Amerika Birləşmiş Ştatlarının "Foreign Policy News" qəzetində tədqiqtçı-jurnalist Peter Tasenin “Azərbaycanın zərbxanalarına səfər” sərlövhəli məqaləsi dərc olunub. Naxcivantv.az həmin məqaləni öz oxucularına təqdim edir: 

Naxçıvanın orta əsr tarixinin mühüm aspektləri illərdir ki, aşkar olunmuş numizmatik kəşflər və arxeoloji xəzinələrdə əks olunmuşdur. Orta əsrlərə aid Naxçıvanqala, Ərəzin yaşayış məskəni və Naxçıvan xanlarının zərbxanaları Azərbaycanın yerli iqtisadiyyatı və İpək Yolu ticarət marşrutunun inkişafında mühüm rol oynayan nadir mədəni abidələrdəndir.

“Naxçıvanqala” Naxçıvan şəhərində müdafiə divarları ilə möhkəmləndirilmiş istehkam kompleksidir. Hökmdar və feodal hakiminin əsas iqamətgahı olan qalada saray, xəzinə, inzibati və təsərrüfat binaları yerləşirdi. Qala müdafiə istehkamı kimi XVII əsrə qədər mövcud olmuş və  Səfəvi-Osmanlı müharibələri zamanı güclü dağıntıya məruz qalmışdır.

Orta əsrlərdən bəri Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsi mühüm ticarət mərkəzi olmuş, ərazi qızıl-gümüş pulların hazırlanması və zərb edilməsi mərkəzi kimi tanınmışdır. Fransız alimlərinin araşdırmaları və tarixi mənbələrə əsasən bugünkü Naxçıvan şəhərinin şimal hissəsi mühüm ticarət və sənətkarlıq mərkəzi olmuşdur. İran və Gürcüstanın müxtəlif şəhərləri,  Bolqarıstan və Qara dəniz limanları, Kiçik Asiya şəhərləri ilə ticarət əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi məqsədilə burada mühüm ticarət müqavilələri razılaşdırılaraq icra edilmişdir. Əmtəə istehsalının artımı və ticarətin inkişaf etməsi Naxçıvanda pul dövriyyəsi və pul istehsalı prosesinə də təsir etmişdir. Naxçıvana xas xüsusiyyətləri üzərində əks etdirən numizmatik materiallardan məlum olur ki, Böyük İpək Yolu üzərində yerləşən Naxçıvan Şərq və Qərb ticarət əlaqələrində strateji rol oynamış və XI-XII əsrlərdə regional ticarət əlaqələrinin daha da yaxşı inkişafına köməklik etmişdir.

Naxçıvan Nekropolları bizim eradan əvvəl IV-II əsrə aiddir və bu fakt da təsdiq edir ki, Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsi qədim geostrateji maraqlar üçün strateji əhəmiyyətə malik olmuşdur.

XII əsrdə Atabəylər dövründə mis dirhəm və sikkələrin artımı müşahidə olunmuşdur. Naxçıvan zərbxanası Səfəvilər dövründə daha gərgin fəaliyyət göstərmiş, burada İsmayıl (1501-24), I Təhmasib (1524-76), II İsmayıl (1576-77), Məhəmməd Xudabəndənin (1578-87) adlarından yeni sikkələr, həmçinin Məhəmmədi, I Abbas və onun xəlifələrinin adından gümüş və mis sikkələr zərb olunmuşdur. Naxçıvan zərbxanası xanlıqlar dövründə də fəaliyyətini davam etdirmiş və adsız gümüş sikkələr zərb etmişdir.

