Ay işığının soyuqluğunda üşünə-üşünə çölün-düzün canına düşmüsən...

Gedirsən, hara getdiyini bilmirsən... Qurumuş otlar ayağının altında xışıldayır. Daşlara ilişib büdrəyirsən, uzaq kölgəlikdə bir sıra quanq ağacı... Kölgəsində bir səs:

- Əyil, aşağı bax - deyir...

Başını torpağa əyirsən, düz ayaqlarının ucunda ay işığı ləpələnir, dayanmır, axıb gedir...

- Doldur, iç...

Hansısa bir əl sənə bir qab uzadır. Götürürsən...

- Ayı işığınımı? – deyə  soruşmaq keçir könlündən, amma bu su imiş...

- Necədir?

- Buz kimi...

- Bu kəhriz suyudur...

***

Ay işığının  dəyib ləpələndiyi sular yeraltı yolunu tutub gedir... Gedir, gedir, gedir... Bu torpaqların sehri bu suların içində gizli-gizli axır. Kəhriz yolları bu torpaqları qan damarları kimi sarıb-sarmalayıb onu cana gətirir. Həyat bitirir, ruh bitirir, bitirdiyi hər nə varsa canına su təmizliyi, su duası qatır...

Günlərin bir günü, bir gecəsi, yuxudamı, gerçəkdəmi, sənə bir qab ay işığı doldurub uzadırlar:

- İçməsən də günah olar, içirməsəm də - deyirlər...

***

Yolunuz gəzib dolanıb bu yerlərə gəlibsə Naxçıvanın adı dillər əzbəri sularını da tanıyacaqsınız. Təmizliyi, şəffaflığı, əbədiliyi dillər əzbəri sular. Bu yerlərin ruhu göylərdə dolanan insanı ayaqlarını basdığı torpağın ona həyat verəcəyinə inanıb. Kənardan qup-quru görünən bu dağların, qayaların kökündə qaynayan çeşmələr səssiz-səmirsiz  axışını davam etdirə-etdirə insan əli, insan əməli gözləyib. O əllərin zəhmətinə, sığalına yatıb. Suyun təmizliyinə bir xal düşməsini istəməyən insan düşüncəsi onu bu torpaqların daha dərinlərinə işləməyini istədiyi köklərinin birinci qoruyucusu hesab edib, onun əbədi hamiliyinə can atıb. Bu yerlərin insanı suları gözdən qoruyub, çirklənməkdən qoruyub, suların küskünlüyündən, gün altında əziyyətindən  ehtiyatlanıb torpaq altı çay yolları çəkməyə başlayıb...

*** 

Kəhrizlər...

Kəhrizlər Naxçıvan torpağının yeraltı həyat yollarıdır...

Bu yerlərin insanı nəyə güvəndiyini bilib, hər əziyyətə, hər zəhmətə qatlaşıb, onun yolunu açıb, başına dolanıb, keşiyində dayanıb... Səxavəti kəhrizlərin qarşısında  qəbul gözləyib, ehsanını bu sulara bağışlayıb.  El-obanın tükü-tükdən seçən gözləri sularını da adsız qoymayıb, nişan verib, bu suların gözünü açmış, yenidən həyata qaytarmış adamların adını sulara qarışdırıb əbədiləşdirib. Mirzəbədəl kəhrizi deyib, Qələndər kəhrizi deyib,  Kalba Musa, Ağaməli, Şahbazağa, Cananbəy kəhrizi deyib.  Haqqını itirməyib çeşməsinin, seçib-sonalayıb dibindən çıxdığı qayanın, köksündən qaynadığı dərənin, yerin-yurdun adını adı edib. Kərəmini əsirgəməyən bu zənginliyin Qırx pilləli məqamına yüksəlməyə çalışıb, müqəddəsliyi qarşısında baş əyib, and yeri edib...

***

Yerin dərinliyindən, torpağın bağrında qaynayıb  səssiz-səmirsiz ömrünü sürən suların ram olduğu bir qüvvə, bir güc, bir dəstək - Kankan əlləri... Yeraltı cığırların bilicisi, suların bələdçisi...

Kankan əlləri torpağın altındakı hər daşı, hər qayanı, toxunduğu torpağı tanıyır. Kankan əllərinin duyumu yeraltı çayların sultanıdır... Həm müridi, həm mürşididir bu sirli-sehrli inancın...  Əbədi ehtiyacın içindən yorulmadan yer-yer, ünvan-ünvan Güman quyuları qazan ustalar... Yaşam ehtiyacına üz tutan  gümanlar sulara yetişdimi,  ümid doğulur, sonra yol  açılır... Torpağın altı ilə axıb gedən yol...

Kankan işıqlı dünya ilə qaranlıq dünyanı birləşdirib... Adına qaranlıq dünya dediyimiz o yerdə isə işıqlı dünyanın canı gizlənib... Kankan iki dünya arasında yol çəkə-çəkə öz dünyasını – Sular dünyasını yaradıb...

Torpağın canına yayıla-yayıla səpələnmiş ümidləri bir yol üstə yığıb, kürə-kürə ünvanlayan Usta kankanların nə özləri unudulur, nə hekayələri... 

