Elektroenergetikanın inkişafına təkan

Naxçıvanda elektrikləşmə işləri ötən əsrin əvvəllərində başlanıb, əsrin ortalarında isə bu işlə məşğul olan inzibati və texniki qurumlar yaradılıb. Müstəqilliyə qədərki dövrdə Naxçıvana elektrik verilişi Ermənistan ərazisindən gələn tranzit xətlərlə ötürülürdü. 1992-ci ilin yay aylarından etibarən isə muxtar respublikaya elektrik enerjisinin verilişi məlum hadisələr səbəbindən tam dayandırıldı. Həmin dövrdə muxtar respublika enerji blokadasına salınmış, əhali enerjiyə olan tələbini qarşılamaq üçün kütləvi şəkildə çoxillik ağacları kəsmək onlardan yanacaq kimi istifadə etməyə məcbur qalmışdı. Həmin dövrdə muxtar respublika rəhbər şəxslərin qonşu ölkələrlə apardığı danışıqlar nəticəsində Naxçıvana enerji verilişi qismən yaxşılaşdırıldı və alınan enerji hesabına tələbat ödənildi. Lakin bu məsələnin birdəfəlik həlli XXI əsrin əvvəllərində mümkün oldu.

Vayxır SES-in inşası və alternativ enerji dövrünün başlanğıcı

2005-2006-cı illərdə muxtar respublika elektrik enerjisinə olan tələbatı qarşılamaq üçün yeni elektrik stansiyaları tikilərək istifadəyə verildi. Nəticədə enerji təhlükəsizliyi təmin edildi, etibarlı və dayanıqlı enerji siyasəti digər sahələrin inkişafına töhfə verdi. Bəhs olunan dövrdə Azərbaycan Prezidentinin müvafiq sərəncamına əsasən Naxçıvanda ümumi gücü 151 mVt olan iki yeni elektrik stansiyası inşa olundu. Eyni zamanda əhalidən toplanmış enerji haqları hesabına muxtar respublikanın müstəqillik illərində tikilmiş ilk su elektrik stansiyasının- 4.5 mVt gücündə Vayxır SES-in təməli qoyuldu. 2006-cı ildə istifadəyə verilən Vayxır SES kiçik kateqoriyalı stansiya hesab olunmasına baxmayaraq həmin stansiyanın inşa olunması elektroenergetikanın bərpaolunan enerji mənbələri hesabına təmin edilməsi yönündə ilk tarixi addım adlandırmaq olar.

Sonrakı illərdə Ordubad və Şərur rayonları ərazisində yeni SES-lər inşa edildi, 2015-ci ildə isə Babək rayonu ərazisində isə ölkənin ən böyük Günəş ES-i tikildi. Hazırkı dövrdə Naxçıvan enerji sistemində alternativ və bərpaolunan enerji ümumi enerji istehsalının 70 faizə qədərini təşkil edir. Muxtar respublikada bu sahədə qazanılan uğurları dünyanın inkişaf etmiş ölkələri ilə müqayisə etmək olar və bu sahədə əldə olunan nailiyyətlər təbii amillərlə yanaşı məqsədyönlü inkişaf strategiyası ilə sıx bağlıdır.

Beləliklə müstəqilliyin ilk illərində cəmi 22 mVt gücə malik Naxçıvan enerji sisteminin ümumi gücü 2019-cu ildə 241 mVt-a çatdırıldı. Yaxın gələcəkdə isə bu rəqəmin 300 mVt-a qədər artırılması istiqamətində iş aparılır. Hazırda Ordubad rayonu ərazisində 36 meqavat gücündə yeni SES inşa olunur. Eləcə də muxtar respublikada yaxın gələcəkdə su, günəş enerji mənbələri ilə yanaşı yeni külək elektrik stansiyalarının da tikintisi planlaşdırılır.