Culfa rayonunda eyniadlı kəndin qərbində Naxçıvan-Ərəfsə avtomobil yolunun sağ tərəfində orta əsrlər aid “Ərəzin” yaşayış yeri yerləşir. “Ərəzin” toponimi eramızdan əvvəl IX əsrə aid urartuluların mixi yazılı abidələrində xatırlanır. Urartuluların Culfa ərazisinə basqınları və Arsini şəhər əhalisinin onlara müqavimət göstərmələri tarixi mənbələrdə qeyd edilir. Bəzi tədqiqatçılar “Arsini” toponiminin indiki Ərəzin olduğu fikirini irəli sürürlər. Yaşayış yerinin ərazisi şimal-şərqdə və cənub-qərbdə quru çay vadisi ilə məhdudlaşır. 1989-cu ildə aparılan tikinti işləri zamanı abidənin bir hissəsi dağıdılmışdır. Yaşayış yerinin mərkəzi hissəsi 360 kvadratmetr sahədə qismən salamat qalmışdır. 1991-ci ildə ərazidə kəşfiyyat xarakterli tədqiqat işləri aparılarkən oradan yerüstü materiallar (əmək alətlərinin qırıqları, çəhrayı rəngli şirli və şirsiz saxsı qab parçaları, bişmiş kərpic, istehsal tullantıları və .s) aşkar olunmuşdur. Abidənin bu hissəsində mədəni təbəqə 2 metr qalınlığında saxlanılmışdır. Dağıdılmış hissələrdə qara rəngli kül dolu ocaq yerlərinə təsadüf olunmuşdur. Tapıntılar arasında misdən hazırlanmış bir ədəd qarmaq vardır.

Culfa rayonu və ümumiyyətlə Naxçıvan Muxtar Respublikasının digər arxeoloji abidələri bəşəriyyət tarixi üçün mühüm olan nadir xəzinələri təmsil edir və beynəlxalq ziyarətçilər üçün turistik mərkəz hesab olunur. Bu səbəbdən də YUNESKO rəhbərliyi Naxçıvanın arxeoloji xəzinələrini diqqətlə nəzərə almalıdır. 

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Azərbaycan Ordusunda başlayan əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları da iştirak edir - VİDEO

12-11-2019-17-28 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunda başlayan əməliyyat təlimində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları da iştirak edir - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycan Ordusunda keçirilən əməliyyat təlimi çərçivə...

Ramin İsmayılov Qaz İstismar Xidmətinin rəisi təyin edildi - FƏRMAN

12-11-2019-17-07 Rəsmi

Ramin İsmayılov Qaz İstismar Xidmətinin rəisi təyin edildi - FƏRMAN

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov noyabrın 12-də R...

Müasirləşən Naxçıvanımız və onun kəndləri - VİDEO

12-11-2019-15-03 Xəbərlər

Müasirləşən Naxçıvanımız və onun kəndləri - VİDEO

Muxtar respublikada aparılan kompleks quruculuq işləri bu gün də davam etdirilir...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

12-11-2019-14-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

AzTV-də Əlincəqalaya həsr edilən reportaj yayımlanıb - VİDEO

12-11-2019-11-56 Xəbərlər

AzTV-də Əlincəqalaya həsr edilən reportaj yayımlanıb  - VİDEO

Azərbaycan Dövlət Televiziyasının əməkdaşları qədim tariximizin bir parçası olan...

Yeni texnologiyaların tətbiqinə diqqət artırılır

12-11-2019-10-28 Xəbərlər

Yeni texnologiyaların tətbiqinə diqqət artırılır

Naxçıvan Muxtar Respublikası Rabitə və Yeni Texnologiya Nazirliyinin Mətbuat xid...

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

11-11-2019-18-41 Xəbərlər

Naxçıvanda daha bir fitnes zalı fəaliyyətə başlayıb - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikamızda “Absolute fit” adlı yeni idman z...

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

11-11-2019-17-31 Xəbərlər

Amerikalı turist : “Naxçıvan dünyanın ən təmiz şəhəridir” - VİDEO

Böyük Britaniya və Amerikadan Naxçıvana gələn turistlər buranın fərqli bir yer o...

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

11-11-2019-16-33 Xəbərlər

Sərhədlərimiz etibarlı mühafizə olunur - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında qış mövsümünə hazırlıq işləri  başa  ça...

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

11-11-2019-15-22 Xəbərlər

Mustafa Kamal Atatürk Naxçıvanda anıldı - VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Türkiyənin Naxçıvandakı Baş Konsulluğunda Mustafa Kamal...

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

11-11-2019-14-59 Rəsmi

Ali Məclisin Sədri Fərman imzalayıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov noyabrın 8-də Na...

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

11-11-2019-10-59 Xəbərlər

Qaranlıq dünənlərdən nur parlayan sabahlara

“...Naxçıvan təkcə İslam aləminin deyil, bütün dünyanın ən işıqlı şəhərdir.

