər Kabineti Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Lənkəran şəhərlərinin və Abşeron rayonu...

Baş Nazir, Operativ Qərargahın rəhbəri Əli Əsədov əhaliyə müraciət edib

04-06-2020-14-00 Xəbərlər

Baş Nazir, Operativ Qərargahın rəhbəri Əli Əsədov əhaliyə müraciət edib

Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri, Operativ Qərargahın rəhbəri Əli Əsədov iy...

Ali təhsil müəssisələrinə subbakalavrların ərizə qəbulu davam edir

04-06-2020-13-31 Xəbərlər

Ali təhsil müəssisələrinə subbakalavrların ərizə qəbulu davam edir

Ali təhsil müəssisələrinə subbakalavrların iyunun 1-dən başlanan ərizə qəbulu da...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

04-06-2020-10-44 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Naxçıvan şəhər məktəbliləri üçün “Nəbatat” bağına virtual ekskursiya təşkil olunub

04-06-2020-10-20 Xəbərlər

Naxçıvan şəhər məktəbliləri üçün “Nəbatat” bağına virtual ekskursiya təşkil olunub

Təhsil Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə bildiri...

Naxçıvanda idman inkişafın yeni mərhələsində

04-06-2020-09-19 Xəbərlər

Naxçıvanda idman inkişafın yeni mərhələsində

Ölkəmizdə dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birini də idmanın inkiş...

Özbəkistanın orol24.uz portalında Azərbaycanın əfsanəvi qalaları və Naxçıvandakı Əlincəqala haqqında məqalə yer alıb

04-06-2020-09-00 Xəbərlər

Özbəkistanın orol24.uz portalında Azərbaycanın əfsanəvi qalaları və Naxçıvandakı Əlincəqala haqqında məqalə yer alıb

Özbəkistanın orol24.uz portalında əsrlərə şahidlik etmiş, qədim tariximizin, zən...

Bəhruz Kəngərli muzeyinə onlayn ekskursiya təşkil olunub

03-06-2020-18-31 Xəbərlər

Bəhruz Kəngərli muzeyinə onlayn ekskursiya təşkil olunub

Muxtar respublikada fəaliyyət göstərən mədəniyyət ocaqlarına təşkil olunan onlay...

Ordubad rayonunda taxıl biçininə hazırlıq işlər başa çatıb - VİDEO

03-06-2020-17-03 Xəbərlər

Ordubad rayonunda taxıl biçininə hazırlıq işlər başa çatıb - VİDEO

Muxtar respublikada taxıl biçininə son hazırlıq işləri gedir. Ordubad rayonunun ...