Hələ bir də bu yerlərin adı kəhriz sularının həzinliyinə, əzminə, saflığına qovuşan bir Yunus dayısı olubmuş...

***

Qədim Naxçıvanı kəhrizlərsiz təsəvvür etmək olarmı? Olmaz. Naxçıvanı kəhrizlərdən ayrı təsəvvür etməklə bu torpağın nə bərəkətinin haqqını vermək olar, nə dərinlərə kök atan köklərinin, nə insanlarının...

Naxçıvan ellərini torpağa bağlayan, yurda bağlayan bağlardır kəhriz yolları. İnsan susuz yaşaya bilərmi, bağ sala, bəhər yetirə, paklana, təmizlənə, gözlərində bir udum parıltı gəzdirə bilərmi?..

Bilməz.

Naxçıvanın həyat damarlarında axan qan misalı kəhriz suları... Bu torpağın ürəyinə yetişib ondan keçir,  döyüntü-döyüntü güc verib, güc alır... Yüz illər əvvəl də belə idi, yüz illər sonra da belə olacaq...

***

Gizlilik, var olan hər şeyin duyum məbədgahındakı qapıdır. Hər gizlənmişliyin mənasında bir qapı var. Bir gün ona yaxınlaşacaq addım səslərini, uzanıb döyəcək əllərin hənirtisini gözləyə-gözləyə  səbirlə susur, susur, susur...

Susan hər gizliliyin Tanrıda bir bilinmişliyi var...

Nə torpağın, nə səmanın, nə torpaqla səmanın körpüsünün – suların Tanrıdan gizli sirri yoxdur...

Sonra bir işarə... sonra bir nişan... Kimsə titrək barmaqlarıyla bir nöqtəni nişan verib:

- Ordadır - deyir...

Nişan verilən yerdə baxarsan bir xəzinə gizlənər, baxarsan bir məzar... Baxarsan bir  işıq qopar o yerdən, baxarsan...  yüzillik hekayəsini damla-damla əridib  əbədiyyətə aparan sular öz yolu ilə axıb getməyindədir...

Amma gizliliyin üstündəki örtük çəkildimi, qapı açıldımı, Tanrı:

- Götür, apar, artıq sənindir - demişdir...

Su işığı yayılar torpağın köksü üstə...

***

Suyun qəlbinə hopdurub gətirdiyi yaddaş, suyun pıçıltısıyla gələcəyə yollanan həyat... Sular keçib getdikləri yerlərin cövhərini, dadını, havasını, şəfasını  gələcəyə yollayır... Sular bir keçdiyi yerdən bir də keçmir deyirlər... Hər udumda yenilənir, hər udumda yenidən doğulur sular...

 Suları yolunun hər göz qırpımında bir Güman qapısı gözləyir... Bəlkə də sular özləri yollarına davam edərkən, günlərin bir günü minillik bətnindən dünyaya göz açmaq üçün Güman qapılarını oradan, yeraltı dünyanın içindən döyüb:

- Mən burdayam - deyirlər...

Bu üzdən bir əl uzanır qaranlığa, güzgü ilə güzgü arasındakı sonuncu torpaq qatı ovulub tökülür, sirr üzə çıxır...

Deyirlər, kəhrizlərin yolları boyunca həmişə təmiz bir nəfəs dolanır, o suların köhnəlməsinə, qoxusuna qoxu qarışmasına, şəffaflığına bulanıqlıq enməsinə imkan verməyən bir nəfəs...

O nəfəs günlərin bir günü  göylərin – yerlərin hakiminin, yaradıcısının, bilicisinin, əllərindən yapışıb dərin quyusundan gün üzünə çıxır... Amma onun gedişi dönüklük deyil... O nəfəs gəzib-dolaşıb geri qayıdır... Heç zaman sularını tərk etməyir, onda qalır...

***

Bir gün bir yolçu  gəlir, bir qab su doldurub içir o nəfəsdən...

Heyrətlə baxır, heyrətlə gözləyir, torpağın ürək döyüntülər köksünə daşınıb orda qərar tutur. Ovuclarını qoşalaşdırıb minillik suların  canına uzadır, üzünə-gözünə su vurur... Ovuclarında minillik canın sirrinin izləri qalır... gözlərində həm başı üstündə, həm yerin təkində işıq saçan ay...

Yolçu bilsə də, bilməsə də bundan sonrakı minillər boyunca da nə o  sirrin təmizliyi pozulacaq, nə kəhriz sularının ümid qapıları bağlanacaq...  Bu yerlərdə - nə yuxarıda - səmada, nə aşağıda – torpağın qəlbində - kəhriz sularında ayın üzünü heç zaman kölgə almayacaq...

 

                                                                                                            Hədiyyə Şəfaqət

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Azərbaycan Ordusu miqyasında keçirilən əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarının fəaliyyəti davam edir - VİDEO

13-11-2019-18-15 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusu miqyasında keçirilən əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarının fəaliyyəti davam edir - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, təlimin ikinci günü qoşunların səfərbərlik ehtiyatları ...