Yenidənqurma işləri və rəqəmsallaşma

Elektrik enerjisinin istehsalı ilə yanaşı elektrik qurğularının yenilənməsi, müasir tələblər səviyyəsində qurulması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Muxtar respublikanın elektroenergetika sistemi sovetlər dövründə uzun müddətli istismar olunub. Bu baxımdan energetika sahəsində yenilənmə işləri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hazırda yeni transformator məntəqələrinin quraşdırılması, yeni kabel xətlərinin çəkilişi və mövcud hava xətlərin yeraltı kabel xətlərlə əvəz edilməsi, habelə ön ödənişli-smartkart tipli rəqəmsal sayğacların tətbiqi gündəlikdə duran məsələdir. Naxçıvan şəhəri və Babək qəsəbəsindən sonra Şərur rayonu ərazisində bu kateqoriyadan olan sayğacların quraşdırılması işləri aramsız davam etdirilir. Adıçəkilən bu tipli sayğacların bütün rayon və şəhərlərdə quraşdırlması nəzərdə tutulur.

Elmi-texniki tərəqqinin tətbiqi və yeni kadr islahatları

Məlum olduğu kimi, elmi texniki tərəqqini elektrik enerjisi olmadan təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. Bu baxımdan enerji, onun istehsal mənbələri və nəqli texnologiyası ildən-ilə təkmilləşir, bu sahə daim inkişaf edir. Müasir dövrdə bütün elm sahələrində olduğu kimi elektoenergetika sahəsində də innovasiyalar, yeni təşəbbüslər və ideyalar irəli sürülür. Həmin innovativ fikirlər–biznes layihələri və yaxud da startaplar adlanır. Dünyada elektroenergetika sahəsində baş verən yeniliklər davamlı xarakter alıb.

Bu gün iqtisadi baxımdan səmərəli və ətraf mühitə zərərli təsiri az olan layihələrə daha çox önəm verilir. Dünya təcrübəsinə nəzər salsaq görərik ki, hazırda enerji sahəsində aparılan işlər əsasən, enerjinin saxlanması, alternativ enerji, enerji səmərəliliyi və smart-ağıllı enerji sahələrini əhatə edir.

Startaplar qabaqcıl ölkələrdə geniş nüfuz qazanıb və uğurla tətbiq edilir. Hazırda elektroenergetika sahəsində əsasən enerjinin istehsalı, nəqli və məişətdə istifadəsi sahəsində startaplar geniş yayılıb. Bu baxımdan startaplara diqqətin artırılması dövrün tələbidir.

Elektroenergetika sahəsində əsas məsələlərin başında kadr potensialının formalaşdırılması gəlməkdədir. Bu baxımdan bu sahədə kadr islahatlarının aparılması, elektroenergetika sahəsinə marağın artırılması vacib məsələlərdəndir. Bütün bunlar nəzərə alınaraq muxtar respublikada da ali məktəb və digər müvafiq təhsil qurumları ilə əlaqələr yaradılıb və bu əlaqələr inkişaf etdirilir. Tələbə və gənc kadrlar arasından seçilmiş şəxslər müvafiq struktur vahidlərində işlə təmin olunurlar.

Sonda

Muxtariyyətin quruculuq, inkişaf və sabitlik dövrü ərzində Naxçıvanda elektroenergetika sisteminin davamlı inkişafı və enerji təhlükəsizliyinin təmini istiqamətində mühüm vəzifələr qarşıya qoyulub və onların icrası təmin edilib. Təsadüfi deyil ki, artıq bu gün Naxçıvan enerji sahəsində həyata keçirilən uğurlu islahatlar nəticəsində bütövlükdə ölkədə nümunəvi regiona çevrilib. Naxçıvanın alternativ enerji mənbələrindən səmərəli istifadəsi hətta Avropa dövlətlərinin belə diqqətini çəkir. Bir neçə ilə əvvəl Naxçıvanda keçirilən “Avropa Günləri”ndə iştirak edən Belçika Krallığının ölkəmizdəki səfiri BertSkufs bu mənzərəni belə qiymətləndirdi:

"Bir çox ölkələr enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin vacibliyindən danışırlar, amma praktikada böyük nəticələr əldə edə bilmirlər. Naxçıvanda isə deyilən hər bir iş yerinə yetirilir. Burada həqiqətən enerji təhlükəsizliyi təmin olunur. Ümid edirik ki, bu sahə gələcəkdə daha da inkişaf edəcək. Naxçıvan Muxtar Respublikası bərpa olunan enerji mənbələri sahəsinin inkişafında hətta bir çox Avropa ölkələri üçün nümunə ola bilər". 