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

09-11-2019-18-44 Xəbərlər

Gənc sərhədçilər and içdilər - VİDEO

“Naxçıvan” Əlahiddə Sərhəd Diviziyasında da gənc əsgərlərin andiçmə mərasimi olu...

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

09-11-2019-18-15 Xəbərlər

Daxili Qoşunların gənc əsgərləri hərbi andı qəbul edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Daxili Qoşunların “Naxçıvan”  Əlahiddə Əməliyyat Briqad...

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

09-11-2019-17-17 Xəbərlər

Naxçıvanda Dövlət Bayrağı Gününə həsr olunmuş iməcilik keçirilib - VİDEO

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 1918-ci il 9 noyabr tarixli qərarı ilə ...

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

09-11-2019-17-01 Xəbərlər

Sığorta işinin təşkili müzakirə edildi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətində Naxçıvan Muxtar Resp...

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

09-11-2019-15-30 Xəbərlər

“Naxçıvan” Universitetində Dövlət Bayrağı Günü qeyd edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan” Universitetdə  təşkil edilən tədbirdə  ali t...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

09-11-2019-14-29 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında noyabrın 10-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

09-11-2019-11-31 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

09-11-2019-11-00 Xəbərlər

Payız kənd tam orta məktəbinin komandası ikinci dəfə respublika çempionu oldu

“Vətənin Müdafiəsinə Hazıram” poliatlon çoxnövçülüyü üzrə respublika final mərhə...

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

09-11-2019-00-00 Xəbərlər

9 noyabr Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günüdür

Müstəqilliyimizin və dövlətçiliyimizin rəmzi-Azərbaycan bayrağı.

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

08-11-2019-19-21 Rəsmi

Şərur rayonunun Zeyvə və Düdəngə kəndlərində yeni içməli su sistemi qurulub

Əhalinin keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması muxtar respublikada aparılan q...

Xidmət mərkəzində lazımi şərait yaradılıb

08-11-2019-19-19 Rəsmi

Xidmət mərkəzində lazımi şərait yaradılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, həmin gün yeni xidmət mərkəzinin də açılışı olub.

Müasir kənd yolları inkişafın göstəricisidir

08-11-2019-19-17 Rəsmi

Müasir kənd yolları inkişafın göstəricisidir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 8-də Yeni Havuş-Xətai kənd avtomobil yolu yeni...

Yeni kənd mərkəzi istifadəyə verilib

08-11-2019-19-12 Rəsmi

Yeni kənd mərkəzi istifadəyə verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, noyabrın 8-də Yeni Havuş və Xətai kəndlərini əhatə edən...

Şərur rayonunun Yeni Havuş və Xətai kəndlərində geniş quruculuq işləri aparılıb

08-11-2019-19-07 Rəsmi

Şərur rayonunun Yeni Havuş və Xətai kəndlərində geniş quruculuq işləri aparılıb

“Ulu öndər Heydər Əliyevin fəaliyyəti və siyasəti nəticəsində biz bugünkü Azərba...

Süni divara dırmanma üzrə muxtar respublika birinciliyinin qalibləri müəyyənləşib

08-11-2019-16-11 Xəbərlər

Süni divara dırmanma üzrə muxtar respublika birinciliyinin qalibləri müəyyənləşib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman, Təhsil nazirlikləri və Hava və Ek...

Naxçıvanlı atlet “41-ci İstanbul Marafonu”nda uğurlu nəticə qazanıb

08-11-2019-15-29 Xəbərlər

Naxçıvanlı atlet “41-ci İstanbul Marafonu”nda uğurlu nəticə qazanıb

Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilən “41-ci İstanbul Marafonu”nda iştirak edə...

Tələbələrə özgüvənin həyatımızda rolu izah edilib

08-11-2019-14-42 Xəbərlər

Tələbələrə özgüvənin həyatımızda rolu izah edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Universitetində tələbələrə “Fərdi inkiş...

Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” Bolqarıstanda çap olunub

08-11-2019-14-00 Xəbərlər

Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” Bolqarıstanda çap olunub

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, Nizami Gəncəvi adına Əd...