İntellektual oyunlara 25 əcnəbi tələbə qatılıb

13-11-2019-16-30 Xəbərlər

İntellektual oyunlara 25 əcnəbi tələbə qatılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Gənclər Mərkəzi”ndə “10-17 noyabr Beynəlxalq Tələbə Gə...

Naxçıvanlı alimlərin əsərləri Beynəlxalq kitab sərgisində

13-11-2019-15-48 Xəbərlər

Naxçıvanlı alimlərin əsərləri Beynəlxalq kitab sərgisində

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 6-dan 10-dək Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhəri...

Tələbələr arasında ən yaxşı şeir ifaçıları seçilib

13-11-2019-14-00 Xəbərlər

Tələbələr arasında ən yaxşı şeir ifaçıları seçilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində Beynəlxalq Tələbə Gəncl...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

13-11-2019-13-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Yeni yol, müasir məktəb, işıqlı gələcək...

13-11-2019-11-58 Xəbərlər

Yeni yol, müasir məktəb, işıqlı gələcək...

Xətai və Yeni Havuş. Azərbaycanımın kiçik kəndləri böyük sevinc yaşayır. Salamla...

Culfada sığorta-pensiya sisteminin mahiyyəti barədə maarifləndirici tədbir keçirilib

13-11-2019-09-55 Xəbərlər

Culfada sığorta-pensiya sisteminin mahiyyəti barədə maarifləndirici tədbir keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun mətbuat xidmətindən ...

Sədərək rayon Mərkəzi Xəstəxanasında taktiki-xüsusi təlim olub

13-11-2019-09-18 Xəbərlər

Sədərək rayon Mərkəzi Xəstəxanasında taktiki-xüsusi təlim olub

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata ...

Azərbaycan Ordusunda başlayan əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları da iştirak edir - VİDEO

12-11-2019-17-28 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunda başlayan əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları da iştirak edir - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycan Ordusunda keçirilən əməliyyat təlimi çərçivə...

Ramin İsmayılov Qaz İstismar Xidmətinin rəisi təyin edildi - FƏRMAN

12-11-2019-17-07 Rəsmi

Ramin İsmayılov Qaz İstismar Xidmətinin rəisi təyin edildi - FƏRMAN

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov noyabrın 12-də R...

Müasirləşən Naxçıvanımız və onun kəndləri - VİDEO

12-11-2019-15-03 Xəbərlər

Müasirləşən Naxçıvanımız və onun kəndləri - VİDEO

Muxtar respublikada aparılan kompleks quruculuq işləri bu gün də davam etdirilir...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

12-11-2019-14-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

AzTV-də Əlincəqalaya həsr edilən reportaj yayımlanıb - VİDEO

12-11-2019-11-56 Xəbərlər

AzTV-də Əlincəqalaya həsr edilən reportaj yayımlanıb  - VİDEO

Azərbaycan Dövlət Televiziyasının əməkdaşları qədim tariximizin bir parçası olan...

Yeni texnologiyaların tətbiqinə diqqət artırılır

12-11-2019-10-28 Xəbərlər

Yeni texnologiyaların tətbiqinə diqqət artırılır

Naxçıvan Muxtar Respublikası Rabitə və Yeni Texnologiya Nazirliyinin Mətbuat xid...

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

11-11-2019-18-41 Xəbərlər

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikamızda “Absolute fit” adlı yeni idman z...

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

11-11-2019-17-31 Xəbərlər

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

Böyük Britaniya və Amerikadan Naxçıvana gələn turistlər buranın fərqli bir yer o...

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

11-11-2019-16-33 Xəbərlər

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında qış mövsümünə hazırlıq işləri  başa  ça...

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

11-11-2019-15-22 Xəbərlər

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Türkiyənin Naxçıvandakı Baş Konsulluğunda Mustafa Kamal...

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

11-11-2019-14-59 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov noyabrın 8-də Na...

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

11-11-2019-10-59 Xəbərlər

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

“...Naxçıvan təkcə İslam aləminin deyil, bütün dünyanın ən işıqlı şəhərdir.

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

09-11-2019-18-44 Xəbərlər

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında da gənc əsgərlərin andiçmə mərasimi olu...

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

09-11-2019-18-15 Xəbərlər

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Daxili Qoşunların “Naxçıvan”  Əlahiddə Əməliyyat Briqad...

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

09-11-2019-17-17 Xəbərlər

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 1918-ci il 9 noyabr tarixli qərarı ilə ...

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

09-11-2019-17-01 Xəbərlər

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində Naxçıvan Muxtar Resp...

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

09-11-2019-15-30 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetdə  təşkil edilən tədbirdə  ali t...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

09-11-2019-14-29 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında noyabrın 10-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

09-11-2019-11-31 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

09-11-2019-11-00 Xəbərlər

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

“Vətənin Müdafiəsinə Hazıram” poliatlon çoxnövçülüyü üzrə respublika final mərhə...

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

09-11-2019-00-00 Xəbərlər

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

Müstəqilliyimizin və dövlətçiliyimizin rəmzi-Azərbaycan bayrağı.

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

08-11-2019-19-21 Rəsmi

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

Əhalinin keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması muxtar respublikada aparılan q...