«Şərur» adının yaranması qədim Şumer əsatiri ilə bağlıdır.

Şumerlər «Ninurta tanrının hünəri» adlı əsatirdə «İlahi nizə»ni «Şərur» adlandırıblar. Əsatirin qısa məzmunu belədir: «Yeraltı dünyada Kur ölkəsində Asaq adlı qanadlı, qorxunc bir azman-nəhəng (əjdaha) yaşayırmış… Asaq ölüm saçan gözlərini bərəldir, Ninurta qorxub geriyə atılır. Şərur dilə gəlir: «Heç qorxma ! At məni quduz azmanın üstünə, mən onu məhv edəcəyəm». Ninurta Şəruru azmana doğru atır. Şərur azmanı ortasından dəlib keçir». 

Bu qədim əsatirə görə, «Şərur» sözünün mənası «nizə», yəni qara qüvvənin, şərin, pisliyin qənimi, «ilahi güc», «əzəmət», «qüvvət» deməkdir. Tədqiqatçı alim Arif Rəhimovun fikrincə, «Şərur» adı qədim elam-kassit tayfalarının dilində «Şeru» - «çöl», «düzənlik» mənasını verir. 

Yazılı tarixi mənbəmiz olan «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanında da «Şərur» adına rast gəlinir. Dastanın onuncu boyunda («Uşun Qoca oğlu Səkrəyin boyu») göstərilir ki, «Üç yüz nəfər say-seçmə igid Şərukun (Şərurun) ucundan Göyçə dənizinə qədər yol gedirlər. Orada qələbə çalıb Əlincə qalasına dönürlər». Göründüyü kimi, «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanında Şərurun ilkin adlarından biri kimi «Şəruk» göstərilib.

Tədqiqatçıların fikrincə, «Şərur» adının yaranması və mənşəyi qədim türk tayfası olan şumerlərlə sıx bağlıdır. Belə ki, Şumer şəhər-dövlətləri olan Ur və Uruq şəhərləri e.ə. III minillikdə qədim Mesopotamiyanın ən qüdrətli şəhər-dövlətləri idi. Bu şəhər-dövlətlərlə Azərbaycanın Cənubu və Şimalı arasında daha sıx iqtisadi, siyasi və mədəni əlaqələr yaranmışdı. Bu səbəbdən də ərazidə yaşayan qədim türk tayfaları (naxç və gərgərlər) bu ulu yurdu Şərur adlandırıblar. 

Diqqət edək: «Şərur» adı zaman-zaman dəyişərək Şəruk, Şəyruk, Şəril, nəhayət Şərur şəklinə düşüb. Göründüyü kimi, qədim Mesopotamiyanın Ur və Uruq şəhər adları Şərur və ya Şəruk adının ikinci komponenti ilə üst-üstə düşür. Şərurun qədim şumerlərlə sıx bağlı olduğunu sübut edən başqa bir mənbə arxeoloji abidələrimizdən aşkar edilmiş saysız-hesabsız maddi-mədəniyyət nümunələridir. 

Tədqiqatlar göstərir ki, hələ eramızdan əvvəl Şərur ərazisində ulu əcdadlarımız yaşamış və yaratmışlar. Onların özlərindən sonra qoyub getdikləri tarixi və mədəniyyət abidələri isə bu qədim yurdun türkçülük möhürüdür. Şərur ərazisində mövcud olan tarixi abidələrdən Havuş kəndi ərazisindəki Danaqalası, Gəlin qayası, Havuş mağarası, Axura kəndində Ağvantəpə, Hadıqayıb, Pisdər mağaraları, Tənənəm kəndində Qazma mağarası, Gümüşlü kəndində Qarasu qalası, Qız qalası, Aşağı Yaycı kəndində Yaycı qalası, Qız qalası, Dizə kəndində kurqanlar, Ovçular təpəsi, Oğlanqala kəndində Qalacıq arxı, Şahbulaq və Danyeri kəndlərindəki qalalar, Arpaçayı üzərində birtağlı Dədəli körpüsü, Zeyvə kəndində Daş heykəl və s. onlarla abidə keçmişimizi bu günə daşıyan tarixi yaddaşımız kimi maddi və mədəni həyatımızın güzgüsü rolunu oynayan incilərdir. Bu abidələr eramızdan əvvəl V-III minilliklərdən başlamış bizim eranın XVIII-XIX əsrlərinə qədər böyük bir dövrü əhatə edir.

Uzun əsrlər boyu bu qədim diyarın adı Şəril (Şəril eli, Şəril mahalı, Şəril çuxuru) kimi tarixi mənbələrdə çəkilir. Gözəl saz havacatları olan «Şərili», «Ağır Şərili» və «Orta Şərili» el aşıqlarının dilindən bu gün də düşmür. 