Bəli, bu günün reallığı belədir. Bir zaman qonşu ölkələrdən enerji idxal edən Naxçıvan aparılan məqsədyönlü və strateji proqramların nəticəsində indi elektrik enerjisi ixrac edən bir muxtar respublikaya çevrilib. Muxtariyyətinin 95-ci ilini qeyd edən Naxçıvanın dünəni ilə bu günü arasında olan inkişaf zamanın tempinə uyğun, yüksək sürətlə gedir. O da faktdır ki, indi dünyada güc təkcə qüdrətli ordu, inkişaf edən iqtisadiyyatla ölçülmür. Həm də enerji təhlükəsizliyi möhkəm və etibarlı şəkildə qurulan ölkələrin gələcəyi də parlaqdır.


                                                                                   Vaqif Vəliyev

Bu məqalə “Muxtariyyətin quruculuq, inkişaf və sabitlik dövrü” mövzusunda yaradıcılıq müsabiqəsinə təqdim etmək üçündür.

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda payız-qış mövsümünə hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

12-08-2020-18-20 Rəsmi

Naxçıvanda payız-qış mövsümünə hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, avqustun 12-də Naxçıvan Muxtar Re...

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı” monoqrafiyası işıq üzü görüb

12-08-2020-17-33 Xəbərlər

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı” monoqrafiyası işıq üzü görüb

Bölmənin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsindən NUHÇIXAN İnformasiya Agen...

“Badamlı” mineral suyunun 44 tonu Dubay şəhərinə yola salınıb - VİDEO

12-08-2020-17-10 Xəbərlər

“Badamlı” mineral suyunun 44 tonu Dubay şəhərinə yola salınıb - VİDEO

Bu gün ölkəmizin əsas mineral su istehsalçılarından və muxtar respublikanın qaba...

Kəngərli rayonunda bələdiyyələrə metodiki vəsait paylanılıb

12-08-2020-16-49 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda bələdiyyələrə metodiki vəsait paylanılıb

Ədliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə verilə...

Naxçıvan Teleradiosunun yarımillik fəaliyyəti müzakirə olunub

12-08-2020-15-59 Xəbərlər

Naxçıvan Teleradiosunun yarımillik fəaliyyəti müzakirə olunub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bununla bağlı  keçirilən iclasda ...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

12-08-2020-15-38 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 13-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Naxçıvanda ötən ay 105 vətəndaşa əmək pensiyası təyin olunub

12-08-2020-14-58 Xəbərlər

Naxçıvanda ötən ay 105 vətəndaşa əmək pensiyası təyin olunub

Bu barədə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun mətbuat xi...

Şəhərdən kəndə gedən müəllimlər üçün güzəştlər - VİDEO

12-08-2020-14-39 Xəbərlər

Şəhərdən kəndə gedən müəllimlər üçün güzəştlər - VİDEO

Hər yeni tədris ilində muxtar respublikada müəllimləri işlə təmin etmək üçün müs...

Qəbul imtahanlarının birinci mərhələsində iştirak etməyən abituriyentlər ikinci mərhələyə buraxılacaqlar

12-08-2020-14-00 Xəbərlər

Qəbul imtahanlarının birinci mərhələsində iştirak etməyən abituriyentlər ikinci mərhələyə buraxılacaqlar

Ali təhsil müəssisələrinə qəbul olmaq üçün ərizə verən, lakin hər hansı səbəbdən...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

12-08-2020-12-09 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Türkiyədə baş verən zəlzələ Naxçıvanda hiss edilib

12-08-2020-11-44 Xəbərlər

Türkiyədə baş verən zəlzələ Naxçıvanda hiss edilib

Avqustun 12-də Heydərabad seysmoloji stansiyasından 53 kilometr şimal-qərbdə - T...

Sabah 19 mindən çox abituriyent qəbul imtahanı verəcək

12-08-2020-11-22 Xəbərlər

Sabah 19 mindən çox abituriyent qəbul imtahanı verəcək

Sabah 19 min 197 abituriyent qəbul imtahanı verəcək.