Azərbaycan çar Rusiyasının müstəmləkəsi olduğu dövrdə inzibati ərazi kimi Şərur diyarı İrəvan Quberniyasının Şərur-Dərələyəz uyezdinə daxil edilib. 1905-ci ildə Culfa-İrəvan dəmiryol xətti istifadəyə veriləndə rayon mərkəzindəki Şərur dəmiryol stansiyasının ərazisində bir neçə ev tikilib ki, burada da əsasən dəmiryolçu ailələri yaşayırdılar. 1924-cü ildə Pambıqtəmizləmə Zavodu tikildikdən və Maşın-Traktor Stansiyası yaradıldıqdan sonra burada əlavə bir neçə ictimai yaşayış binası da inşa olunub, rayon mərkəzi Cəlilkənddən Şərur dəmiryol stansiyasının yerləşdiyi əraziyə köçürülübər.  1930-cu ildə isə Şərur inzibati rayonu yaradılıb. Rayon mərkəzi getdikcə böyüyüb və 1948-ci ildə qəsəbə adını alıb. 

1930-cu illərin ortalarında rayonun adı dəyişdirilərək  Stalin rayonu adlanıb. 1964-cü ildən 1991-ci ilə qədər İliç rayonu adlanıb, 1991-ci ildən isə Şərur adı yenidən bərpa olunub.

Şərur rayonu ərazisində çoxlu sayda arxeoloji abidələr, o cümlədən qədim yaşayış yerləri, mağaralar, kurqanlar, nekropollar, qala divarları və başqa maddi-mədəniyyət qalıqları mövcuddur. Hazırda bu arxeoloji abidələrin bir çoxunda geniş qazıntı işləri aparılır. Tədqiq olunan qədim yaşayış məskənləri içərisində Qazma mağarası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tənənəm kəndində yerləşən bu mağara ən qədim insan düşərgəsi olaraq, Orta Paleolit dövrünə, yəni eramızdan 60-80 min il əvvələ aiddir. 

Dizə kəndi ərazisində yerləşən Ovçular təpəsi, Oğlanqala öz möhtəşəmliyinə və tikinti əzəmətinə görə daha çox diqqəti cəlb edir. 

Muxtar respublika ərazisi, o cümlədən Şərur rayonu özünün coğrafi mövqeyinə və zənginliyinə görə turizm baxımından əhəmiyyətli bölgədir. Son illər bölgəyə daha çox turistin cəlb olunması üçün əhəmiyyətli tədbirlər görülür. Təbii ki, Qazma mağarası, Ovçular, Oğlanqala, Aşağı Yaycı kəndi ərazisində olan və Uzunqaya dağ silsiləsi üzərində yerləşən Qızqalası və başqa möhtəşəm tarixi abidələrimiz də turistlərin marağını çəkir.  

Allahverdi Əsgərov
Ələkli kənd tam orta məktəbinin tarix müəllimi
“Şərurun səsi” qəzeti

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda payız-qış mövsümünə hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

12-08-2020-18-20 Rəsmi

Naxçıvanda payız-qış mövsümünə hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, avqustun 12-də Naxçıvan Muxtar Re...

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı” monoqrafiyası işıq üzü görüb

12-08-2020-17-33 Xəbərlər

“Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı” monoqrafiyası işıq üzü görüb

Bölmənin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsindən NUHÇIXAN İnformasiya Agen...

“Badamlı” mineral suyunun 44 tonu Dubay şəhərinə yola salınıb - VİDEO

12-08-2020-17-10 Xəbərlər

“Badamlı” mineral suyunun 44 tonu Dubay şəhərinə yola salınıb - VİDEO

Bu gün ölkəmizin əsas mineral su istehsalçılarından və muxtar respublikanın qaba...

Kəngərli rayonunda bələdiyyələrə metodiki vəsait paylanılıb

12-08-2020-16-49 Xəbərlər

Kəngərli rayonunda bələdiyyələrə metodiki vəsait paylanılıb

Ədliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyinə verilə...

Naxçıvan Teleradiosunun yarımillik fəaliyyəti müzakirə olunub

12-08-2020-15-59 Xəbərlər

Naxçıvan Teleradiosunun yarımillik fəaliyyəti müzakirə olunub

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bununla bağlı  keçirilən iclasda ...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

12-08-2020-15-38 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 13-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Naxçıvanda ötən ay 105 vətəndaşa əmək pensiyası təyin olunub

12-08-2020-14-58 Xəbərlər

Naxçıvanda ötən ay 105 vətəndaşa əmək pensiyası təyin olunub

Bu barədə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun mətbuat xi...

Şəhərdən kəndə gedən müəllimlər üçün güzəştlər - VİDEO

12-08-2020-14-39 Xəbərlər

Şəhərdən kəndə gedən müəllimlər üçün güzəştlər - VİDEO

Hər yeni tədris ilində muxtar respublikada müəllimləri işlə təmin etmək üçün müs...

Qəbul imtahanlarının birinci mərhələsində iştirak etməyən abituriyentlər ikinci mərhələyə buraxılacaqlar

12-08-2020-14-00 Xəbərlər

Qəbul imtahanlarının birinci mərhələsində iştirak etməyən abituriyentlər ikinci mərhələyə buraxılacaqlar

Ali təhsil müəssisələrinə qəbul olmaq üçün ərizə verən, lakin hər hansı səbəbdən...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

12-08-2020-12-09 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Türkiyədə baş verən zəlzələ Naxçıvanda hiss edilib

12-08-2020-11-44 Xəbərlər

Türkiyədə baş verən zəlzələ Naxçıvanda hiss edilib

Avqustun 12-də Heydərabad seysmoloji stansiyasından 53 kilometr şimal-qərbdə - T...