Naxçıvanda əcnəbi tələbələr arasında labirint strateji oyunu baş tutdu

11-08-2020-17-43 Xəbərlər

Naxçıvanda əcnəbi tələbələr arasında labirint strateji oyunu baş tutdu

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatçılığı ilə Gənclər Mərkəzi...

Avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər və rayonunda qəbul imtahanları təşkil ediləcək

11-08-2020-15-56 Xəbərlər

Avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər və rayonunda qəbul imtahanları təşkil ediləcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

11-08-2020-15-35 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 12-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Çavuşoğlu: “Türkiyə üzərindən Naxçıvana təbii qazın çatdırılması strateji layihədir”

11-08-2020-14-00 Xəbərlər

Çavuşoğlu: “Türkiyə üzərindən Naxçıvana təbii qazın çatdırılması strateji layihədir”

“Azərbaycan Türkiyəyə təbii qaz ixrac edən ölkələr arasında ilk sıradadır”.

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

11-08-2020-11-18 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsi Quru Qoşunları bölmələrinin iştirakı ilə davam edir - VİDEO

11-08-2020-10-36 Xəbərlər

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsi Quru Qoşunları bölmələrinin iştirakı ilə davam edir - VİDEO

Azərbaycan-Türkiyə birgə genişmiqyaslı döyüş atışlı taktiki təlimlərinin birinci...

İmtahan iştirakçıları arasında maksimal bal toplayanların sayı açıqlanıb

11-08-2020-09-19 Xəbərlər

İmtahan iştirakçıları arasında maksimal bal toplayanların sayı açıqlanıb

11-ci sinif şagirdləri üçün 23-24 iyul 2020-ci il tarixlərində keçirilmiş buraxı...

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının tarixi açıqlanıb

10-08-2020-17-30 Xəbərlər

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının tarixi açıqlanıb

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının ikinci mərhələsi 20-21 avqust...

Azərbaycan və Türkiyə HHQ-nin qırıcıları təlim-məşq uçuşları keçiriblər - VİDEO

10-08-2020-17-12 Xəbərlər

Azərbaycan və Türkiyə HHQ-nin qırıcıları təlim-məşq uçuşları keçiriblər - VİDEO

"TurAz Qartalı - 2020" Azərbaycan-Türkiyə birgə taktiki-uçuş təlimlərinin birinc...

İslamşünaslıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə

10-08-2020-16-09 Xəbərlər

İslamşünaslıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutuna (Aİİ) islamşünaslıq ixtisası üzrə qəbul olmaq i...

Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları seçən abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

10-08-2020-12-53 Xəbərlər

Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları seçən abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

2020/2021-ci tədris ili üçün 9 illik orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili ...

Azərbaycan Ordusunun generalı vəfat edib

10-08-2020-12-11 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunun generalı vəfat edib

Azərbaycan Ordusuna ağır itki üz verib. General-leytenant Məmmədov Fuad Nadir oğ...

Peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbuluna start verilir

10-08-2020-11-19 Xəbərlər

Peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbuluna start verilir

Bu gün 2020/2021-ci tədris ili üzrə dövlət peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəb...

Qədim yeraltı tikili-40 pillə çeşməsi

09-08-2020-19-57 Xəbərlər

Qədim yeraltı tikili-40 pillə çeşməsi

Ordubad şəhərindəki 40 pillə çeşməsi yer altında inşa olunmuş çox maraqlı su mən...

Muxtar respublikada təhsil sahəsində quruculuq işləri uğurla davam edir

09-08-2020-16-37 Xəbərlər

Muxtar respublikada təhsil sahəsində quruculuq işləri uğurla davam edir

Altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin birinci sessiyasında...

El sənətini yaşadanlar

09-08-2020-13-20 Xəbərlər

El sənətini yaşadanlar

Xalqımızın ən qiymətli sərvəti olan, minilliklər boyu təşəkkül tapan adət-ənənəl...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

08-08-2020-17-40 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 9-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Naxçıvanda gənc sərhədçilərin andiçmə mərasimi keçirildi - VİDEO

08-08-2020-16-20 Xəbərlər

Naxçıvanda gənc sərhədçilərin andiçmə mərasimi keçirildi - VİDEO

Son illər həyata keçirilən ardıcıl tədbirlər nəticəsində sərhəd diviziyasının ma...