Sabah 19 mindən çox abituriyent qəbul imtahanı verəcək

12-08-2020-11-22 Xəbərlər

Sabah 19 mindən çox abituriyent qəbul imtahanı verəcək

Sabah 19 min 197 abituriyent qəbul imtahanı verəcək.

Naxçıvanda əcnəbi tələbələr arasında labirint strateji oyunu baş tutdu

11-08-2020-17-43 Xəbərlər

Naxçıvanda əcnəbi tələbələr arasında labirint strateji oyunu baş tutdu

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər Fondunun təşkilatçılığı ilə Gənclər Mərkəzi...

Avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər və rayonunda qəbul imtahanları təşkil ediləcək

11-08-2020-15-56 Xəbərlər

Avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər və rayonunda qəbul imtahanları təşkil ediləcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən avqustun 13-14-də respublikanın 35 şəhər...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

11-08-2020-15-35 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 12-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Çavuşoğlu: “Türkiyə üzərindən Naxçıvana təbii qazın çatdırılması strateji layihədir”

11-08-2020-14-00 Xəbərlər

Çavuşoğlu: “Türkiyə üzərindən Naxçıvana təbii qazın çatdırılması strateji layihədir”

“Azərbaycan Türkiyəyə təbii qaz ixrac edən ölkələr arasında ilk sıradadır”.

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

11-08-2020-11-18 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsi Quru Qoşunları bölmələrinin iştirakı ilə davam edir - VİDEO

11-08-2020-10-36 Xəbərlər

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsi Quru Qoşunları bölmələrinin iştirakı ilə davam edir - VİDEO

Azərbaycan-Türkiyə birgə genişmiqyaslı döyüş atışlı taktiki təlimlərinin birinci...

İmtahan iştirakçıları arasında maksimal bal toplayanların sayı açıqlanıb

11-08-2020-09-19 Xəbərlər

İmtahan iştirakçıları arasında maksimal bal toplayanların sayı açıqlanıb

11-ci sinif şagirdləri üçün 23-24 iyul 2020-ci il tarixlərində keçirilmiş buraxı...

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının tarixi açıqlanıb

10-08-2020-17-30 Xəbərlər

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının tarixi açıqlanıb

I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının ikinci mərhələsi 20-21 avqust...

Azərbaycan və Türkiyə HHQ-nin qırıcıları təlim-məşq uçuşları keçiriblər - VİDEO

10-08-2020-17-12 Xəbərlər

Azərbaycan və Türkiyə HHQ-nin qırıcıları təlim-məşq uçuşları keçiriblər - VİDEO

"TurAz Qartalı - 2020" Azərbaycan-Türkiyə birgə taktiki-uçuş təlimlərinin birinc...

İslamşünaslıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə

10-08-2020-16-09 Xəbərlər

İslamşünaslıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutuna (Aİİ) islamşünaslıq ixtisası üzrə qəbul olmaq i...

Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları seçən abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

10-08-2020-12-53 Xəbərlər

Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları seçən abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

2020/2021-ci tədris ili üçün 9 illik orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili ...

Azərbaycan Ordusunun generalı vəfat edib

10-08-2020-12-11 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunun generalı vəfat edib

Azərbaycan Ordusuna ağır itki üz verib. General-leytenant Məmmədov Fuad Nadir oğ...

Peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbuluna start verilir

10-08-2020-11-19 Xəbərlər

Peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbuluna start verilir

Bu gün 2020/2021-ci tədris ili üzrə dövlət peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəb...

Qədim yeraltı tikili-40 pillə çeşməsi

09-08-2020-19-57 Xəbərlər

Qədim yeraltı tikili-40 pillə çeşməsi

Ordubad şəhərindəki 40 pillə çeşməsi yer altında inşa olunmuş çox maraqlı su mən...

Muxtar respublikada təhsil sahəsində quruculuq işləri uğurla davam edir

09-08-2020-16-37 Xəbərlər

Muxtar respublikada təhsil sahəsində quruculuq işləri uğurla davam edir

Altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin birinci sessiyasında...

El sənətini yaşadanlar

09-08-2020-13-20 Xəbərlər

El sənətini yaşadanlar

Xalqımızın ən qiymətli sərvəti olan, minilliklər boyu təşəkkül tapan adət-ənənəl...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

08-08-2020-17-40 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 9-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Naxçıvanda gənc sərhədçilərin andiçmə mərasimi keçirildi - VİDEO

08-08-2020-16-20 Xəbərlər

Naxçıvanda gənc sərhədçilərin andiçmə mərasimi keçirildi - VİDEO

Son illər həyata keçirilən ardıcıl tədbirlər nəticəsində sərhəd diviziyasının ma...